سوالات درس ششم دینی و زندگی یازدهم (ریاضی و تجربی) - همیار آموزش

۱- حکومت اسلامی پیامبر اکرم (ص) چگونه در شهر مدینه گسترش یافت؟ شرح دهید.
پاسخ: این حکومت، به تدریج گسترش یافت و در مدت ده سال، سراسر شبه جزیره عربستان را فرا گرفت. آن حضرت، در مدت این ده سال، به گونه ای زندگی کرد که در همه زمینه های «فردی» و «اجتماعی»، از جمله در جایگاه رهبری، از سوی خداوند به عنوان الگو و اسوه انسان ها معرفی شد.
خداوند درباره ایشان فرمود: «قطعا برای شما در رسول خدا، سرمشق نیکویی است برای کسی که به خداوند و روز رستاخیز امید دارد و خدا را بسیار یاد می‌‌کند.»

۲- اگر شخصی می‌‌خواست بدی های دیگری را نزد پیامبر بازگو کند؛ ایشان چه می‌‌فرمودند؟
پاسخ: «بدی های یکدیگر را پیش من بازگو نکنید؛ زیرا دوست دارم با دلی پاک و خالی از کدورت با شما معاشرت کنم.»

۳- امام علی (ع)، وقتی که حکومت را به دست گرفت، اعلام کرد که بر اساس چه چیزهایی حکومت می‌‌کند؟
پاسخ: اعلام کرد که من بر اساس «دستورات قرآن» و «سنت رسول خدا (ص)» حکومت می‌‌کنم و بر همین اساس، اصلاحات مهمی را در جامعه آغاز کرد.

۴- « چقدر خطبا و موعظه کنندگان درباره مرگ و آخرت خطبه خوانده اند و من چقدر خطبه های آنان را خوانده و در آن تأمل کرده ام! اما تاکنون هیچ کدام از آنها تأثیر این خطبه را در جان من ایجاد نکرده است.» این جمله، از کیست و درباره کدام خطبۀ نهج البلاغه است؟
پاسخ: «ابن ابی الحدید معتزلی» – «خطبه ۲۲۱».

۵- از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری جامعه، «تلاش برای برقراری عدالت و برابری است» آن را توضیح دهید.
پاسخ: یکی از اهداف مهم حکومت الهی رسول خدا (ص)، «اجرای عدالت» بود. ایشان در این مورد با قاطعیت عمل کرد و کوشید تا جامعه ای «عادلانه» بنا کند که در آن از تبعیض خبری نباشد و همه در برابر قانون الهی «یکسان» باشند. این اقدام ایشان، در شرایطی انجام می‌‌گرفت که در جامعه آن روز حجاز و سایر کشورها، تبعیض و تفاوت طبقاتی، یک قانون پذیرفته شده بود و کسی با آن مخالفت نمی کرد.

۶- چه کسی در مقدمه کتاب شرح بر نهج البلاغه نوشته است: « به حق، سخن علی را از سخن خالق [قرآن] فروتر و از سخن مخلوق [دیگر انسان ها] برتر خوانده اند…» و به کدام یک از فضائل و ویژگی های امیرالمؤمنین علی (ع) اشاره دارد؟
پاسخ: «ابن ابی الحدید معتزلی، که از دانشمندان بزرگ اهل سنت است.» «علم بی کران امام علی (ع)».

۷- پیامبر اکرم (ص) در مقابل متجاوزان به حقوق ایشان و دیگران، چگونه روشی پیش می‌‌گرفتند؟
پاسخ: با همه بردباری و ملایمتی که در برابر ضایع شدن حق شخصی خود داشت، در برابر ضایع شدن حقوق افراد جامعه می‌‌ایستاد و کوتاه نمی آمد و افراد متجاوز به حقوق مردم را در هر موقعیت و مقامی که بودند، مجازات می‌‌کرد.

