جواب کارگاه متن پژوهی درس ۷ فارسی دهم - همیار آموزش

جواب کارگاه متن پژوهی درس ۷ فارسی دهم :

جواب کارگاه متن پژوهی صفحه ۵۵ و ۵۶ فارسی دهم

گام به گام فارسی دهم / در بخش زیر جواب کارگاه متن پژوهی درس هفتم فارسی دهم را آماده کرده ایم. این بخش ها شامل قلمرو زبانی ، قلمرو ادبی و  قلمرو فکری می باشد

جواب قلمرو زبانی صفحه ۵۵ درس هفتم فارسی دهم

۱ :با توجه به متن درس، معادل معنایی کلمه های زیر را بنویسید.
دولت: بخت، سعادت،
ثروت کریمی : بزرگواری و بخشندگی
لئیمی: پستی و فرومایگی

۲ :کدام قسمت جمله زیر حذف شده است؟ نوع حذف را مشخص کنید.
«نیکو خو، بهتر هزار بار از نیکو رو.»
← نیکو خو، بهتر [است] هزار بار از نیکو رو
پاسخ: فعل «است» به قرینه معنوی حذف شده است.

۳ :در فارسی معیار و رایج، برخی واژه ها به دو شکل، تلفظ می‌‌شوند؛ نظیر «مهرْبان، مهرَبان». در گفتار عادی، از هر دو گونه تلفظی می‌‌توان استفاده کرد امّا در شعر، با توجّه به وزن و آهنگ، باید تلفّظ مناسب را انتخاب کرد.
🔹 در متن درس، واژه های دو تلفّظی را بیابید.
پاسخ: ← جاودان ( جاوِدان ) – آموزگار (آموزِگار) – روزگار (روزِگار)

۴- در متون گذشته، گاهی حرف «را» نشانۀ فک اضافه «اضافۀ گسسته» است. در این حالت «را» میان مضاف و مضاف الیه جدایی می‌اندازد و معمولاً ترتیب آن دو را دگر گون می‌کند، یعنی مضاف الیه پیش از مضاف می‌آید.
مانند: مرا زور و فیروزی از داور است ← زور و فیروزی من از داور است.
■ اکنون در متن درس نمونه‌ای از این کاربرد «را» بیابید.

– «و یعقوب خود او را به صبر آموزگار بود»
برگردان به حالت عادی (اضافهٔ پیوسته): «و یعقوب خود، آموزگارِ صبرِ او بود.»
تحلیل: «او» مضاف‌الیه است و «آموزگار» مضاف؛ حرف «را» نشانهٔ فک اضافه است.

– «قصّهٔ حال یوسف را نیکو نه از حُسنِ صورت او گفت، بلکه از حُسن سیرت او گفت»
برگردان: «نیکوییِ قصهٔ حالِ یوسف را…» (نیکو مضاف و قصهٔ حالِ یوسف مضاف‌الیه).

– «برادران یوسف، چون او را زیادت نعمت دیدند و یعقوب را بدو میل و عنایت دیدند»
برگردان: «چون زیادتِ نعمتِ او را دیدند…» (او مضاف‌الیه برای زیادتِ نعمت است).

جواب قلمرو ادبی صفحه ۵۵ درس هفتم فارسی دهم

۱- در بند پنجم (قصهٔ حال یوسف …)، کدام نوع از روابط معنایی واژه‌ها، بر زیبایی سخن افزوده است؟
تناسب و تضاد

۲ :در جمله زیر، دو رکن اصلی تشبیه (مشبه و مشبه به) را مشخّص کنید.
«قرآن مانند است به بهشت جاودان.»
قرآن: مشبه
مانند: ادات تشبیه
بهشت: مشبه به جاودان: وجه شبه

۳ :در عبارت زیر،کدام واژه ها «جناس» دارند؟
«از روی نیکویش، حبس و چاه آمد و از خوی نیکویش تخت و گاه آمد.»
پاسخ: « روی، خوی» – «چاه، گاه»

۴ :به واژه هایی که در پایان دو جمله بیایند و از نظر صامت و مصوتهای پایانی، وزن یا هر دوی آنها هماهنگ باشند،کلمات «مُسَجع» و به آهنگ برخاسته از آنها «سجع» می گویند.
نمونه: هنر، چشمه زاینده است و دولت پاینده. ( سعدی)
مُلک بی دین باطل است و دین بی ملک، ضایع ( کلیله و دمنه)
محبّت را غایت نیست، از بهر آنکه محبوب را نهایت نیست.( عطّار)
دو عبارت مُسَجَّع از متن درس بیابید و ارکان سجع را مشخّص نمایید.
پاسخ:
تن‌ها – دل‌ها، نجاست- ذلت

جواب قلمرو فکری صفحه ۵۶ درس هفتم فارسی دهم

۱ :به چه دلایلی نویسنده معتقد است که: «مَثَل قرآن، مَثَل آب روان است.»؟
پاسخ: زیرا در هر دو (آب و قرآن) ، زندگی بخشی و حیات ِتن ها وجود دارد که باعث طهارت و پاکی هستند.

۲ :کدام بخش از متن درس، به مفهوم «آیه شریفه »و مَکَروا و مَکَر اهلل واهللُ خیرُالماکِرین.» (آل عمران، آیه ۵۴) اشاره دارد؟
پاسخ: هرگز کید کایدان با خواست خداوند غیب دان برابر نیاید.(تلمیح)

۳ :هر یک از بیت های زیر، با کدام عبارت درس، ارتباط معنایی دارد؟
• صورت زیبای ظاهر هیچ نیست ای برادر، سیرت زیبا بیار (سعدی)
پاسخ: قصّه حال یوسف را نیکو نه از حُ سنِ ُ صورت او گفت، بلکه از حسن سیرت او گفت؛ زیرا که نیکو خو، بهتر هزار بار از نیکو رو. نبینی که یوسف را از روی نیکو، بند و زندان آمد و از خوی نیکو، امر و فرمان آمد؟ از روی نیکوش حبس و چاه آمد، و از خوی نیکوش تخت و گاه آمد.

۴ :درباره ارتباط مفهومی دو عبارت زیر، توضیح دهید.
•« الصّبرُ مِفتاحُ الفَرَج»
• یعقوب،خود او را به صبرْ آموزگار بود.
پاسخ: هر دو عبارت ، صبر را در هر شرایطی کلید پیروزی و گشایش می دانند

۵- چرا نویسنده داستان حضرت یوسف را عجیب‌ترین داستان‌ها می‌داند؟
پاسخ: زیرا در این درس چندین امر متضاد چون غم و شادی، آسایش و بلا، جدایی و پیوستگی و… در کنار هم آمده‌اند.

جواب درک و دریافت صفحه ۵۷ درس هفتم فارسی دهم

۱- کدام نوع لحن برای خوانش این شعر مناسب است؟ چرا؟
پاسخ: عاشقانه و احساسی زیرا موضوع و محتوا عاشقانه است.

۲- چرا این سروده، در ادب غنایی جا می گیرد؟
پاسخ: چون با عشق و احساسات سر و کار دارد.