سوالات درس ۶ جامعه شناسی دوازدهم با جواب + PDF - همیار آموزش

۱- تاریخچه نگرش به سه گانه قدرت، ثروت و دانش:
جواب: الف) نگاه ارزشی و اخلاقی به قدرت، ثروت و دانش و ارزیابی آنها بر مبنای کارکردشان در دستیابی به سعادت و کمال حقیقی
ب) کنار گذاردن نگاه ارزش و اخلاقی به قدرت، ثروت و دانش و نگرش به آنها بعنوان ابزارهای ایجاد آسایش و آرامشِ دنیوی
ج) آشکار شدن پیامدهای ناخوشایندِ نگرش ابزاری و شکل گیری نگرش های انتقادی شدید به قدرت، ثروت و دانش.

۲- انسان همواره چه عواملی را پیش نیازهای دستیابی به سعادت و کمال حقیقی می‌دانست؟
جواب: سه گانه قدرت، ثروت ، دانش

۳- چرا انسان سه گانه قدرت، ثروت و دانش را خوب و خیر می‌دید؟
جواب: چون انسان همواره سه گانه قدرت، ثروت و دانش را پیش نیازهای دستیابی به سعادت وکمال حقیقی می‌دانست.

۴- انسان ها وقتی عملکرد قدرت، ثروت و دانش را در دستیابی به سعادت با یکدیگر مقایسه می‌کرد به چه نتیجه‌ای می‌رسید؟
جواب: وقتی عملکرد آنها را در دستیابی به سعادت با یکدیگر مقایسه میکرد و معمولا دانش را کاملا مثبت (خیر و خوب)، ثروت را خاکستری یا خنثی (نه تماماً خوب و نه تماماً بد) و قدرت را بیشتر منفی (بد و شر) ارزشگذاری می‌کرد.

۵- انسان براساس چه معیاری دانش را مثبت، ثروت را خاکستری و قدرت را منفی ارزیایی می‌کرد؟
جواب: عملکرد آن ها دردستیابی به سعادت

۶- چرا در دوران اخیر، داوری اخلاقی در مورد سه گانه قدرت، ثروت و دانش کنار گذاشته شد؟
جواب: در دوره اخیر و در جهان اجتماعی مدرن، برخی مدعی شدند که همین ارزیابیهای اخلاقی و نگاه‌های واسطه‌ای به قدرت و ثروت، دست و پا گیر بوده و مانع توسعه و پیشرفت آنها شده است؛ لذا بعد از آن بود که داوری اخلاقی درباره قدرت و ثروت نادیده گرفته شد تا با توسعه و گسترش آنها زمینه آسایش و آرامش دنیوی بشر بیشتر فراهم شود. در این زمان، دانش نیز به علوم تجربی (ابزاری) محدود شد و در خدمت همین هدف به کار گرفته شد.

۷- در دوره اخیر، عده‌ای چه عاملی را مانع توسعه و پیشرفت سه گانه ثروت، قدرت و دانش می‌دانستند؟
جواب: در دوره اخیر، در گوشه‌ای از دنیا، برخی مدعی شدند، همین ارزیابی های اخلاقی و نگاه وسیله‌ای به قدرت و ثروت، دست وپاگیربوده ومانع توسعه و پیشرفت آنها شده است.

۸- در دوران اخیر چه عاملی باعث شد واکنش های شدیدی به سه گانه قدرت، ثروت و دانش صورت گیرد؟ 
جواب: دیری نپایید که در کنار نتایج خیره کننده و شگرف توسعه قدرت، ثروت و دانش، پیامدهای دیگری مانند فقر، نابرابری، بی‌عدالتی، سرکوب، جنگ، تخریب طبیعت و. .. نیز آشکار شدند. آشکار شدن این نتایج و پیامدهای ناخواسته و ناخوشایند آنها، جنبشهای اجتماعی و واکنشهای شدیدی را نیز برانگیخت.

۹- بعد از اینکه عده‌ای معتقد بودند ارزیابی های اخلاقی سه گانه قدرت، ثروت و دانش مانع توسعه و پیشرفت آنها شده است چه دیدگاهی در رابطه با این سه گانه ایجاد شد؟
جواب: پس از آن، قدرت و ثروت دیگر مورد داوری اخلاقی قرار نگرفتند تا با توسعه و گسترش آنها، زمینه آسایش و آرامش بشر فراهم شود. دانش نیز به علوم تجربی(ابزاری) محدود شد و برای نیل به همان هدف به خدمت گرفته شد.

