سوالات درس ۴ تاریخ دوازدهم با جواب - همیار آموزش

سوالات درس چهارم تاریخ دوازدهم انسانی

سوالات متن تاریخ دوازدهم  / درس چهارم اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی عصر قاجار

۱-سه شیوه زندگی جامعه ایران در دوره قاجار را نام ببرید؟
پاسخ: زندگی روستایی، ایلی عشایری و شهری.

۲- ویژگی هایی روستاییان در دوره قاجار چگونه بود؟
پاسخ: به استثنای اربابان و زمین داران، طبقات روستایی اغلب افرادی بی زمین بودند که در اراضی مالکان کار می‌‌کردند. برخی از گزارشات نشان از آن دارد که روستاییان کم و بیش تحت ستم اربابان و مأموران مالیاتی بودند.

۳- ویژگی های زندگی ایلات و عشایر در دوره قاجار چگونه بود؟
پاسخ: ۱- در رأس ایلات سران ایل قرار داشتند و تمام مناسبات و روابط حکومت و ایل زیر نظر آن ها انجام می‌‌گرفت
۲- افراد ایل به واسطه خدماتی که به رهبران خود انجام می‌‌دادند از وضعیت بهتری نسبت به روستاییان برخوردار بودند.
۳- آنان همواره به عنوان نیروهای مسلح در مواقع جنگ یکی از منابع تأمین نیروی نظامی حکومت قاجار بودند و در مناطق تحت نفوذ خود با استقلال بیشتری حکومت می‌‌کردند.

۴- چه گروه هایی در دوره قاجار در شهرها می‌‌زیستند؟
پاسخ: مقام ها و کارگزاران حکومتی، علما و دانشمندان، بازرگانان، اصناف و پیشه وران و کارگران.

۵- وضعیت روحانیون در دوره قاجار چگونه بود؟
پاسخ: آنان از دیرباز به دلیل بافت و ساختار مذهبی جامعه سنتی قاجار در میان اقشار مختلف مردم نفوذ فراوانی داشتند و متکفل امور دینی بودند.

۶- چرا روحانیون از نظر مالی مستقل از حکومت بودند؟
پاسخ: آنان به واسطه نظارت بر موقوفات و دریافت وجوهات شرعی از نظر مالی از حکومت استقلال داشتند.

۷- چرا روحانیون در مقاطعی از تاریخ عصر قاجاریه، در برابر قدرت های خارجی ایستادگی کردند و اقدامات شاهان و درباریان قاجار را به چالش کشیدند؟
پاسخ: به دلیل عدم وابستگی به حکومت و با توجه به آموزه های دینی.

۸- هسته اصلی نظام اقتصادی و اجتماعی شهرها و شالوده زندگی اجتماعی و اقتصادی در مراکز شهری را چه مکانی تشکیل می‌‌داد؟
پاسخ: بازارها.

۹- چه عواملی سبب تمایز و تفاوت در بین اهالی یک شهر در محالت گوناگون می‌‌شد؟
پاسخ: عوامل قومی، مذهبی و شغلی.

۱۰- شیوه های اصلی تولید در دوره قاجار را نام ببرید.
پاسخ:
۱- شیوه تولید سهم بری دهقانی
۲- شیوه تولید خرده کالایی دولتی و خصوصی
۳- شیوه تولید شبانکارگی(شبانی)یا ایلیاتی.

۱۱- شیوه های اصلی تولید در دوره قاجار را توضیح دهید.
پاسخ:
۱- شیوه تولید سهم بری دهقانی، که ساکنان و زارعین و کشاورزان از تولید، سهم معینی را دریافت می‌‌کردند. روستاییان بی زمین اغلب بر روی اراضی مالکان کار می‌‌کردند. آنان در ازای بهره برداری از ملک ارباب گاه تا یک سوم محصول را به عنوان بهره مالکانه به او تحویل می‌‌دادند. بخشی نیز به عنوان مالیات به دولت پرداخته و بخشی نیز سهم خودشان می‌‌شد
۲- شیوه تولید خرده کالایی دولتی و خصوصی که ویژه اقتصاد شهری بود. این گروه از کارگران و اصناف و تولیدکنندگان شهری در کارگاه ها و مراکز تولید شهری به کار اشتغال داشتند
۳- شیوه تولید شبانکارگی(شبانی)یا ایلیاتی که مختص ایلات و کوچ نشینان بود. نظیر تولید، گوشت، پوست، پشم، گلیم ، فرش ایلاتی، لبنیات و غیره.

