سوالات درس ۵ تاریخ دوازدهم با جواب - همیار آموزش

سوالات درس پنجم تاریخ دوازدهم انسانی

سوالات متن تاریخ دوازدهم  / درس ۵ : انقلاب مشروطه ایران

۱- چه عواملی زمینه های نهضت مشروطه را فراهم کرد؟
پاسخ: ۱- از دست رفتن بخش هایی از سرزمین ایران
۲- غلبه استعمار بر مملکت
۳- استبداد دستگاه حاکم
۴- مخالفت های مردم و علما با استبداد و استعمار
۵- ورود اندیشه های جدید.

۲- کدام مناطق در دوره قاجار توسط روسیه از ایران جدا شدند؟
پاسخ: کل قفقاز در شمال غربی و منطقه ماوراء النهر در شمال شرقی (شامل کشورهای قزاقستان، تاجیکستان و ترکمنستان کنونی) به این ترتیب، در شرق و غرب دریای خزر، مناطق و ایلات های وسیع و زرخیزی از ایران جدا شد.

۳- کدام مناطق دردوره قاجار توسط انگلستان از ایران جدا شدند؟
پاسخ: ایلات های هرات و قندهار؛ و بخش بزرگی از بلوچستان.

۴- چه عواملی در دوره قاجاریه زمینه سلطه بیگانگان بر ایران را فراهم کرد؟
پاسخ: ضعف حکومت قاجار و طمع ورزی و فساد مالی درباریان.

۵- بارزترین نتیجه سلطه بیگانگان بر ایران در دوره قاجاریه چه بود؟
پاسخ: بارزترین نتیجه این وضعیت، امتیازهای متعددی بود که به خارجیان داده می‌‌شد. علاوه بر آن قرض هایی که شاهان قاجار از کشورهای بیگانه می‌‌گرفتند موجب سلطه بیش تر استعمارگران بر مملکت شد.

۶- چه عاملی انگیزه و میزان دریافت وام از بیگانگان را در پادشاهان قاجار افزایش داد؟
پاسخ: علاقه شاهان قاجار به مسافرت به اروپا.

۷- کدام شاهان قاجار به دریافت قرض از انگلیس و روس اقدام کردند و این قرض ها را صرف چه اموری می‌‌کردند؟
پاسخ: ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قرض هایی از روس و انگلیس دریافت کردند و به جای این که این پول را هزینه کارهای اساسی کنند آن را، خرج سفرهای خود به اروپا کردند.

۸- چه عواملی در دوره قاجاریه، احساسات ملی را جریحه دار کردند؟
پاسخ: ۱- دادن امتیازات
۲- گرفتن وام
۳- اعمال حق کاپیتوالسیون که از عهدنامه ترکمانچای برقرار شد
۴- دخالت های دولت های بیگانه در امور داخلی ایران.

۹- استبداد دستگاه حاکم را به عنوان یکی از عوامل زمینه ساز مشروطه توضیح دهید؟
پاسخ: حکومت قاجار بر بنیاد استبداد متکی بود و قدرت در دست شاه و اراده او متمرکز بود. مردم ایران هیچ گونه تضمینی برای حفظ جان و مال و ناموس خود در مقابل دستگاه استبدادی نداشتند. شاه و بستگانش هر کاری که مایل بودند، انجام می‌‌دادند و هر بلایی که می‌‌خواستند، بر سر مردم می‌‌آوردند. این وضع در ایلات ها (استان) وضع بدتر از مرکز حکومت بود. مالیات های بسیار سنگین، فشار کمرشکنی را بر مردم تحمیل می‌‌کرد و بر نارضایتی ها می‌‌افزود.

۱۰- اندیشه سیاسی اسلام چه نقشی در پیدایش مشروطه خواهی داشت؟
پاسخ: توجّه مردم مسلمان ایران به آموزه های دین اسلام نظیر امر به معروف و نهی از منکر، عدالت خواهی و لزوم دفع ظلم که در آیات قرآن کریم و سیره معصومین به آن پرداخته شده است، موجب می‌‌شد نسبت به این آموزه ها احساس تکلیف کنند. از سوی دیگر مکتب شیعه قدرت مطلق سلاطین را نامشروع می‌‌دانست و مشروعیت نسبی قدرت حکّام، مشروط به پاسداری از باورهای دینی مردم و حفظ تمامیت ارضی کشور بود.