۱۰- نخستین واکنش شدید به کدام مورد از سه گانه ثروت، قدرت و احترام صورت گرفت؟توضیح دهید.
جواب: نخستین واکنش شدید نسبت به ثروت صورت گرفت. ثروت دیگر نه یک امر خنثی (نه خوب و نه بد) بلکه ریشه بسیاری از ظلم ها و شرارت ها قلمداد شد و مالکیت، دزدی خوانده شد.

۱۱- انسان، همواره سه گانه …….. ، ………….. و ……… را ارزشهای واسطه‌ای و پیشنیاز های دستیابی به سعادت و کمال حقیقی میدانست.
جواب: قدرت، ثروت و دانش

۱۲- پس از کنار گذاشتن داوری های اخلاقی، چه واکنشی نسبت به دانش گرفت؟
جواب: خوش بینی به دانش مورد تردید جدی قرار گرفت. تا پیش از این، منازعات بر سر قدرت و ثروت را به قضاوت دانش می‌سپردند ولی حالا دیگر، خود دانش نیز مورد نزاع و کشمکش بود؛ یعنی دانش دیگر راهنمای ما به سوی سعادت نبود بلکه، به همراه قدرت و ثروت، رو به تاریکی و ظلمت می‌نهاد.

۱۳- پس از ایجاد شک و تردید نسبت به مزیت قدرت، ثروت و دانش، بشر چگونه واکنش نشان داد؟
جواب: در چنین شرایطی، بشر صرفا به فایده و لذت ناشی از این مزایا بسنده کرد.

۱۴- پس از ایجاد شک و تردید نسبت به مزیت قدرت، ثروت و دانش، بشر چگونه واکنش نشان داد؟
جواب: از این پس این پدیده ها برای انسان هیچگونه معنا و ارزش ذاتی ندارند و انسان صرفاً به لذت و منفعت مادی که قدرت، ثروت و دانش برایش تولید می‌کنند، دل خوش می‌کند.

 چگونگی رفع اختلافات اجتماعی

۱۵- مدرسه محل یادگیری قانون، نظم و انضباط است، ولی گاهی محل نزاع و کشمکش نیز می‌شود.

۱۶- هم زیستی انسان ها و زندگی جمعی آنها، چه مسائلی پدید می‌آورد؟ با مثال توضیح دهید.
جواب: هم زیستی انسان ها و زندگی جمعی آنها، همواره مسائل مشترکی پدید می‌آورد که باید با هم درباره آنها تصمیم بگیرند.
مثلاً مردم یک روستا، برای حمل و نقل محصولات روستا و کالاهای موردنیاز اهالی یا برای تأمین آب کشاورزی و یا امنیت روستا باید همه با هم چاره اندیشی کنند و تصمیم بگیرند.

۱۷- افراد، گروه ها و جوامع انسانی به چه دلایلی با هم متفاوتاند؟
جواب: افراد، گروه ها و جوامع انسانی به دلایل متفاوت زیستی و طبیعی، جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی همواره متفاوت بوده‌اند.

۱۸- چه عواملی «سیاست» و «عمل سیاسی» را در زندگی اجتماعی پدید می‌آورد؟
جواب: حتی در یک اجتماع کوچک انسانی نیز افراد و گروه ها با هم متفاوت اند. وقتی انسان ها جمعی زندگی می‌کنند، این تفاوت ها نیز می‌تواند باعث اختلاف ها و تضادهایی در میان آنها شود. تصمیم گیری درباره مسائل مشترک و رفع اختلاف ها و تضادها میان افراد و را در زندگی اجتماعی پدید «عمل سیاسی» و «سیاست» ، گروه هایی که باهم زندگی می کنند می‌آورد.

۱۹- چه زمانی سیاست ضروری‌تر و پیچیده‌تر می‌شود؟
جواب: هرچه در گذر زمان، جوامع پیچیده تر می‌شوند، سیاست نیز ضروری تر و البته پیچیده تر می‌شود.

۲۰- ھر دو تصویر صفحه ۵۶ اشاره به پدید آمدن سیاست و عمل سیاسی در زندگی اجتماعی دارد

۲۱- دو بعد اصلی سیاست کدامند؟
جواب: یک بعُد آن تدبیر و تنظیم امور که امروزه به قانون کاهش یافته و بعد دیگر آن، ضمانت اجرای قانون است که نیازمند قدرت می‌باشد.