۸- امام علی (ع) در کدام موضوعات مورد نیاز هدایت و سعادت انسان، سخن گفته و ما را راهنمایی کرده است؟
پاسخ: ۱- جهان شناسی
۲- انسان شناسی
۳- دین شناسی
۴- حکومت و کشور داری
۵- نظام اجتماعی و اقتصادی
۶- اخلاق و فضیلت و …

۹- هر کدام از موارد ذیل، با کدام از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری جامعه مرتبط است؟
الف: «ایشان، برای اولین بار در جامعه آن روز، برابری همه افراد در برابر قانون را اعلام کرد.
ب: ایشان، عرب و غیر عرب و سیاه و سفید را برابر دانست و در مقابل تعصبات قومی و قبیله ای ایستاد.
پاسخ: الف: (تلاش برای برقراری عدالت و برابری) ب: (تلاش برای برقراری عدالت و برابری) هم به رفتار رسول خدا (ص) با مردم به قدری محبت آمیز» بود که مردم ….. ایشان را پدر مهربان خود می‌‌دانستند و در سختی ها به ایشان پناه می‌‌بردند.
ب: برای نزدیک شدن به ایشان، عیب دیگران را نزد وی بازگو می‌‌کردند حدیث شریف بوی که در آن می‌‌فرماید: بدی های یکدیگر را پیش من بازگو نکنید، زیرا دوست دارم با دلی پاک و خالی از کدورت با شما معاشرت کنم.

۱۰- طبق فرمایش امام علی (ع) در روزهای آغازین حکومتش، چه کسانی ننگ دنیا» و «عذاب آخرت» را خریده اند؟
پاسخ: گروهی که بیش از حق خود، از بیت المال و اموال عمومی برداشته اند و جیب خود را انباشته اند و ملک و باغ خریده اند.

۱۱- رفتارهای محبت آمیز رسول خدا (ص) با مردم را بنویسید.
پاسخ: ۱- هر کس به خانه ایشان می‌‌رفت، به او احترام می‌‌گذاشت تا آن جا که گاهی ردای خود را زیر پای او پهن می‌‌کرد یا بر جای خود می‌‌نشاند.
۲- هرگز در مقابل یارانش پای خود را دراز نمی کرد و سعی می‌‌کرد تا وقتی که آنها نشسته اند، در کنارشان باشد.
۳- اگر درباره آخرت حرف می‌‌زدند با آنان همراهی می‌‌کرد.
۴- اگر درباره خوردن و آشامیدنی و سایر امور روزمره سخن می‌‌گفتند، برای اظهار مهربانی با آنان هم سخن میشد.
۵- گاهی در حضور ایشان، شعر می‌‌خواندند یا از گذشته خود می‌‌گفتند.

۱۲- پس از چند سال کنار گذاشته شدن از حق خلافت و در چه شرایطی به صحنه آمد و خلافت را پذیرفت؟
پاسخ: پس از ۲۰ سال – زمانی که با درخواست عمومی مردم و اصرار آنها بر قبول خلافت، حجت را بر خود تمام دید، به صحنه آمد.

۱۳- از ویژگی های سیره پیامبر اکرم(ص) در رهبری، «سخت کوشی و دلسوزی ایشان در هدایت مردم است» آن را توضیح دهید
پاسخ: پیامبر اکرم (ص) چنان علاقه مند به نجات مردم از گمراهی بود که سختی ها و آزارهای این راه، هرگز سبب دوری او از مردم نگردید و آنقدر برای هدایتشان شبانه روز تلاش می‌‌کرد، که خداوند در این باره خطاب به مسلمانان فرمود: رنج شما برای او سخت و دشوار است و بر هدایت شما حریص به شدت علاقه مند است.

۱۴- بزرگان علم و دانش (مسلمان و غیر مسلمان) پس از بررسی شخصیت امام علی (ع) با شگفتی چه چیزی را مشاهده کردند؟
پاسخ: مشاهده کردند فضایلی در آن امام است، که به سختی در یک فرد، «جمع» می‌‌شود.
آن امام، در میدان جنگ شجاع ترین»؛
در محراب عبادت،
«عابد ترین»؛ در مقام قضاوت،
«دقیق ترین»؛ در کلاس درس،
«عالم ترین» ؛ در بلاغت و زیبایی خن،
«بلیغ ترین و در عرصه حکمرانی، «عادل ترین» است.

