جواب درس ۳ جامعه شناسی دوازدهم انسانی - همیار آموزش

گام به گام درس سوم جامعه شناسی دوازدهم
گام به گام جامعه شناسی دوازدهم / جواب فعالیت های درس سوم جامعه‌شناسی دوازدهم انسانی

درس ۳ :: نظم اجتماعی

هم اندیشی کنید صفحه ۲۲ جامعه شناسی دوازدهم

شما وضعیت قانون‌گرایی و قانون‌گریزی در جامعهٔ ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا زندگی اجتماعی فقط با قوانین رسمی سامان می‌یابد یا قواعد دیگری هم وجود دارند؟ آیا می‌توانید برخی از این قواعد غیررسمی را نام ببرید؟
پاسخ:
۱- قانون گریزی یکی از مسائل اجتماعی جامعه ایران است که در سطوح مختلف (نظام اجتماعی – کنش اجتماعی) قابل مشاهده است. اگرچه نهاد های رسمی جامعه پذیری مانند آموزش و پرورش به آموزش قانون گرایی توجه دارند اما این مسأله به عوامل متعددی مرتبط است مانند: ضعف کنترل اجتماعی، بی اعتمادی اجتماعی، ناسازگاری قوانین، عملکرد نظام سیاسی و …
۲- ارزش ها و هنجارهای اجتماعی می‌‌تواند در قالب عرف، سنت، رسوم اجتماعی، مناسک و … نمودار شوند .

گفت‌وگو کنید صفحه ۲۵ جامعه شناسی دوازدهم

گاهی تغییر در یک پدیدۀ اجتماعی با تغییر در پدیدۀ دیگر همراه است. این دو پدیده را «هم‌تغییر» می‌گویند. یعنی می‌توان تغییرات یکی از آنها را به کمک تغییرات دیگری توضیح داد. برخی از این هم تغییری‌ها قابل مشاهده‌اند و می‌توان آنها را با روش کمّی و آماری مطالعه کرد.

به‌نظر شما آیا میان بیکاری در کشور و عواملی مانند میزان دانش و مهارت دانش‌آموختگان مدارس و دانشگاه‌ها، رکود اقتصادی، ناتوانی اقتصاد در ایجاد شغل و واردات بی‌رویه رابطه‌ای وجود دارد؟ آیا این روابط را می‌توان مشاهده و با روش‌های کمّی مطالعه کرد؟
پاسخ: بله وجود وارد “بیکاری در کشور” متغیر کمی و قابل اندازه گیری است.
از طرف دیگر “میزان دانش و مهارت دانش آموختگان مدارس و دانشگاه ها”، “رشد اقتصادی” و… نیز قابل اندازه گیری هستند. در نتیجه می‌‌توان این موارد را با مشاهده و با روش کمّی مطالعه کرد.

تأمل کنید صفحه ۳۰ جامعه شناسی دوازدهم

بی‌شک انسان نیز مانند موجودات طبیعی، ویژگی‌های مادی و حسی دارد. به همین دلیل در برخی موارد بر زندگی انسان‌ها و موجودات طبیعی، قوانین مشترکی حاکم است. ما با شناسایی این قوانین، قدرت دست‌کاری در آنها برای بهبود بخشیدن به آنها را به‌دست می‌آوریم. ولی بین انسان‌ها و موجودات طبیعی تفاوت‌های بنیادی نیز وجود دارد.

به‌نظر شما چه تفاوت‌های مهمی میان جامعه و موجودات طبیعی وجود دارد؟
پاسخ: ۱- انسان ها از قدرت تفکر و پیچیده ترین زبان ارتباطی بهره مند اند. کنش های انسانی، آگاهانه، هدفدار، ارادی و معنادار است. به واسطه کنش های اجتماعی، انسان ها پدیده های اجتماعی را ایجاد کردند. این ویژگی ها باعث تفاوت های بنیادی بین انسان ها و موجودات طبیعی می‌‌شوند. در نتیجه، جوامع انسانی برخلاف جهان موجودات طبیعی از تنوع و تفاوت زیاد برخوردار است و می‌‌تواند به وسیله انسان ها تغییر نماید.
آیا این ویژگی‌های متفاوت را می‌توان با روش علوم طبیعی توضیح داد؟ آیا این تفاوت‌های بنیادی، رویکردهای دیگری را برای توضیح نظم اجتماعی ضروری نمی‌سازند؟
پاسخ: بله. روش های علوم طبیعی که محدود به روش حسی و تجربی است نمی تواند تمام ابعاد کنش اجتماعی انسان را مورد توجه قرار دهد. در نتیجه درک مفهوم نظم اجتماعی در جوامع انسانی، نیاز به مطالعه با روش های تحقیق متعدد (کمی و کیفی) دارد.

مفاهیم اساسی صفحه ۳۱ جامعه شناسی دوازدهم

● نظم اجتماعی
● قواعد اجتماعی
● بی‌نظمی، آشنایی‌زدایی
● ساختار اجتماعی
● نظام اجتماعی
● یکسان انگاری قواعد اجتماعی و طبیعی
● دانش ابزاری
● جامعه‌شناسان پوزیتیویست

خلاصه کنید صفحه ۳۱ جامعه شناسی دوازدهم

● جامعه‌شناسی تبیینی، نظم جامعه را همانند نظم طبیعت می‌داند.
● جامعه‌شناسان پوزیتیویست نظم طبیعت را الگوی خود قرار داده و از روش تجربی استفاده می‌کنند و سعی در انجام دادن فرمول‌ها برای شناخت و کنترل و حفظ نظم در جامعه هستند.
● پوزیتیویست‌ها مسیر همهٔ جوامع را برابر و بعضی‌ جوامع را پیچیده‌تر و پیشرفته‌تر از بقیه جوامع می‌دانند و به تفاوت جوامع اهمیت چندانی نمی‌دهند. ولی انسان‌ها فرهنگ‌های مختلفی را به وجود می‌آورند.

آنچه از این درس آموختیم صفحه ۳۱ جامعه شناسی دوازدهم

● قواعد اجتماعی از کارهای انسانی است و نظم اجتماعی نتیجهٔ این قواعد است. قواعد و نظم اجتماعی هر دو فایده‌هایی چون پیش‌بینی رفتار دیگران و همکاری با آنان را دارند. اگر‌چه جامعه به موجود زنده شباهت‌هایی دارد ولی تفاوت‌هایی هم دارد و نباید هر دوی آنها را یکسان دانست.
● جامعه‌شناسان پوزیتیویست همه‌ٔ انسان‌ها را فقد یک موجود طبیعی و پیچیده‌تر از بقیه موجودات می‌دانند. در حالی که انسان‌ها می‌توانند جهان‌های اجتماعی و فرهنگ‌های مختلفی را بوجود بیاورند.