۲۲- سیاست قدرت است یا قانون؟
جواب: باید گفت هر دو. انتظار می‌رود که هرکس با اتکا به عقل، ایمان و تقوای خویش، قانون را رعایت کند، ولی برای اجرای قانون، باید از قدرت نیز استفاده کرد یا حداقل باید تهدید کرد که در صورت تخلف از قانون، از قدرت استفاده می‌شود

۲۴- رابطه قدرت و ثروت در گذشته چگونه بود؟
جواب: در گذشته، قدرت، مسئله اول و اصلی سیاست نبوده است. بلکه قدرت، وسیله و ابزاری برای تحقق اهداف و فضیلت های اخلاقی قلمداد می‌شده است. البته این امر به این معنا نیست که همه حاکمان و قدرتمندان در عمل به چنین اندیشه و نگاهی پایبند بوده‌اند؛ بلکه منظور این است که تلقی عمده فرهنگ ها و جوامع بشری از سیاست و قدرت این گونه بود و البته سیاستمداران و قدرتمندان نیز حداقل در ظاهر، ناگزیر از توجه به چنین معنایی از سیاست و قدرت بودند.

۲۵- سیاستنامه ها چه نوع کتابهایی بودن؟
جواب: سیاست نامه ها مجموعه نصیحت هایی برای ملوک و پادشاهان بود،

۲۶- در دوران اخیر، جهان مدرن، قدرت و سیاست را چگونه ارزیابی می‌کند؟
جواب: در قرون اخیر و عمدتا در اندیشه و عمل جهان مدرن، خودِ قدرت صرف نظر از اینکه وسیله تحقق اهداف و غایات اخلاقی باشد، مستقلاً دارای اهمیت شده است. به عبارتی، قدرت به مسئله اصلی سیاست و جوهر آن تبدیل شده است و در این میان، برخی همه سیاست را قدرت می‌دانند و برخی بخش عمده‌ای از آن را قدرت می‌پندارند. در این نگاه، سیاست با غایت و هدف سعادت و فضیلت، داوری نمی‌شود، بلکه بیشتر با آرمان پیروزی، موفقیت و تسلط ارزیابی می‌گردد.

۲۷- در دوران اخیر، سیاست را چگونه ارزیابی میشود؟
جواب: سیاست بیشتر با آرمان پیروزی، موفقیت و تسلط ارزیابی می‌گردد.

۲۸- هر دو تصویر صفحه ۵۷ نشانده این اسات که: رواج سیاست نامه ها، شاهد این واقعیت است که در گذشته، قدرت مسئله اصلی سیاست نبود. بلکه قدرت، وسیله‌ای برای تحقق فضیلت های اخلاقی محسوب می‌شده است

۲۹- آیا قلمرو سیاست، محدوده حکومت و دولت است یا سیاست، قلمرو عام تری دارد؟
جواب: در گذشته و به صورت عادی، سیاست، محدوده حکومت و دولت به حساب می‌آمده است ولی امروزه این تلقی وجود ندارد و تمامی جامعه می‌تواند قلمرو سیاست باشد.

۳۰- چه افراد و گروه هایی سیاسی به شمار میآیند؟
جواب: هر واحدی از جامعه و هر کنشی از افراد و گروه های اجتماعی که مستقیما در تنظیم اهداف جامعه مشارکت و یا با قدرت سروکار دارد، امر سیاسی به شمار می‌رود.

۳۱- مفهوم سیاست چیست؟
جواب: سیاست، مجموعه روش هایی است که هر واحد اجتماعی برای تحقق اهداف جمعی به شیوه کارآمد و مؤثر به کار می‌گیرد.

۳۲- دو مفهوم سیاست و قدرت چه ارتباطی با یگدیگر دارند؟
جواب: سیاست، مجموعه روش هایی است که هر واحد اجتماعی برای تحقق اهداف جمعی به شیوه کارآمد و مؤثر به کار می‌گیرد.
قدرت، نیز ضمانت اجرای اینگونه کنش های جمعی است که نبود آن بقای جامعه را به مخاطره می‌اندازد.