۱۱- فعالیت عالمان دینی چه نقشی در پیدایش مشروطه خواهی داشت؟
پاسخ: در آستانه نهضت مشروطیت ایران، روحانیون و حوزه های علمیه شیعه به استحکام و انسجام سیاسی و مبارزاتی رسیده بودند. در نتیجه یک قرن مبارزه و بیدارگری، ارتباط منظمی میان علما و مردم به وجود آمد و زمینه پیدایش حرکتی فکری به رهبری عالمان دینی فراهم شد.

۱۲- توجّه مردم مسلمان ایران به کدام آموزه های دین اسلام موجب می‌‌شد نسبت به این آموزه ها احساس تکلیف کنند؟
پاسخ: ۱- امر به معروف و نهی از منکر
۲- عدالت خواهی
۳- لزوم دفع ظلم که در آیات قرآن کریم و سیره معصومین به آن پرداخته شده است.

۱۳- نقش مکتب شیعه در مخالفت های مردم و علما با استبداد و استعمار در دوره قاجار را ذکر کنید؟
پاسخ: مکتب شیعه قدرت مطلق سلاطین را نامشروع می‌‌دانست و مشروعیت نسبی قدرت حکّام، مشروط به پاسداری از باورهای دینی مردم و حفظ تمامیت ارضی کشور بود. مرجعیت شیعه در جریان نهضت تحریم تنباکو خط بطلانی بر مطلق بودن قدرت شاه کشید.

۱۴- گسترش حرکت های فکری توسط عالمان دینی در دوره قاجاریه چه نتایجی داشت؟
پاسخ: گسترش این حرکت فکری موجب افزایش آگاهی مردم در زمینه مسائل اعتقادی و دینی شد و باورهای مذهبی و فرهنگی جامعه را در مقابل آیین های ساختگی و دسیسه های بیگانگان تقویت کرد.

۱۵- اولین ثمره فعالیت های عالمان دینی در دوره قاجاریه چه بود؟
پاسخ: اوّلین ثمره این فعالیت ها، پیروزی در نهضت تنباکو بود.

۱۶- پیامد نهضت تنباکو به رهبری عالمان دینی چه بود؟
پاسخ: علاوه بر لغو قرارداد توتون و تنباکو، قدرت و رهبری روحانیون شیعه را در صحنه سیاسی کشور آشکار کرد و آسیب پذیری استبداد داخلی و استعمار خارجی را در برابر اراده ملّت نشان داد.

۱۷- جریان فکری و اعتراض آمیز علمان دینی در دوره قاجاریه به رهبری چه کسانی به تدریج منجر به نهضتی عظیم شد؟
پاسخ: آیت الله سیّدمحمّد طباطبایی، آیت الله سیّدعبدالله بهبهانی و آیت الله شیخ فضل الله نوری در داخل ایران و مراجعی هم چون آیت الله محمّدکاظم خراسانی، آیت الله شیخ عبدالله مازندرانی و آیت الله حاج میرزاحسین فرزند میرزا خلیل تهرانی در نجف اشرف.

۱۸- نهضت تحت رهبری روحانیون در دوره ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه بر چه پایه هایی استوار بود و چه اهدافی را دنبال می‌‌کرد؟
پاسخ: اساس این نهضت بر مبارزه با استعمار خارجی و استبداد داخلی و تلاش برای برقراری عدالت در مملکت قرار داشت، تا با ایجاد عدالت خانه و «دارالشورا» قدرت و اختیارات پادشاه و حکام را محدود و با اجرای قوانین اسلامی از لجام گسیختگی آن ها جلوگیری کند.

۱۹- در عصر قاجار در کدام کشورهای جهان حکومت «مشروطه» یا «جمهوری» برقرار شد؟
پاسخ: از سال ۱۲۳۸- تا سال ۱۲۹۰- ش کشورهای انگلیس، ایتالیا، دانمارک، اتریش، مجارستان، آلمان، فرانسه، ژاپن، روسیه، چین و مصر به حکومت مشروطه و یا جمهوری دست یافتند.