۱۲- شیوه تولید سهم بری دهقانی و شیوه تولید خرده کالایی دولتی را با هم مقایسه نمایید؟
پاسخ: شیوه تولید سهم بری دهقانی، که در آن ساکنان روستاها و کشاورزان از تولید، سهم معینی را دریافت می‌‌کردند ولی شیوه تولید خرده کالایی دولتی و خصوصی ویژه اقتصاد شهری بود.

۱۳- چرا در اوایل دوره قاجار شاهد رشد و رونق صنایع دستی در ایران هستیم؟
پاسخ: در این زمان به علت جنگ های ناپلئون چندان کالاهای صنعتی اروپایی به ایران وارد نمی شد و صنایع دستی ایران مانند منسوجات ابریشمی، شال، مخمل، زری باف، ظروف سفالی و لعاب دار، منبت کاری، قلم کاری، خاتم کاری، انواع اسلحه گرم و سرد، با کیفیت خوب ساخته و تولید می‌‌شد و از لحاظ کیفیت و دوام در وضعیت مطلوبی بود.

۱۴- تأثیر واردات خارجی بر وضعیت صنایع ایران در دوره قاجار را توضیح دهید؟
پاسخ: با فروکش کردن جنگ در اروپا و سرازیر شدن سیل کالا های اروپایی، صنایع دستی ایران به تدریج رو به انحطاط رفت. بسیاری از اروپاییان که در این زمان از ایران دیدن کرده‌اند از نابودی و ضعف مراکز قدیمی و پررونق صنایع دستی ایران مثل کاشان، اصفهان، شیراز، کرمان و یزد خبر داده‌اند. کالاهای اروپایی، به ویژه محصولات صنعتی انگلستان صدمه شدید به صنایع ایران وارد آورد.

۱۵- در دوره صدارت چه کسی تلاش های زیادی برای احیای صنایع دستی ایران صورت گرفت؟
پاسخ: امیرکبیر.

۱۶- ضعیف شدن پایه های تولید داخلی از نتایج کدام سیاست حکومت های بی تدبیر و وابسته در ایران می‌‌باشد؟
پاسخ: اجازه دادن به شرکت ها، مستشاران و محصولات اروپایی که به صورت بی برنامه وارد کشور شدند.

۱۷- تداوم اجازه ورود شرکت ها، مستشاران و محصولات اروپایی از دوره قاجار به پهلوی، چه نتایجی در پی داشت؟
پاسخ: ایران را درست در زمان اوج گیری علم، صنعت و تولید اروپاییان، به عقب ماندگی مضاعف دچار کرد. بدین ترتیب با آغاز مسابقه علمی، اقتصادی و صنعتی دوره مدرن، ایران به کلی از گردونه رقابت بیرون رفت.

۱۸- وضعیت کشاورزی ایران اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی چگونه بود؟
پاسخ: مانند گذشته یک کشاورزی معیشتی نبود. برخی از گزارش ها حاکی از چند برابر شدن تولید برخی از اقلام محصولات کشاورزی و به ویژه محصولات صادراتی مانند ابریشم، تریاک، تنباکو، پنبه و برنج دارد.

۱۹- چه عواملی در دوره قاجاریه موجب افزایش تولید و صادرات پنبه از ایران به روسیه شد؟
پاسخ: جنگ های استقلال آمریکا.

۲۰- بازرگانان روسی و ارمنی چگونه به روند افزایش صادرات پنبه در دوره قاجاریه کمک کردند؟
پاسخ: با حمایت های مالی، نصب دستگاه های پنبه پاک کنی، توزیع بذر و بالا بردن استانداردهای تولید.

۲۱- نتایج تجاری شدن کشاورزی در عصر قاجار را بنویسید؟
پاسخ: موجب افزایش درآمد مالکان و مشارکت روزافزون تجار ایرانی و خارجی در امر صدور تولیدات انواعی خاص از محصولات کشاورزی نظیر پنبه و تریاک شد.