۳۳- نمونه بیاورید:
آیا می‌توانید نمونه هایی از کنش های سیاسی بیرون از نهاد حکومت و دولت را مثال بزنید؟ پیشنهاد می‌شود با راهنمایی
دبیر خود در پدیده هایی مانند ورزش، تفریح، پوشش، هنر، واسطه ها، دلال ها، جشن ها، رسانه ها، شبکه های اجتماعی و
…تأمل کنید. می توانید در اخبار جاری یک ماه یا حتی یک سال کشور خودمان یا سایر جوامع جست وجو کنید و مصادیق چنین کنش هایی را پیدا کنید.
هر ۳ تصویر صفحه ، ۵۸ مصادیقی از کنش های سیاسی بیرون از نهاد حکومت و دولت است.
نمونه های دیگر: راهپیمایی روز قدس – راهپیمایی اربعین

۳۴- ویکی لیکس چه نوع سازمانی است و هدف آن چیست؟
جواب: «ویکی لیکس» سازمانی غیرانتفاعی و بین المللی است. بنیانگذار آن یک فعال اینترنتی به نام جولین آسانژ است. تصمیم دولت انگلیس در تحویل او به آمریکا، توسط ویکی لیکس روزی سیاه برای آزادی رسانه ها و دموکراسی نام گرفت

۳۵- شورش علیه انقراض چه نوع جنبش زیست محیطی است و هدف آن چیست؟
جواب: شورش علیه انقراض یک جنبش زیست محیطی جهانی است با هدف به کارگیری نافرمانی مدنی بدون خشونت.

۳۶- یکی از مهم ترین شخصیت های ورزشی قرن بیستم، چه کسی بود و فعالیت های او در چه زمینه‌ای بود؟
جواب: محمدعلی کلی، بوکسور حرفه‌ای سنگین وزن آمریکایی بود که به عنوان یکی از مهم ترین شخصیت های ورزشی قرن بیستم شناخته می‌شود.

 تغییرات قدرت در گذر زمان

۳۷- انسان دو نوع قدرت دارد:
الف) قدرت فردی :
موجودی که بتواند کاری را با آگاهی و اراده خود انجام دهد؛ دارای قدرت است. به همین دلیل، انسان کنشگری قدرتمند است. شاخص اصلی قدرت فردی؛ آگاهی و اراده است.
نکته :قدرت فردی انسان محدود است؛ زیرا نمی تواند همه نیازهای خود را برآورده سازد و برای تأمین برخی از نیازهای خود به کمک دیگران احتیاج دارد.
ب) قدرت اجتماعی :
زمانی که یک فرد بتواند برای رسیدن به اهداف خود، بر اراده دیگران تأثیر بگذارد و کار ارادی آنها را به خدمت خود بگیرد (دیگران با اراده خود؛ در خدمت او باشند) دارای قدرت اجتماعی است. کسانی که توان تأثیرگذاری بیشتری بر اراده دیگران دارند، از قدرت اجتماعی بیشتری برخوردارند. (مانند :سلبریتی های ورزشی، هنری و) …. علاوه بر افراد، سازمان ها و جوامع هم دارای قدرت اجتماعی هستند.
نکته: شاخص اصلی قدرت اجتماعی؛ توان تأثیرگذاری و نفوذ بر اراده دیگران است.

۳۸- قدرت اجتماعی افراد چه زمانی پدیدار میگردد؟ و چه کسی قدرت اجتماعی بیشتری دارد؟
جواب: قدرت اجتماعی هنگامی پیدا می‌شود که انسان برای رسیدن به اهداف خود، بتواند بر اراده دیگران اثر بگذارد و کار ارادی دیگران را به خدمت بگیرد. آنان که توان تأثیرگذاری بیشتری بر اراده دیگران دارند، قدرت اجتماعی بیشتری دارند.

۳۹- از گذشته تا کنون ابزارهای اعمال قدرت چه تغییراتی کرده است؟
جواب: امروزه از ابزارهای تنبیهی (زور، خشونت و) …کمتر از ابزارهای تشویقی (ثروت، درآمد، پاداش مالی و) …استفاده می‌شود و از ابزارهای تشویقی نیز کمتر از ابزارهای اقناعی (فکر، آموزش، تبلیغ و) …استفاده می‌شود.