۲۰- زمینه های ورود تفکر مشروطه خواهی به ایران به چه شکل هایی فراهم شد؟
پاسخ: ۱- اعزام دانشجو به خارج
۲- سفرهای درباریان و سیاست مداران به خارج
۳- مهاجرت برخی از ایرانیان به کشورهای مختلف.

۲۱- ابزار انتقال اندیشه های سیاسی جدید در دوره قاجار به جامعه چه بود؟
پاسخ: از راه انتشار روزنامه ها و چاپ کتاب ها، و در خلال نامه ها و سخنان آنان.

۲۲- در دوره قاجاریه روزنامه های فارسی زبان به چند دسته تقسیم می‌‌شدند؟
پاسخ: داخلی و خارجی.

۲۳- روزنامه های داخلی دوره قاجاریه به چند دسته تقسیم می‌‌شدند؟
پاسخ: به دو دسته روزنامه های «دولتی» و «غیر دولتی» تقسیم می‌‌شدند.

۲۴- مهم ترین آثار روشنفکران ایرانی که در ایجاد نهضت مشروطه نقش داشتند را نام ببرید؟
پاسخ: ۱- سفرنا مه ها
۲- کتاب ها و آثار دیگر.

۲۵- اوّلین نشانه های اندیشه های نوین در دوره قاجار در کدام منابع مشاهده می‌‌شود؟
پاسخ: در سفرنامه های عهد قاجار مشاهده می‌‌شود.

۲۶- کدام سفرنامه ها، زمینه پیدایش مشروطه خواهی را در ایران فراهم ساختند؟
پاسخ: ۱- سفرنامه میرزا صالح شیرازی
۲- سیاحت نامه ابراهیم بیگ اثر حاج زین العابدین مراغه ای.

۲۷- سفرنامه میرزا صالح شیرازی دارای چه ویژگی هایی می‌‌باشد؟
پاسخ: میرزا صالح شیرازی در سفرنامه خود به روشنی از اندیشه های نوین غربی، به ویژه نظام حکومت مشروطه انگلیس، تعریف و تمجید کرده است.

۲۸- نویسنده کتاب سیاحت نامه ابراهیم بیک چه کسی بود و او در کتاب خود چه مسائلی را بیان نموده است؟
پاسخ: حاج زین العابدین مراغه ای. در این سفرنامه، اوضاع نابسامان کشور به زبان ساده بیان گردیده و در مقابل، از ویژگی های مثبت تمدن غرب سخن گفته است.

۲۹- نوشته های چه کسانی در پیدایش مشروطه خواهی ایران موثر بوده‌اند؟
پاسخ: میرزا ملکم خان – میرزایوسف خان مستشارالدوله -عبدالرحیم طالبوف – میرزا فتحعلی آخوندزاده.

۳۰- ویژگی های بارز افکار روشنفکران ایرانی چه بود؟
پاسخ: پذیرش اندیشه های غربی و شیفتگی و خودباختگی بی چون و چرا در برابر فرهنگ بیگانه.

۳۱- در آثار روشنفکران ایرانی دوره قاجار، به چه مسائلی توجه شده است؟
پاسخ: آنان نهضت مشروطه طلبی مردم ایران را که بر مبنای عدالت خواهی و نفی استبداد و استعمار بود، با عقاید برخاسته از اندیشه های وارداتی و غربی خود درآمیختند.

۳۲- از چه زمانی مردم، رفته رفته اعتراض خود را نسبت به حکومت قاجارآشکار کردند؟
پاسخ: در اواخر دوره سلطنت ناصرالدین شاه.

۳۳- ترور ناصرالدین شاه نشانه چه بود؟
پاسخ: آخرین نمونه نارضایتی عمومی مردم علیه حکومت قاجار بود.

۳۴- آخرین نمونه نارضایتی عمومی مردم علیه حکومت قاجار چه بود؟
پاسخ: ترور ناصرالدین شاه.

۳۵- انقلاب مشروطه در دوره کدام شاه قاجار بوقوع پیوست؟
پاسخ: مظفرالدین شاه.