۲۲- ورود محصولات جدید کشاورزی به ایران در دوره کدام شاه قاجار صورت گرفت و چه تاثیری بر جای گذاشت؟
پاسخ: ناصرالدین شاه. با ورود محصولات جدید کشاورزی از اروپا به ایران تحولی عظیم در سبد غذایی ایرانیان ایجاد شد به گونه‌ای که محصولات غذایی جدیدی مثل گوجه فرنگی، نخود فرنگی و سیب زمینی در غذای خانوارهای ایرانی جای خوش کرد و سیب زمینی به یکی از محصولات مهم کشاورزی تبدیل شد.

۲۳- تجاری شدن کشاورزی در ایران در دوره قاجار موجب رونق تجارت کدام محصولات شد؟
پاسخ: گوجه فرنگی، نخود فرنگی و سیب زمینی.

۲۴- در زمان مظفرالدین شاه برای مقابله با قحطی چه اقدامی صورت گرفت؟
پاسخ: کشاورزان به کشت سیب زمینی تشویق می‌‌شدند.

۲۵- چه عواملی سبب رشد تولید و صادرات فرش در دوران قاجار شد؟
پاسخ: ۱- ارزانی نیروی کار
۲- طرح و نقش های زیبا و متنوع
۳- هنرمندی و ظرافت بافندگان ایرانی
۴- تقاضای بازار جهانی و سرمایه گذاری خارجی در تولید و تجارت
۵- رکود صنعت صادرات ابریشم
۶- کمبود طلا و نقره جهت تأمین مالی واردات کالا از اروپا و سایر کشورها.

۲۶- مهم ترین مراکز قالی بافی در دوره قاجار را نام ببرید؟
پاسخ: شهرهای تبریز، کاشان، همدان، اصفهان، کرمان، اراک و ولایات کردستان و آذربایجان.

۲۷- در کدام شهرها کارگاه های کوچک و بزرگ فرش توسط تجار داخلی و سرمایه گذاران خارجی دایر شد؟
پاسخ: تبریز و اراک.

۲۸- نظام تعلیم و تربیت در دوره قاجار چگونه بود؟
پاسخ: نظام تعلیم و تربیت سنتی ایران تداوم و گسترش یافت. در آن زمان سوادآموزی مقدماتی در مکتب خانه ها و یا از طریق معلمان خصوصی یا معلمان سرخانه انجام می‌‌گرفت. دانش آموزانی که توانایی مالی و علاقه به ادامه تحصیل داشتند، وارد مدرسه های قدیم و حوزه های علمیه می‌‌شدند. در این مراکز آموزشی، علوم نقلی و عقلی تعلیم داده می‌‌شد.

۲۹- مهم ترین مراکز علمی و آموزشی مهم و بزرگ دوره قاجار را نام ببرید؟
پاسخ: مدرسه های مروی و سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری کنونی).

۳۰- تاسیس مراکز آموزشی جدید در دوره قاجاریه تحت تاثیر چه عواملی بود؟
پاسخ: ۱- نگاه برخی حاکمان داخلی و روشنفکران به پیشرفت های کشورهای اروپایی دوخته شده بود.
۲- برخی از کشورهای استعمارگر نیز به دلیل منافع خود، درصدد تغییر روش های تعلیم و تربیت در ایران بودند.

۳۱- چرا برخی از کشورهای استعمارگر در دوره قاجار درصدد تغییر روش های تعلیم و تربیت در ایران بودند؟
پاسخ: به دلیل منافع خود.

۳۲- نخستین مدرسه های جدید را چه کسانی در ایران تأسیس کردند؟
پاسخ: مسیونرهای اروپایی و آمریکایی.

۳۳- پس از مسیون ر های اروپایی و آمریکایی ، چه کسانی در دوره قاجار دست به تاسیس مدارس جدید زدند؟
پاسخ: بعد از آن، حکومت قاجار و برخی افراد سرشناس فرهنگی و سیاسی نیز تصمیم گرفتند تا مدارس جدیدی در ایران براساس روش های جدید تعلیم و تربیت عمومی، تأسیس کنند.