۴۰- دو نمونه از ابزارهای تنبیهی قدرت را نام ببرید.
جواب: زور – خشونت

۴۱- دو نمونه از ابزارهای تشویقی قدرت را نام ببرید.
جواب: ثروت – درآمد – پاداش مالی

۴۲- دو نمونه از ابزارهای اقناعی قدرت را نام ببرید.
جواب: فکر – آموزش – تبلیغ

۴۳- وجه مشترک قدرت تنبیهی و قدرت تشویقی چیست؟
جواب: وجه مشترک قدرت تنبیهی و قدرت تشویقی این است که در هر دو، پیروی کننده نسبت به تبعیت و پیروی خود، آگاهی دارد. در مورد نخست به دلیل اجبار و در مورد دوم برای پاداش پیروی می‌کند.

۴۴- تفاوت قدرت اقاعی با قدرت تنبیهی و قدرت تشویقی در چیست؟
جواب: قدرت اقناعی برخلاف این دو با تغییر نگرش و اعتقاد فرد تابع قدرت، اعمال می‌شود. در ترغیب، تبلیغ و آموزش و تعهد اجتماعی، آنچه فرد، درست و حق و هنجار می‌پندارد موجب تبعیت او از اراده و خواست دیگران می‌شود. در قدرت اقناعی، تبعیت و پیروی نشانه کار درست است. به گونه‌ای که پیروی کننده، در مواردی متوجه تبعیت و پیروی خود نمی شود و به عبارتی برای پیروی، محاسبه سود و زیان خود را نمی کند. در مواردی اقناع از طریق درست و شایسته و در مواردی از مسیر نادرست و ناشایست شکل می‌گیرد.

۴۶- آیا قدرت اقناعی همواره از طریق درست و شایسته انجام می‌گیرد؟
جواب: در مواردی اقناع از طریق درست و شایسته و در مواردی از مسیر نادرست و ناشایست شکل می‌گیرد.

۴۷- امروزه فدرت تنبیهی در دست چه نهادی می‌باشد و چگونه اعمال می‌شود؟
امروزه قدرت تنبیهی عمدتاً منحصر و متمرکز در دست دولت هاست که از طریق قانون و پیمودن مراحل قانونی اعمال می‌شود.

۴۸- تمرکز قدرت تنبیهی در دست دولت ها چه مزایایی دارد؟
جواب: انتظار می‌رود افراد مطمئن شوند که از ناحیه هیچ فرد یا گروهی مورد ضرب و شتم و تنبیه قرار نمی گیرند و از سوی دیگر هیچ کس نباید به صورت خودسرانه به اعمال خشونت و تنبیه دیگران مبادرت کند.

۴۹- منظور از منابع و عوامل قدرت چیست؟
جواب: علاوه بر ابزارهای سه گانه اعِمال قدرت (ابزار تنبیهی، ابزار تشویقی و ابزار اقناعی) باید از منابع و عواملِ قدرت نیز یاد کرد. به این معنا که سه عامل، موجب دسترسی به قدرت می‌شود :شخصیت، مالکیت و سازمان.

۵۰- از منابع و عوامل قدرت، «مالکیت» را توضیح دهید.
جواب: مالکیت (ثروت و درآمد) وسیله جذب اطاعت دیگران است. ثروت، وجهه و شأنی به فرد عاملِ قدرت می‌دهد که همان اراده و قاطعیت اوست و می‌تواند موجب اطاعت اقناعی دیگران شود.

۵۱- در جوامع نخستین، قدرت بدنی منبع دستیابی به کدام نوع قدرت است؟
جواب: در جوامع نخستین، قدرت بدنی منبع دستیابی به قدرت تنبیهی بود و هنوز هم در برخی از گروه ها برای مردان قوی هیکل و قوی پنجه، منبع قدرت است.

۵۲- در روزگار کنونی، شخصیت با کدامیک از ابزار قدرت، نزدیکی بیشتری دارد؟
جواب: در روزگار کنونی، شخصیت با قدرت اقناعی یعنی توانایی ترغیب یا ایجاد باور، نزدیکی بیشتری دارد.

۵۳- از منابع و عوامل قدرت، «مالکیت» را توضیح دهید.
جواب: مالکیت (ثروت و درآمد) وسیلۀ جذب اطاعت دیگران است. ثروت، وجهه و شأنی به فرد عاملِ قدرت می دهد که همان اراده و قاطعیت اوست و می تواند موجب اطاعت اقناعی دیگران شود.

۵۴- مالکیت بیشتر با قدرت تشویقی قرابت دارد.