۳۶- ناصرالدین شاه چگونه پادشاهی بود؟
پاسخ: او پادشاهی خودکامه بود که در طی حکمرانی پنجاه ساله‌اش، با شیوه های استبدادی، از ابراز علنی انتقادهای مردم جلوگیری می‌‌کرد.

۳۷- ویژگی های مظفرالدین شاه را ذکر کنید؟
پاسخ: فردی سست عنصر، بی اراده و بیمار بود و توانایی سر وسامان دادن به امور کشور را نداشت. امّا در عین حال، رئوف و مهربان بود.

۳۸- مظفرالدین شاه چه کسی را به عنوان صدراعظم خود انتخاب کرد و اداره مملکت را به او سپرد؟
پاسخ: عین الدوله.

۳۹- پیامد سفرهای مظفرالدین شاه به اروپا چه بود؟
پاسخ: پیامد این سفرها، هزینه هایی سنگین بود که دولت با گرفتن وام از بیگانگان، آن را تأمین می‌‌کرد.

۴۰- چه عواملی در زمان مظفرالدین شاه بر نارضایتی ها می‌‌افزود و کشور را درآستانه یک شورش سراسری قرار داد؟
پاسخ: خشونت های عین الدوله و حاکمان ایلات ها، هم راه با فقر عمومی و رکود شدید اقتصادی.

۴۱- چرا ماه محرم سال ۱۳۲۳- ق/ فروردین ۱۲۸۴- ش. مناسب ترین فرصت را برای اعتراض های مردمی علیه حکومت قاجار فراهم کرد؟
پاسخ: زیرا روحانیون با استفاده از حضور مردم در مراسم عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین علیه السالم، ضمن تکیه بر جنبه ستم ستیزی قیام آن حضرت، پیام عدالت خواهی را بین مردم تبلیغ می‌‌کردند.

۴۲- پیش از جریان مهاجرت صغری چه حوادثی موجب خشم و اعتراض مردم شد؟
پاسخ: ۱- ماجرای مسیو نوز بلژیکی
۲- نارضایتی مردم ایالات
۳- ماجرای بانک استقراضی روس
۴- افزایش نرخ قند.

۴۳- واقعه ماجرای نوز بلژیکی ناشی از چه بود؟
پاسخ: این واقعه واکنشی در برابر توهین به مقدسات مردم مسلمان ایران به شمار می‌‌رود.

۴۴- علل جنبش عمومی مردم تهران علیه نوز بلژیکی را توضیح دهید.
اروپاییانی که در تهران بودند، در مراسم سال نو محفلی می‌‌آراستند و در آن، با پوشیدن لباس های مختلف و زدن صورتک (ماسک) بر چهره، جشن بالماسکه برپا می‌‌کردند. در مراسم سال ۱۲۸۳.ش موسیو نوز بلژیکی، که طبق قرارداد گمرکی ایران و روسیه (۱۲۸۰.ش) کارگزار روس ها در امور گمرک ایران بود، با لباس روحانیان و در حالی که قلیان به دست داشت، عکس گرفت. این عکس در محرم ۱۳۲۳.ق/ ۱۲۸۳.ش در میان مردم عزادار پخش و موجب اعتراض مردم شد.

۴۵- چرا اقدام نوز بلژیکی موجب اعتراض مردم شد؟
پاسخ: زیرا بلژیکی ها که از سال ۱۳۱۵.ق/ ۱۲۷۶.ش اداره گمرک های ایران را به دست گرفته بودند، با بدرفتاری، افکار عمومی را بر ضد خود تحریک کرده بودند.

۴۶- رهبری حرکت مردم درجریان ماجرای نوز بلژیکی بر عهده که بود؟
پاسخ: آیت الله سید عبدالله بهبهانی.

۴۷- اولین جرقه نهضت مشروطه چه بود؟
پاسخ: ماجرای مسیو نوز بلژیکی.

۴۸- چرا پس از ماجرای نوز بلژیکی، طرفداران نهضت تلاش کردند حرکتی را که سیّد عبدالله بهبهانی آغاز کرده بود را بدون نتیجه رها نکند؟
پاسخ: به اعتقاد آنان، این گام اگر با موفقیت به پیش می‌‌رفت، قدم های مهم تر پشت سر آن برداشته می‌‌شد. بنابراین، آیت الله سیّدعبدالله بهبهانی با آیت الله سیّد محمّد طباطبایی متحد شد. این اتحاد، تا پایان حرکت مذکور، ادامه یافت.