۱۵- امام علی (ع) که در بیشتر سخت کوشی و دلسوزی پیامبر اکرم (ص) در کنارشان بود، درباره تلاش های بی پایان ایشان چه می‌‌فرمود؟
پاسخ: پیامبر یک طبیب سیار بود، بر خلاف سایر طبیبان او خود به سراغ مردم می‌‌رفت، داروها و مرهم – هایش را خودش آماده می‌‌کرد و ابزارهای طبابت را با خود می‌‌برد تا بر هر جا که نیاز باشد، مرهم بگذارد، بر دل های کور، گوش های کر، زبان های گنگ، او با داروهای خویش بیماران غفلت زده و سرگشته را درمان می‌‌کرد.

۱۶- با توجه به جمله رسول خدا (ص): «سوگند به خدایی که جانم در دست قدرت اوست، این مرد و شیعیان و پیروان او، رستگارند و در روز قیامت، اهل نجات اند.» به سؤالات زیر پاسخ دهید:

الف) این جمله را چه کسی از رسول خدا (ص)، روایت کرده است؟
پاسخ: «جابر بن عبدالله انصاری»

ب) پیامبر اکرم (ص) در ادامه سخنان خود، کدام صفات امیرمؤمنان علی (ع) را بیان فرمود؟ بنویسید.
پاسخ: این مرد: ۱- اولین ایمان آورنده به خدا
۲- وفادارترین شما در پیمان با خدا
۳- راسخ ترین شما در انجام فرمان خدا
۴- صادق ترین شما در داوری بین مردم
۵- بهترین شما در رعایت مساوات بین آنها
۶- ارجمندترین شما نزد خداست.

ج) پس از برشمردن صفات امیرمؤمنان علی (ع) توسط رسول خدا (ص)، کدام آیه نازل شد؟
پاسخ: «إن الذین آمنوا وعملوا الصالحات أولئک هم خیر البریه»؛ قطعا کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، اینان بهترین مخلوقات اند.

۱۷- پیامبر اکرم (ص) به مسلمانانی که به جنگ با دشمنان اسلام بسیج شده بودند، چه سفارش هایی می‌‌کرد؟
پاسخ: ۱- اگر کافری در جنگ کشته شد، او را مثله نکنید.
۲- کودکان، پیران و زنان را نکشید.
۳- حیوانات حلال گوشت را نکشید مگر اینکه برای تغذیه، به آن احتیاج داشته باشید.
۴- هرگز آب مشرکان را زهرآلود نکنید و مزارع و نخلستان ها را نسوزانید.

۱۸- عبارت: «بی گمان آنچه را که میشنوم، تو هم میشنوی و آنچه را می‌‌بینم، تو هم می‌‌بینی؛ جز این که تو پیامبر نیستی، بلکه وزیر هستی و تو هر آینه بر راه خیر میباشی» خطاب پیامبر (ص) به چه کسی است و کدام حدیث را در ذهن تداعی می‌‌کند؟
پاسخ: «امام علی(ع)» – «حدیث منزلت».

۱۹- از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری، «مبارزه با فقر و محرومیت است» آن را توضیح دهید.
پاسخ: رسول خدا (ص)، هم با فقر مبارزه می‌‌کرد و به دنبال بنای جامعه ای آباد و دور از محرومیت بود و هم با کوچک شمردن فقیران و بینوایان به مخالفت بر می‌‌خاست. از این رو، مردم را به کار و فعالیت تشویق می‌‌کرد، از بیکاری بدش می‌‌آمد و کسانی را که فقط عبادت می‌‌کردند و کار نمی کردند، مذمت می‌‌کرد.

۲۰- حضرت علی (ع)، زمانی که سه یا چهار سال بیشتر نداشت به خانه پیامبر اکرم (ص) آمد و چندین سال نزد ایشان زندگی کرد. خود امام (ع) درباره این دوران چه می‌‌فرماید؟
پاسخ: در حالی که کودک بودم، همواره در کنار پیامبر(ص) بودم و ایشان، مرا در کنار خود می‌‌نهاد… نه هرگز دروغی در گفتار من دید و نه رفتاری ناشایست از من مشاهده کرد. من، همچون بچه از شیر گرفته که به دنبال مادرش می‌‌رود، از آن بزرگوار پیروی می‌‌کردم و او هر روز پرچمی از خوی های نیکوی خود را برای من می‌‌افراشت و مرا به پیروی کردن از آن فرمان می‌‌داد.