۳۴- ویژگی های مدارس تازه تاسیس شده قاجاریه چگونه بود؟
پاسخ: غالب این مدارس تازه تأسیس شده، متناسب با فرهنگ اروپاییان ساخته شده بود و تفاوت های جدّی با سبک و فرهنگ تعلیم و تربیت در ایران اسلامی داشت.

۳۵- مدرسه دارالفنون چه مکانی بود؟
پاسخ: دارالفنون به همت امیرکبیر و به عنوان نخستین مدرسه عالی در ایران با هدف آموزش علوم و فنون جدید به دانشجویان ایرانی در داخل کشور بنیان نهاده شد.

۳۶- قصد امیرکبیر از تاسیس دارالفنون چه بود؟
پاسخ: امیرکبیر قصد داشت تا آموزش دانشجو در داخل کشور را جایگزین فرستادن آنها به خارج کند تا از این طریق، بتواند بر محتوا و اساتید و روش های تدریس، نظارت بیشتری داشته باشد.

۳۷- چرا امیر کبیر قصد داشت آموزش دانشجو در داخل کشور را جایگزین فرستادن آنها به خارج کند؟
پاسخ: تا از این طریق، بتواند بر محتوا و اساتید و روش های تدریس، نظارت بیشتری داشته باشد.

۳۸- چرا امیرکبیر دستور داد، استادان و معلمان مدرسه دارالفنون از کشورهایی غیر از روسیه و انگلستان (مانند فرانسه و اتریش) استخدام شوند؟
پاسخ: چون در آن زمان روسیه و انگلستان در ایران نفوذ زیادی داشتند و یکی از سیاست های امیرکبیر کاهش نفوذ و قدرت یا عدم حضور استعمارگران در ایران بود؛ عدم دخالت فرهنگی این استعمارگران؛ رهایی ایران از وابستگی به این استعمارگران.

۳۹- کدام شخصیت فرهنگی عصر قاجار کوشش زیادی برای تأسیس مدرسه های جدید به ویژه در مقطع تحصیلی ابتدایی در شهرهای مختلف ایران کرد؟
پاسخ: میرزا حسن رشدیه.

۳۵- هدف رشدیه از برپایی مراکز آموزشی جدید چه بود؟
پاسخ: فراهم آوردن شرایط برای سوادآموزی فرزندان تمام قشر های مختلف جامعه بود.

۳۶- هدف امیرکبیر و میرزا حسن رشدیه را از تأسیس مدارس جدید هم مقایسه کنید.
امیرکبیر قصد داشت تا آموزش دانشجو در داخل کشور را جایگزین فرستادن آنها به خارج کند. هدف رشدیه فراهم آوردن شرایط برای سوادآموزی به فرزندان تمام قشرهای مختلف جامعه بود.

۳۷- در دوره قاجاریه کدام یک از زنان فاضل در تأسیس مدارس جدید مشارکت داشتند؟
پاسخ: از جمله این زنان می‌‌توان به بی بی خانم استرآبادی اشاره کرد که مدرسه دوشیزگان را به منظور تحصیل دختران در تهران تأسیس کرد.

۳۸- کدام گروه در دوره قاجاریه نقش مؤثری در انتشار و ترویج افکار نو به ویژه تفکر مشروطه خواهی و حکومت قانون داشتند؟
پاسخ: دانش آموختگان مراکز علمی و آموزشی جدید.

۳۸- چرا پس از سقوط صفویان، هنر نگارگری رو به افول نهاد؟
پاسخ: به علت جنگ های داخلی.

۳۹- کدام عوامل موجب شد تا هنر نقاشی در عصر قاجار دچار تحول اساسی شود؟
پاسخ: ۱- وحدت سیاسی
۲- استقرار امنیت در سایه حمایت پادشاهان و دربار
۳- ارتباط با غرب.

۴۰- کدام شاه قاجار برجسته ترین هنرمندان نقاشی را گرد آورد و آن ها را به کشیدن پرده های بزرگ جهت نصب در کاخ ها تشویق کرد؟
پاسخ: فتحعلی شاه.