۴۹- همکاری آیت الله سیّدعبدالله بهبهانی با آیت الله سیّد محمّد طباطبایی در ماجرای نوز بلژیکی چه پیامدی داشت؟
پاسخ: مردم ستم دیده و آزادی خواهی را که از مدّت ها قبل در «انجمن های مخفی» تشکّل های کوچکی فراهم آورده بودند، امیدوار ساخت، تا از گوشه و کنار سر برآورند و آماده قیام شوند.

۵۰- در ادامه ماجرای نوز بلژیکی و هم زمان با سفر سوم مظفرالدین شاه به اروپا چه رویدادی به وقوع پیوست؟
پاسخ: عده‌ای از بازرگانان در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) تحصن کردند.

۵۱- پیش از انقلاب مشروطه کدام ایالات و چرا علیه حکومت قاجار دست به اعتراض زدند؟
پاسخ: ۱- معروف ترین این حوادث ماجرای شلاق خوردن سه تن از علمای کرمان بود که برای مقابله با فرقه «شیخیه» در این شهر قیام کرده بودند. این سه، پس از آن که به فلک بسته شدند، از شهر اخراج گردیدند.
۲- حاکم فارس، با ستم گری های خود، موجب نارضایتی مردم شده بود.
۳- مردم خراسان از ستمگری های حاکم آن ایلات به جان آمده بودند.

۵۲- در ماه رمضان سال ۱۳۲۳.ق، به ویژه ایّام عزاداری امیرالمؤمنین (ع)، محور اصلی سخنرانی واعظان تهران چه بود؟
پاسخ: موضوعِ توهین به علمای کرمان بود که برای حفظ تشیّع در برابر فرقه های ساختگی به پا خاسته بودند.

۵۳- ماجرای بانک استقراضی روس را توضیح دهید؟
پاسخ: با وجود مخالفت عمومی، روس ها در محل یک قبرستان متروک، ساختمان بانک استقراضی روس را بنا نهادند. آیت الله سیّدمحمّد طباطبایی به شدّت با این کار مخالفت کرد. مردم نیز از این اقدام روس ها، ناخشنود بودند. بنابراین، یک اعتراض عمومی شکل گرفت، امّا روس ها، با بی اعتنایی، به کار خود ادامه دادند. تا این که موضوع به اطلاع مراجع تقلید نجف رسید.

۵۴- علت فلک شدن بازرگانان چه بود و چه پیامدی داشت؟
پاسخ: در دوران قاجاریه برخی از کالاهای مورد نیاز مردم مانند نفت، کبریت و قند از روسیه وارد می‌‌شد. در اثر جنگ روس و ژاپن نرخ قند افزایش یافت و شعله های اعتراض مردم را برافروخت. خشم عمومی از گرانی ها، در مسجد شاه، مجلسی بزرگ برپا شد. این تجمّع، با توطئه امام جمعه درباری و عوامل او که پشتیبان نظام استبدادی بودند، به تشنّج کشیده شد و مأموران، با چوب و چماق به جان مردم افتادند. در پی این حادثه، اجتماع های بزرگی در منزل های علما برپا شد.

۵۵- به پیشنهاد چه کسی روحانیون و مردم، با حالت اعتراض تهران را ترک و در حرم حضرت عبدالعظیم تحصن کردند؟
پاسخ: آیت الله سیّدمحمّد طباطبایی.

۵۶- کدام مهاجرت به مهاجرت صغری مشهور است؟
پاسخ: مهاجرت روحانیون و مردم به شهر ری و تحصن در صحن حضرت عبدالعظیم.

۵۷- اوّلین مرحله اتحاد نیروهای ضدّ استبداد کدام حادثه بود؟
پاسخ: مهاجرت صغری.