۲۱- حدیث رسول خدا (ص) که در آن می‌‌فرماید: «به من ایمان نیاورده است کسی که شب را با شکم سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه باشد.» به کدام یک از ویژگی های سیره ایشان در رهبری اشاره دارد؟
پاسخ: مبارزه با فقر و محرومیت

۲۲- ابوطالب (ع) پدر بزرگوار امیرمؤمنان، به پیشنهاد چه کسی نام ایشان را «علی» گذاشت و به چه معناست؟
پاسخ: پیامبر اکرم (ص) والا و بلند مرتبه

۲۳- رفتار پیامبر اکرم (ص) در ارتباط با «فقیران» را توضیح دهید.
پاسخ: به فقیران بسیار احترام می‌‌گذاشت و اجازه نمی داد که به خاطر فقر مورد بی توجهی قرار گیرند و فراموش شونده برخی از آنها دوست صمیمی ایشان به شمار می‌‌رفتند. ثروت را ملاک برتری نمی شمرد.
به آسانی با فقیرترین و محروم ترین مردم می‌‌نشست و صمیمانه با آنها گفت و گو می‌‌کرد. آنان نیز، ایشان را همدل و همراز خود می‌‌یافتند.

۲۴- هنگامی که وحی بر پیامبر (ص) فرود آمد، امام علی (ع) آوای اندوهگین چه کسی را شنیده زمانی که از پیامبر خدا، پرسید این فریاد اندوهناک چیست؛ ایشان چه پاسخی داد؟
پاسخ: پاسخ داد: «این شیطان است که از پرستش خود نا امید شده است.»

۲۵- طبق فرمایش پیامبر اکرم (ص) به کسانی که در جنگ با کافران و متکبران بسیج شده اند، اگر در بحبوحه جنگ، یکی از مشرکان خواست تا در مورد «حقیقت اسلام» مطالبی بداند؛ باید چه کاری را انجام دهند؟
پاسخ: پیامبر اکرم (ص) می‌‌فرمود: او، در پناه اسلام است تا کلام خدا را بشنود، اگر اسلام را پذیرفت، او هم برادر دینی شماست و اگر قبول نکرد، او را به جایی که احساس امنیت می‌‌کند، برسانید و پس از آن، از خدا برای غلبه بر او یاری بجویید.

۲۶- طبق نقل جابر بن عبدالله انصاری، رسول خدا (ص) در سخنان خود پیروی از چه کسی را سبب رستگاری دانسته است؟ و همچنین پیامبر اکرم (ص) از یاران ایشان، از چه عنوانی استفاده نمود و ترجمه آن چیست؟
پاسخ: امام علی (ع) – «شیعه» که ترجمه آن «پیرو» می‌‌شود.

۲۷- چرا متکبران و برخی از بزرگان قبایل، جنگ هایی را علیه پیامبر اکرم (ص) به راه می‌‌انداختند؟ پیامبر اکرم (ص)، ناچار بود دست به چه اقدامی بزند؟
پاسخ: زیرا تعالیم اسلام را به ضرر خود می‌‌دیدند. پیامبر اکرم (ص)، مسلمانان را برای مقابله با آنان بسیج می‌‌کرد.

۲۸- شیعه در اصطلاح به چه کسی گفته می‌‌شود؟
پاسخ: مسلمانی است که به فرمان خدا و پیامبر (ص)، امیرالمؤمنین علی (ع) را «جانشین» پیامبر (ص) می‌‌داند و از او پیروی می‌‌کند.

۲۹- آیا با همه دلسوزی ها و زحمت های پیامبر اکرم (ص) در هدایت مردم، دشمنی سران قریش با ایشان «کمتر» شد؟
پاسخ: خیر، بلکه دشمنی آنها بیشتر» شد؛ می‌‌گفتند او «ساحر» و «جادوگر» است، می‌‌گفتند: «دیوانه» است، بر سر و رویش «خاکستر» می‌‌پاشیدند، «طعنه و نیش زبان به او می‌‌زدند.
با وجود این ها، آن قدر با مهربانی و صبر و تحمل، به هدایت مردم ادامه می‌‌داد که گاه نزدیک بود از شدت غصه و اندوه فراوان از پا در آید، که خداوند به او فرمود: «لعلک باخع نفسک ألا یکونوا مؤمنین؛ از این که برخی ایمان نمی آورند، شاید که جانت را [از شدت اندوه از دست.