۵۵- مهمترین منبع قدرت در جوامع امروزی چیست؟ و به چه معناست؟
جواب: سازمان یعنی جمع کسانی که منافع، ارزش ها یا برداشت های مشترکی دارند. سازمان مهم ترین منبع قدرت در جوامع امروزی است.

۵۶- «انسجام اجتماعی» در یک سازمان به چه معناست؟
جواب: سازمان، هم پیوند میان افراد و گروه های انسانی مانند رابطه همکاران و هموطنان و هم کیشان را در بر می‌گیرد که از آن به«انسجام اجتماعی» یاد می‌شود.

۵۷- منظور از «یکپارچگی نظام» چیست؟
جواب: پیوند میان نقش ها، واحدها و ساختارهای اجتماعی مثل رابطه اقتصاد و سیاست یا علم و سیاست را شامل می‌شود که از آن به «یکپارچگی نظام» تعبیر می‌شود.

۵۸- سازمان در درجه نخست با قدرت اقناعی خویشاوند است؛ به این معنا که اعمال قدرت اقناعی، نیازمند وجود سازمان است.

۵۹- لازمه سازمان چیست و چه سازمانی نمی تواند اطاعت افراد بیرون از خود را تضمین کند؟ مثال بزنید.
جواب: لازمه سازمان، پذیرفتن هدف های سازمان توسط افراد و اعضای آن است. سازمانی که اعضای آن به طور یکپارچه، اهداف آن را قبول نداشته باشند و از آن صداهای مختلفی شنیده شود، نمی تواند اطاعت افراد بیرون از خود را تضمین کند. مثال اختلاف نظر شدید پزشکان می‌تواند مانع پیروی بیماران از دستورات پزشکان شود. به همین دلیل نظام پزشکی به شدت مانع چنین اختلاف نظرهایی می‌شود.
جوامع خود بزرگ ترین و مؤثرترین سازمان ها هستند.

۶۰- جوامعی که اختلاف و دو دستگی در آنها پیدا شود، با چه خطری روبرو می‌شوند؟
چه جوامعی در مقابل رقیبان و دشمنانشان آسیب پذیر می‌شوند؟
جواب: جوامعی که اختلاف و چند دستگی در آنها پیدا شود، در مقابل رقیبان و دشمنانشان آسیب پذیر می‌شوند.

۶۱- منابع و عوامل قدرت در طول تاریخ، چه تغییراتی کرده اند؟
جواب: همانند ابزار اعِمال قدرت (تنبیهی، تشویقی، اقناعی) ، منابع و عوامل قدرت (شخصیت، مالکیت و سازمان) نیز در طول تاریخ، تغییراتی کرده‌‌اند. از اثرگذاری و تأثیر شخصیت (قد، هیکل، هوش، جاذبه، قدرت بیان و …) تا حدود زیادی کاسته شده است و همین طور از سهم مالکیت نیز فرو کاسته شده و در مقابل، نقشِ سازمان، افزایش یافته است؛ به گونه‌ای که امروزه بیشترین قدرت ها درون سازمان ها متمرکز شده اند.

۶۲- در شرکت های بزرگ با کاسته شدن سهم مالکیت و نقش سهامداران، بر نقش چه کسانی افزوده می‌شود؟
جواب: مدیران و مشاوران افزایش قدرت مدیران و مشاوران سازمانی به کدامیک از منابع قدرت مربوط می‌شود؟ سازمان

۶۳- امروزه بیشترین قدرت ها در کدام یک از منابع قدرت متمرکز شده است؟ با مثال
جواب: امروزه بیشترین قدرت ها درون سازمان ها متمرکز شده اند؛ مثلاً در شرکت های بزرگ از سهم مالکیت و نقش سهامداران کاسته شده و بر نقش مدیران و مشاوران افزوده شده است. این تغییرات به اندازه‌ای مهم بوده است که مالکیت و شخصیت به پشت گرمی سازمان، مؤثر واقع می‌شوند.

۶۴- آیا تاکنون پی برده اید که میان ابزارهای اعمال قدرت و منابع قدرت چه نوع همبستگی ای وجود دارد؟ جدول زیر را کامل کنید.