۵۸- در جریان مهاجرت صغری، مهاجران چرا و چه کسی را به عنوان واسطه بین مهاجران و شاه قرار دادند؟
پاسخ: از آن جا که درباریان فاسد، مانع از رسیدن خبرهای صحیح به مظفرالدین شاه بودند، مهاجران مجبور شدند سفیر عثمانی را واسطه قرار دهند.

۵۹- مهاجران در مهاجرت صغری چه خواسته هایی داشتند؟
پاسخ: ۱- ایجاد عدالت خانه در همه شهرها، برای رسیدگی به شکایت های مردم و برقراری عدالت در جامعه
۲- عمل به قانون اسلامی، به طور دقیق و به دور از ملاحظه های شخصی.

۶۰- واکنش مظفرالدین شاه و عین الدوله در برابر خواسته های مهاجران در مهاجرت صغری چه بود؟
پاسخ: اعلام کردند که با خواسته های مهاجران موافق هستند. بنابراین، این مهاجرت، پس از یک ماه، خاتمه یافت.

۶۱- علت مهاجرت کبرا چه بود؟
پاسخ: هنوز مدّت زیادی از بازگشت مهاجران (صغری) نگذشته بود که معلوم شد عین الدوله به آنان وعده دروغین داده و در پی آن است که با ایجاد اختلاف در میان آنان و دست گیری، تبعید و زندانی کردن رهبران قیام، جلوی حرکت های انقلابی دیگر را بگیرد. آیت الله طباطبایی چند بار به مظفّرالدین شاه نامه نوشت و خواسته های مردم و بی اعتنایی عین الدوله را به او یادآور شد. امّا این نامه ها یا به دست شاه نرسید و یا به آن ها توجه نکرد. در نتیجه این بی اعتنایی به خواسته مردم، بار دیگر شعله های قیام افروخته شد. این بار بین مردم و سربازان درگیری پیش آمد و در نتیجه، چند نفر مجروح شدند و طلبه‌ای به شهادت رسید. این حادثه، خشم مردم را برانگیخت. عین الدوله به سخت گیری بیش تر پرداخت و تهران حالت حکومت نظامی به خود گرفت. عین الدوله از علما خواست که به خانه هایشان بروند تا خواسته های آنان عملی شود. امّا رهبران مردم، پس از بحث و تبادل نظر، تصمیم گرفتند این بار در اعتراض به اقدام های دولت، به شهر مقدّس قم مهاجرت کنند.

۶۲- چرا مهاجرت مردم و علما به قم به مهاجرت کبری معروف شد؟
پاسخ: این مهاجرت که گسترده تر از مهاجرت قبل بود، به «مهاجرت کبری» معروف شد.

۶۳- مهاجرت کبری به کجا صورت گرفت؟
پاسخ: به شهر قم مرقد حضرت معصومه(س).

۶۴- به موازات مهاجرت عدالت خواهان به قم، عدّه‌ای از مردم تهران در کجا به بست نشستند؟
پاسخ: در باغ سفارت انگلیس.

۶۵- منظور از سنّت بست نشینی چیست؟
پاسخ: سنتِ «بست نشینی» وتحصّن که از دیرگاه در ایران معمول بود، بیش تر در مساجد و زیارت گاه ها و اماکنی صورت می گرفت که مورد احترام مردم قرار داشت و با باورهای دینی آن ها سازگار بود.

۶۶- سفارت انگلستان در نهضت مشروطه چگونه از سنّت بست نشینی به سود منافع خود استفاده کرد؟
پاسخ: دولت انگلستان بر خلاف دولت روسیه که از دربار حمایت می‌‌کرد، به ظاهر پشتیبان نهضت مشروطه بود. انگلستان، برای نیل به مقاصد و منافع استعماری‌اش این سیاست را در پیش گرفته بود.

۶۷- چرا سفارت انگلستان مردم را به تحصن در سفارت خانه تشویق کرد؟
پاسخ: سفارت انگلستان در تهران که آرزویی جز اخراج طرفداران روسیه را از دربار نداشت، عده‌ای از عامل های شناخته شده خود را در بین آزادی خواهان وارد و مردم را به تحصن در سفارت خانه تشویق کرد.

۶۸- مهاجرت کبری با حضور چه کسانی حمایت می‌‌شد؟
پاسخ: شیخ فضل الله نوری، آیت الله طباطبایی و بهبهانی.