۴۱- در دوره ناصرالدین شاه، سنت نگارگری ایرانی چه تحولی پیدا کرد؟
پاسخ: تحت تأثیر هنر نقاشی مدرن اروپایی قرار گرفت و سبک نوینی در نقاشی به وجود آمد و هنرمندان نقاش بزرگی مانند محمد غفاری معروف به « کمال الملک» ، پا به عرصه نهادند.

۴۲- تعزیه در کدام دوره و برای چه رویدادی رواج یافت؟
پاسخ: در عصر صفوی برای بزرگداشت حماسه کربال و شهادت امام حسین (ع) رواج یافت.

۴۳- تکیه دولت چه مکانی بود؟
پاسخ: مکانی در تهران که در زمان قاجار و به منظور اجرای تعزیه عاشورا ساخته شد و مردم در آنجا به تماشا می‌‌نشستند.

۴۴- هنر تعزیه در دوره کدام شاه قاجارگسترش پیدا کرد؟
پاسخ: ناصرالدین شاه.

۴۵- کدام مکان در دوره قاجار محل اجرای تعزیه بود؟
پاسخ: تکیه دولت.

۴۶- در دوره قاجار چه نمایش هایی و در کجا اجرا می‌‌شد؟
پاسخ: به جز نمایش های مذهبی، نمایش های دیگری مثل نمایش روحوضی(سیاه بازی) و بقال بازی در مراسم شادی در روی حوض خانه ها که با تخته آن را می‌‌پوشانیدند و یا در برخی قهوه خانه ها اجرا می‌‌شد.

۴۷- هنر تئاتر به سبک اروپایی در دوره قاجاریه به همت چه کسانی در ایران گسترش یافت؟
پاسخ: دانشجویان اعزامی به اروپا.

۴۸- چه کسی نخستین بار به دستور ناصرالدین شاه و در کجا یک تالار نمایش ساخت؟
پاسخ: میرزا علی اکبرخان مزین الدوله( نقاش باشی) در محل فعلی دارالفنون.

۴۹- سنت معماری ایرانی اسلامی دوره قاجاریه با توجه به چه عواملی تداوام یافت؟
پاسخ: با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوایی و نوع مصالح ساختمانی.

۵۰- اختراع دوربین عکاسی چه تاثیری بر معماری دوره قاجاریه داشت؟
پاسخ: تصاویر زیادی از بناهای اروپایی توسط مسافران در عصر ناصری به ایران آورده شد. بسیاری از معماران به سفارش دربار و ثروتمندان با تأسی و تقلید از معماری فرنگی و تلفیق آن با معماری ایرانی، سبکی از معماری را در این دوره به وجود آوردند که در آن عناصر ویژگی های معماری ایرانی و اروپایی در آن ترکیب شده بود.

۵۱- منظور از بناهای کارت پستالی چیست؟
پاسخ: بسیاری از معماران به سفارش دربار و ثروتمندان با استفاده از برخی از عناصر معماری فرنگی و تلفیق آن با معماری ایرانی، سبکی از معماری را به وجود آوردند که در آن عناصر و ویژگی های معماری ایرانی و اروپایی ترکیب شده بود.

۵۲- بناهایی که در دوره قاجاریه به تقلید از بناهای اروپایی ساخته می‌‌شد به چه نامی معروف شدند؟
پاسخ: بناهای«کارت پستالی».

۵۳- مهمترین ویژگی بناهای کارت پستالی ایرانِ دوره قاجار چه بود؟
پاسخ: عناصر معماری ایرانی و اروپایی ترکیب شد.

۵۴- کاخ شمس العماره واقع در مجموعه کاخ گلستان، به دستور چه کسی ساخته شد؟
پاسخ: ناصرالدین شاه.

۵۵- ورود مظاهر تمدن جدید غربی مانند تلگراف، تلفن، پست، بانک، روزنامه، تئاتر، چه تاثیری در گسترش سبک معماری اروپایی در ایران داشت؟
پاسخ: پس از رواج این مظاهر تمدنی، ساختمان هایی مثل پست خانه، تلگراف خانه، تلفن خانه، بانک ها، دفاتر روزنامه ها، تماشاخانه ها، خیابان های جدید، مدارس جدید، فروشگاه ها، مراکز نظمیه، بیمارستان های جدید، سفارت خانه ها تحت تأثیر معماری اروپایی ساخته شدند.