۶۴- گفتگو کنید؟
مشارکت سیاسی چه پیامدی دارد؟
جواب: مشارکت سیاسی موجب افزایش آگاهی سیاسی می‌شود. در جایی که مردم به هر دلیلی مشارکت کننده سیاسی نیستند، سطح آگاهی سیاسی آنها به مانند حالتی که مشارکت دارند، رشد و گسترش نخواهد داشت. انتخابات یکی از شیوه های مشارکت سیاسی است.

 مطالعه علمی قدرت و سیاست

۶۵- قدرت چگونه مفهومی است؟
جواب: قدرت مفهومی مسئله برانگیز و به شکل اجتناب ناپذیری، ارزشی است.

۶۶- سخن گفتن از چه ارزش هایی به ندرت بی‌طرفانه است؟
جواب: سخن گفتن از قدرت و سیاست به ندرت بی‌طرفانه است

۶۷- معمولا در نظر مردم سیاستمدار چگونه فردی است؟
جواب: مردم سیاستمدار را فردی مقتدر و متنفذ می‌شناسند و برخی فردی ستم پیشه و ریاکار.

۶۸- چرا قدرت یک ضرورت اجتماعی است؟
جواب: قدرت یک ضرورت اجتماعی است. در جامعه و زندگی اجتماعی، اعمال قدرت یا تبعیت برخی در برابر خواست و اراده دیگران اجتناب ناپذیر است و بدون آن خیلی از کارها شدنی نیست.

۶۹- چرا همواره باید قدرت ها را با رویکردی عالمانه و انتقادی بنگریم؟ نگرش صحیح به قدرت با چه رویکردی امکان پذیر است؟
جواب: آشکار است که قدرت نامشروع، غیراخلاقی و غیرقانونی می‌تواند یک فساد و شر اجتماعی باشد؛ ولی خود قدرت به هیچ وجه امر شر و پلیدی نیست. از این رو، همواره باید قدرت ها را با رویکردی عالمانه و انتقادی بنگریم تا شرعی، اخلاقی و قانونی بودن آن را دریابیم. درعین حال همواره باید مراقب باشیم از مواجهه بدبینانه و زاهدانه با قدرت نیز خودداری کنیم.

۷۱- هر کنش سیاسی به چه منظوری انجام می‌شود؟ توضیح دهید؟
جواب: هر کنش سیاسی، یا به قصد تغییر وضع موجود انجام می‌شود یا با هدف حفظ آن. اگر تمایل به حفظ وضع موجود باشد، هدف، پیشگیری از تغییری است که وضعیت «بدتر» می‌کند. و هرگاه تمایل به تغییر وجود داشته باشد، هدف، ایجاد وضعیت «بهتر» است.

۷۱- مهمترین هدف ما در زندگی چیست؟ فعالیت سیاسی باید به چه منظوری انجام گیرند؟
جواب: مهم ترین هدف ما در زندگی، دستیابی به فضیلت های فردی و سعادت همگانی به دست می‌آید. از این رو «جامعه خوب» یا «زندگی خوب» در «سعادت» و «فضیلت» است. یعنی برای دستیابی به فضیلت و «جامعه خوب» ، فعالیت های سیاسی باید در جهت دسترسی به سعادت باشد.

۷۲- آیا امور سیاسی خنثی هستند؟
جواب: امور سیاسی، همواره مورد تأیید یا رد، انتخاب یا طرد، ستایش یا نکوهش انسان ها قرار می‌گیرند؛ یعنی امور سیاسی، پدیده هایی خنثی نیستند. به علاوه اینکه امور سیاسی همواره از انسان ها، اطاعت، وفاداری و تصمیم می‌خواهند

۷۳- ایا تشخیص دقیق خوب از بد امکان پذیر است؟ با مثال.
جواب: شاید در عمل، تشخیص دقیق «بد» از «خوب» بسیار دشوار باشد، اما غیرممکن نیست. برای مثال آیا اگر نتوانیم تشخیص دهیم که کدام یک از دو کوهی که قله آنها پشت ابرها پنهان است، ارتفاع بیشتری دارد، بدین معناست که نمی توانیم تشخیص دهیم که کوه از تپه خاکی بلندتر است؟

 جامعه شناسی و مطالعه قدرت

۷۴- آیا می‌توان نتایج مطالعه یک جامعه و فرهنگ را به همه جوامع تعمیم داد؟ توضیح دهید.
جواب: جوامع و فرهنگ ها همانند طبیعت نیستند و ما نمی توانیم نتایجی را که از مطالعه و بررسی یک جامعه به دست آورده ایم، به همه جوامع دیگر تعمیم بدهیم؛ مثلاً نمی توانیم نتایجی را که از مطالعه جوامع غربی به دست می‌آوریم، به جوامع دیگر که با جهان غرب تفاوت دارند، تعمیم و تسری دهیم.