۶۹- هنگام مهاجرت کبری، چه خواسته هایی مطرح شد؟
پاسخ: ۱- برکناری عین الدوله از صدارت
۲- بازگشت مهاجران به تهران
۳- ایجاد عدالت خانه
۴- تشکیل دارالشورا. (مجلس نمایندگان)

۷۰- درخواست های مهاجران در دو مهاجرت صغری و کبری را در جریان نهضت مشروطه با هم مقایسه کنید.
پاسخ: در مهاجرت صغری مهاجران خواستار ایجاد عدالت خانه(دادگستری) و عمل به قانون اسلامی بودند، اما در مهاجرت کبری خواهان برکناری عین الدوله از صدارت، ایجاد عدالت خانه، فراهم کردن زمینه برای بازگشت مهاجران به تهران و تشکیل دارالشورا بودند.

۷۱- مظفرالدین شاه در راستای خواسته های مشروطه خواهان چه اقداماتی انجام داد؟
پاسخ: مظفرالدین شاه تسلیم خواسته های مردم شد. او عین الدوله را عزل کرد و فرمان تشکیل مجلس شورای ملی را در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ صادر کرد.

۷۲- چه اقداماتی پس از صدور فرمان مشروطه در ایران انجام شد؟
پاسخ: در ۲۸ مرداد، اولین دوره مجلس شورای ملّی با حضور نمایندگان تهران تشکیل گردید. عدّه‌ای از سیاست مداران مشروطه خواه، به تدوین قانون اساسی پرداختند آنان با عجله آن را نوشتند و به امضای مظفرالدین شاه رساندند.

۷۳- برخورد محمد علی شاه با مشروطیت پس از رسیدن به سلطنت چگونه بود؟
پاسخ: محمّدعلی شاه نمی خواست در برابر قانون اساسی و مجلس شورای ملّی تمکین کند. او در ۲۸ دی ۱۲۸۵ جشن تاج گذاری برپا کرد و از اشراف و نمایندگان دولت های خارجی برای شرکت در این مراسم دعوت به عمل آورد، امّا نمایندگان مجلس شورای ملّی را دعوت نکرد. پس از این ماجرا، کشمکش محمّدعلی شاه با مجلس آغاز شد که سرانجام وی مجلس را به توپ بست.

۷۴- محمد علی شاه قاجار طی چه مراسمی بی اعتنایی خود را به مشروطه خواهان نشان داد؟
پاسخ: او در ۲۸ دی ۱۲۸۵جشن تاج گذاری برپا کرد و از اشراف و نمایندگان دولت های خارجی برای شرکت در این مراسم دعوت به عمل آورد، امّا نمایندگان مجلس شورای ملّی را دعوت نکرد.

۷۵- اولین بی اعتنا یی های محمد علی شا ه به مشروطه چه بود؟
پاسخ: ۱- محمدعلی شاه از نمایندگان مجلس شورا ی ملی در مراسم تا جگذاری خود دعوت نکرد
۲- ابتدا از امضای متمم قانون اساسی مشروطه خوداری کرد.

۷۶- قانون اساسی زمان مظفرالدین شاه دارای چه ضعفی بود که نمایندگان مجلس را ملزم به تدوین متمم قانون اساسی نمود؟
پاسخ: از حقوق و تکالیف دولت نسبت به ملت و بالعکس سخن به میان نیامده بود.

۷۷- با تلاش های پیگیر و مجاهدت چه کسی اصل دوم متمّم قانون اساسی تصویب شد؟
پاسخ: آیت الله شیخ فضل الله نوری.

۷۸- به پیشنهاد شیخ فضل ا… نوری چه ماده‌ای بر متمم قانون اساسی افزوده شد؟
پاسخ: اصل دوم.

۷۹- اصل دوم متمم قانون اساسی که به همت شیخ فضل الله نوری به تصویب رسید، چه بود؟
پاسخ: بنابراین اصل، در هر دوره از مجلس، هیئتی پنج نفره از مجتهدان و فقیهان اسلام که با اقتضاهای زمان آشنا بودند، به عنوان عضو، در مجلس شورای ملّی شرکت می‌‌کردند، تا بر قانون هایی که تدوین و تصویب می‌‌شد، نظارت کنند که خلاف قواعد اسلامی و دستورهای شرع نباشد.