۳۰- دو مورد از فضائل و ویژگی های امیر مؤمنان علی (ع) را بنویسید.
پاسخ: ۱- عدالت بی مانند
۲- علم بی کران امام علی (ع)

۳۱- رفتارهای محبت آمیز رسول خدا (ص) با مردم را بنویسید.
پاسخ: ۱- هر کس به خانه ایشان می‌‌رفت، به او احترام می‌‌گذاشت تا آن جا که گاهی ردای خود را زیر پای او پهن می‌‌کرد یا بر جای خود می‌‌نشاند.
۲- هرگز در مقابل یارانش پای خود را دراز نمی کرد و سعی می‌‌کرد تا وقتی که آنها نشسته اند، در کنارشان باشد.
۳- اگر درباره آخرت حرف می‌‌زدند با آنان همراهی می‌‌کرد.
۴- اگر درباره خوردن و آشامیدنی و سایر امور روزمره سخن می‌‌گفتند، برای اظهار مهربانی با آنان هم سخن میشد.
۵- گاهی در حضور ایشان، شعر می‌‌خواندند یا از گذشته خود می‌‌گفتند.

۳۲- امام علی (ع) از همان آغاز خلافت خویش، با الگو قرار دادن سیره و روش چه کسی اقدام کرد و چه چیزی را سر لوحه کار خود قرار داد؟
پاسخ: «سیره و روش پیامبر اکرم (ص)» – «مبارزه با تبعیض و نابرابری و برقراری عدالت».

۳۳- طبق فرمایش رسول خدا (ص)؛ علت این که اقوام و ملل پیشین دچار سقوط شدند، چیست؟
پاسخ: به خاطر این که در اجرای عدالت، «تبعیض» روا می‌‌داشتند. اگر شخصی قدرتمند و صاحب نفوذ از ایشان دزدی می‌‌کرد رهایش می‌‌کردند و اگر فردی ضعیف دزدی می‌‌کرد، وی را مجازات می‌‌کردند.

۳۴- سخن امام علی (ع) که در آن می‌‌فرماید: «سوگند به خدا، اگر همه دنیا را با تمام وسعتش به من بدهند تا به اندازه گرفتن پوست جو، از دهان موری خدا را نافرمانی کنم، نخواهم کرد.» به کدام یک از فضائل و ویژگی های ایشان دلالت دارد؟
پاسخ: عدالت بی مانند

۳۵- پیامبر اکرم (ص)، در تقسیم بیت المال مسلمانان» چگونه عمل می‌‌کرد؟
پاسخ: درآمد آن را به مساوی تقسیم می‌‌کرد و فرقی میان عرب و غیر عرب نمی گذاشت.

۳۶- کتاب «نهج البلاغه» که بخشی از سخنرانی ها، نامه ها و پند و اندرزهای امام علی (ع) را در خود جای داده، حکایتگر کدام یک از ویژگی ها و فضائل ایشان است؟
پاسخ: علم بی کران

۳۷- چهار مورد از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری جامعه را فقط نام ببرید.
پاسخ: ۱- تلاش برای برقراری عدالت و برابری
۲- محبت و مدارا با مردم
۳- سخت کوشی و دلسوزی در هدایت مردم
۴- مبارزه با فقر و محرومیت

۳۸- قسم میخورم به کسی که همه امت ها به او قسم می‌‌خورند، که ۵۰ سال است این خطبه را مطالعه می‌‌کنم و در این ۵۰ سال، بیش از هزار مرتبه آن را خوانده ام و تاکنون هیچ بار آن را نخوانده ام مگر آن که در جانم شگفتی و بیداری عمیقی ایجاد کرده است.» این جمله از کیست و درباره کدام خطبه نهج البلاغه است؟
پاسخ: «ابن ابی الحدید معتزلی»- «خطبه ۲۲۱»

۳۹- با توجه به آیه شریفه: «لقد کان لکم فی رشول الله أسوه حسنه لمن کان یرجو الله والیوم الآخر وذکر الله کثیرا»؛ بنویسید، رسول خدا (ص) برای چه کسی سرمشق نیکویی» است؟
پاسخ: کسی که؛ ۱- به خداوند و روز رستاخیز قیامت امید دارد.
۲- خدا را بسیار یاد کند.