۷۵- برای جلوگیری از اشتباه تعمیم نتایج مطالعه یک جامعه به همه جوامع، از چه روشی باید استفاده کرد؟
جواب: برای پیشگیری از چنین اشتباهی، ناگزیر باید سایر جوامع و فرهنگ ها را نیز مطالعه و بررسی کنیم.

۷۶- برای پیشگیری از اشتباه ” اشتباه عدم توجه به معانی فرهنگی یک جامعه” باید از چه روشی استفاده کرد؟
جواب: برای جلوگیری از این خطا باید بکوشیم جوامع و فرهنگ های دیگر را از منظر خودشان مطالعه کنیم؛ یعنی با رویکرد تفسیری به بررسی آنها بپردازیم.

۷۷- استفاده از رویکردتفهیمی- تفسیری در مطالعه جوامع، با کدام اشکال مواجه است؟
جواب: تعدد و تنوع فرهنگ ها و جوامع معاصر و قدیمی، علوم اجتماعی را درگیر مطالعات پایان ناپذیر و تمام نشدنی می‌سازد. وقتی علوم اجتماعی برای مطالعه هر فرهنگ مجبور باشد که آن فرهنگ را فقط از منظر مردمی که آن را پذیرفته اند، ببیند و بررسی کند،
امکان مقایسه و داوری فرهنگ ها و ارزش ها از دست می‌رود.
جامعه شناسی تبیینی با منحصر کردن علم به علوم تجربی که صرفاً

۷۸- چرا جامعه شناسان تبیینی، ارزشهای سیاسی را قابل مطالعه نمی دانند؟ چرا جامعه شناسی تبیینی، قدرت را به عنوان یک پدیده مادی و فاقد معنا مطالعه می‌کند؟
جواب: جامعه شناسی تبیینی با منحصر کردن علم به علوم تجربی که صرفاً موضوعات مادی و محسوس را مطالعه می‌کند، ارزش های انسانی از جمله ارزش های سیاسی را که تماما مادی و محسوس نیستند، قابل مطالعه علمی نمی داند و ناگزیر با معنازدایی و ارزش زدایی از سیاست و قدرت و فروکاستن آنها به پدیده های مادی و فاقد معنا، از شناخت واقعی آنها باز می‌ماند.

۷۹- جامعه شناسی تفسیری امور سیاسی را چگونه مطالعه می‌کند؟
جواب: جامعه شناسی تفسیری، سیاست و قدرت را پدیده های معنادار و ارزشی می‌داند، امّا صرفاً به توصیف ارزش های سیاسی مختلف بسنده می‌کند و نمی تواند برای مقایسه آنها با یکدیگر و تشخیص درست از غلط یا خوب از بد، مالک و معیاری به دست آورد. علاوه بر این، سیاست و قدرت، خارج از ذهن مردم و مستقل از ادراک آنها، وجوهی محسوس و واقعی دارد که رویکرد تفسیری به علت تمرکز بر ذهنیت ها، توان مطالعه و بررسی آن را نیز ندارد.

۸۱- چرا جامعه شناسان انتقادی معتقدند که این رویکرد تبیینی و تفسیری محافظه کارند؟
جواب: رویکردهای تبیینی و تفسیری مالک و معیاری برای داوری علمی درباره همه لایه های قدرت، سیاست و ارزش های سیاسی به دست نمی دهند. به همین دلیل جامعه شناسان انتقادی معتقدند که این دو رویکرد محافظه کارند و نه تنها هیچ راهکاری برای بهتر ساختن وضعیت موجود ندارند، بلکه انسان ها را در برابر وضعیت موجود منفعل و مجبور می‌سازند.

۸۱- جامعه شناسان انتقادی چه دیدگاهی در مورد داوری علمی ارزش های اجتماعی دارند؟
جواب: جامعه شناسان انتقادی، یافتن راهی برای داوری علمی درباره ارزش های اجتماعی به ویژه در عرصه سیاست و قدرت را ضروری می‌دانند و دست شستن از این آرمان بزرگ را مرگ سیاست و بن بست زندگی انسان معرفی می‌کنند.