جواب کارگاه متن پژوهی درس ۲ فارسی دهم - همیار آموزش

گام به گام فارسی دهم / درس دوم :: از آموختن ننگ مدار

جواب کارگاه متن پژوهی صفحه ۱۹ و ۲۰ فارسی دهم

در بخش زیر جواب کارگاه متن پژوهی درس دوم فارسی دهم را آماده کرده ایم. این بخش ها شامل قلمرو زبانی ، قلمرو ادبی و  قلمرو فکری میباشد

جواب قلمرو زبانی صفحه ۱۹ فارسی دهم

۱- معنی واژه‌های مشخّص شده را بنویسید.

🔹 عشق شوری در نهادِ ما نهاد.
نهاد: سرشت، طینت، آفرینش | نهاد: فعل ماضی ساده سوم شخص مفرد از مصدر نهادن (قرارداد)

۲- برای هریک از موارد زیر، یک مترادف از درس بیابید.
بی‌نیاز: مستغنی
بسیار مشتاق: مولع

۳- در متن درس، سه گروه کلمه متضاد بیابید.
غم و شادی – ایمن و ناایمن – نیک و بد – شادان و اندوهگان – حق و باطل – امید و نومیدی – عیب و هنر

۴- به عبارت ّ های زیر توجه کنید:

الف) هم نشین نیک بهتر از تنهایی است و تنهایی بهتر از هم نشین بد.
ب) آرزو گفت: «از نمایشگاه کتاب چه خبر؟»

در عبارت «الف»، فعل جملۀ دوم ذکر نشده است امّا خواننده یا شنونده از فعل جملۀ اوّل می‌تواند به فعل جملۀ دوم، یعنی «است» پی ببرد. در این جمله، حذف فعل به «قرینۀ لفظی» صورت گرفته است.
در عبارت «ب»، جای فعل «داری» یا «دارید» در جملۀ دوم خالی است امّا هیچ نشانه‌ای در ظاهر جمله، شنونده را به وجود فعل راهنمایی نمی‌کند. تنها از مفهوم عبارت می‌توان دریافت که فعل «داری» یا «دارید» از جملۀ دوم حذف شده است. در این جمله، حذف به «قرینۀ معنایی» صورت گرفته است.

هریک از اجزای کلام در صورت وجود قرینه می‌تواند حذف شود. اگر حذف به دلیل تکرار و برای پرهیز از تکرار صورت گیرد، آن را «حذف به قرینۀ لفظی» گویند. امّا اگر خواننده یا شنونده از مفهوم سخن به بخش حذف شده پی ببرد، «حذف به قرینۀ معنایی» است.

در کدام جمله متن درس، حذف صورت گرفته است؟ نوع آن را مشخص کنید.
پاسخ: نومیدی را در امید، بسته دان و امید را در نومیدی [ بسته دان ] ⇐ حذف به قرینه لفظی
همه کس را به سزا، حق شناس باش ؛ خاصّه قرابت خویش را [ حق شناس باش ] ⇐ حذف به قرینه لفظی

۵- جدول زیر را کامل نمایید. (با حفظ شخص)

جواب قلمرو ادبی صفحه ۲۰ فارسی دهم

۱- بهره گیری از «مَثَل» چه تأثیری در سخن دارد؟
پاسخ: مثل موجب ایجاز و خلاصه گویی در سخن میشود و آن را پرمعنی تر و پربارتر می سازد. مثل ها ریشه در فرهنگ کهن یک ملّت دارند و سخن را با گذشته ی یک ملّت پیوند میدهند.

۲- دو عبارت کنایی را از متن بیابید و بنویسید.
پاسخ: 

• گندم نمای جوفروش مباش. ( گندم نمای جوفروش بودن کنایه از انسان دورو و فریبکار)
• اندر همه کاری داد از خویشتن بده. ( داد از خویشتن دادن کنایه از محاسبه کارهای خود)
• بزرگان به هر حق و باطلی از جای نشوند. (از جای شدن کنایه از خشمگین شدن و دگرگونی)

جواب قلمرو فکری صفحه ۲۰ فارسی دهم

۱- نویسنده، چه کاری را کودکانه می‌شمارد؟
پاسخ: اینکه از پیش آمدهای خوب و بد، زود شاد و اندوهگین شدن.

۲- در جمله زیر، نویسنده بر کدام ویژگی‌ های اخلاقی تأکید می‌کند؟
«اثر غم و شادی پیش مردمان، بر خود پیدا مکن»
پاسخ: ⇐ خویشتنداری و آرامش و پنهان داشتن حالات درونی از دیگران.

۳- مفهوم عبارت «گندم نمای جوفروش مباش.» را بنویسید.
پاسخ: ⇐ دوری از فریبکاری و دورویی / دعوت به راستی و صداقت

۴- برای مفهوم بیت زیر، عبارتی از متن درس بیابید.
شاد و بی غم بزی که شادی و غم *** زود آیند و زود می‌گذرند
پاسخ: به هر نیک و بد، زود شادان و زود اندوهگین مشو.

۵- حدیث «حاسِبواقَبلَ أَن تُحاسَبوا» با کدام عبارت درس، قرابت معنایی دارد؟
پاسخ: و اندر همه کاری داد از خویشتن بده، که هر که داد از خویشتن بدهد از داور مستغنی باشد.

جواب درک و دریافت صفحه ۲۷ درس دوم فارسی دهم

۱ـ درباره زاویه ی دید داستان توضیح دهید.
پاسخ: داستان از زبان سوم شخص تعریف شده است نویسنده بی آنکه کوچکترین نقشی در داستان به عهده داشته باشد. همه جا حضور دارد و به عنوان «دانای کل» از احساسات اشخاص داستان هم با خبر است.

۲ـ اگر این داستان را داستان نمادین به حساب بیاوریم ، هر یک از عناصر زیر نماد چیست؟
بنا: نماد کسانی است که هدف و تلاش آنها ایجاد جدایی و اختلاف است. تفرقه افکنی وسیله ی ادامه ی حیات آنهاست.
دیوار : نماد جدایی انسانها و مانع تفاهم جوامع بشری است و بیگانگی ها را افزایش می دهد.