۴۰- آیا امیرالمؤمنین علی (ع)، غیر از رسول خدا (ص) نزد فرد دیگری نیز شاگردی کرده است توضیح دهید.
پاسخ: خیر، در حقیقت دانش ایشان متصل به دانش پیامبر (ص) بود و دانش پیامبر(ص) نیز از وحی الهی سرچشمه می‌‌گرفت. پیامبر اکرم (ص) در همین باره فرمود: آنا مدینه العلم و علی بابها فمن أراد العلم قلیاتها من بابها ؛ من شهر علم هستم و علی در آن است، هر کس می‌‌خواهد به این علم برسد، باید از در آن وارد شود.

۴۱- معمولا اطرافیان یک رهبر برای اینکه خود را به او نزدیک کنند، …عیب دیگران… را نزد او بازگو می‌‌کنند.

۴۲- پیامبر اکرم (ص) …برتری عرب و غیر عرب… را که از سنت های غلط جاهلی بود، باطل کرد.

۴۳- امیر مومنان، علی (ع) ده سال قبل از بعثت پیامبر در …خانه کعبه… به دنیا آمد.

۴۴- علی به معنای …والا و بلند مرتبه… است.

۴۵- رسول خدا (ص) در سخنان خود از کلمه …شیعه… که ترجمه آن «پیرو» می‌‌شود، استفاده کرده است.

۴۶- کتاب …نهج البلاغه… بخشی از سخنرانی ها، نامه ها و پند و اندرزهای امام علی (ع) را در خود جای داده است.

۴۷- ابن ابی الحدید که از اندیشمندان …اهل سنت… است، شرح مفصلی بر نهج البلاغه نوشته است.

۴۸- امام علی (ع) با …الگو قرار دادن سیره و روش پیامبر اکرم… مبارزه با تبعیض و نابرابری و برقراری عدالت را سر لوحه کار خود قرار داد.

۴۹- پیامبر اکرم پس از …سیزده… سال تلاش برای هدایت مردم …مکه… با دعوت مردم …مدینه… ، به این شهر هجرت کرد و به فرمان خداوند، حکومت اسلامی را بنا نهاد.

۵۰- در همهٔ این موارد، آنان را منع نمی‌کرد، مگر این که …کار حرامی مانند غیبت کردن از آنان سر می‌زد…؛ در این موارد بود که آنان را از ادامه بحث باز می‌داشت.

۵۱- پیامبر اکرم پس از سیزده سال تلاش برای هدایت مردم مدینه، با دعوت مردم مکه، به این شهر هجرت کرد.
پاسخ: نادرست

۵۲- اقوام و ملل پیشین بدین سبب، دچار سقوط شدند که در اجرای عدالت، تبعیض روا می‌داشتند.
پاسخ: درست

۵۳- رسول خدا (ص) کسانی را که فقط به عبادت می‌‌پرداختند و به کار توجه نمی کردند، مذمت نمی کرد.
پاسخ: نادرست

۵۴- رفتار رسول خدا (ص) با مردم به قدری محبت آمیز بود که مردم، ایشان را پدر مهربان خود می‌دانستند.
پاسخ: درست

۵۵- پدر امام علی (ع)، حضرت ابوطالب به پیشنهاد پیامبر، نام ایشان را «علی» گذاشت.
پاسخ: درست

۵۶- شخصیت والا و بی مانند حضرت علی (ع) نتیجه تربیت مستقیم پیامبر اکرم (ص) بود.
پاسخ: درست

۵۷- ابن ابی الحدید که از اندیشمندان شیعه است، شرح مفصلی بر نهج البلاغه نوشته است.
پاسخ: نادرست

سوالات درس ۶ رشته ریاضی و تجربی

هایلایت PDF

مشاهده نمایش

دریافت

سوالات درس ۶ دین و زندگی یازدهم

هایلایت PDF

مشاهده نمایش

دریافت