۸۰- در فاصله‌ای که متمم قانون اساسی تدوین می‌‌شد چه عواملی اوضاع کشور را آشفته ساخته بود؟
پاسخ: ۱- اختلاف درونی مشروطه خواهان
۲- مخالفت محمدعلی شاه با نظام مشروطه.

۸۱- چرا شیخ فضل الله نوری از صف مشروطه خواه ان جدا شد و چه اعتقادی داشت؟
پاسخ: به دلیل اعمال نفوذ غرب گرایان در نهضت مشروطه و انحراف آن از مسیر اسلامی و ملّی اولیه از صف طرف داران مشروطه جدا شد. او معتقد بود که باید «مشروطه مشروعه» ایجاد شود.

۸۲- منظور از مشروطه مشروعه چه بود؟
پاسخ: شیخ فضل اللّه نوری، مجتهد طراز اول تهران بود که به دفاع از مشروطه مشروعه و قانون اساسی بر پایه ارزش های اسلامی پرداخت و با مشروطه اقتباس شده از غرب، مخالفت کرده بود.

۸۳- واکنش مردم و مراجع تقلید نسبت به خودداری محمّدعلی شاه از امضای متمّم قانون اساسی چه بود؟
پاسخ: این اقدام، مردم را به هیجان آورد؛ بازارها بسته شد، و چندین هزار نفر به سوی مجلس هجوم آوردند. مردم شهرهای دیگر هم چون تبریز، اصفهان، شیراز، رشت و کرمان نیز با مردم تهران هم صدا شدند. مراجع تقلید، از نجف اشرف، طی تلگراف هایی، به نصیحت شاه پرداختند. در چنین شرایطی، شاه، در شهریور سال ، ۱۲۸۶- به ناچار، متمّم قانون اساسی را امضا کرد.

۸۴- به چه دلایلی روسیه با نهضت مشروطه درایران مخالف بود؟
پاسخ: ۱- جلوگیری از نفوذ انگلیس که در لباس مشروطه خواهی از مشروطه طلبان حمایت می‌‌کرد
۲- کمک به محمد علی شاه که طرفدار روس بود
۳- پیش گیری از قیام ملل منطقه قفقاز برای گرفتن آزادی تحت تاثیر پیروزی مشروطه خواهان در ایران.

۸۵- علل حمایت انگلیس از مشروطه ایران چه بود؟
پاسخ: ۱- افزایش اعتبار خود در ایران برای دستیابی به موقعیتی بهتر یا برابر با روسیه
۲- به قدرت رساندن مهره های انگلیسی در دستگاه حاکم و مجلس
۳- محافظت از مرز های هندوستان و سایر مستعمرات انگلستان در منطقه.

۸۶- با وجود رقابت های شدیدی که میان روس و انگلیس در ایران وجود داشت، چه موضوعی آن ها را وادار به رفع اختلاف ها و توافق در مورد ایران کرد؟
حضور آلمان به عنوان یک قدرت جدید در صحنه سیاست جهان بود.

۸۷- روسیه و انگلستان براساس قرارداد ۱۹۰۷ چرا و چگونه ایران را میان خود تقسیم کردند؟
پاسخ: با در خطر قرار گرفتن مستعمره های روس و انگلیس در جاهای دیگر دنیا، توسط استعمارگر جدید یعنی آلمان، آن ها اختلاف ها را کنار گذاشتند و به موجب قرارداد ، ۱۹۰۷ ایران را بین خود تقسیم کردند. بر اساس این قرارداد روس و انگلیس، با پادرمیانی فرانسه که از قدرت روزافزون آلمان بیم ناک بود، ایران را به سه منطقه تقسیم کردند.

۸۸- منظور روسیه و انگلیس از تقسیم ایران بر اساس قراراد ۱۹۰۷ چه بود؟
پاسخ: منظور این بود که دو دولت تا حدودی از یک دیگر فاصله بگیرند و از برخوردهای احتمالی بین آن ها، جلوگیری شود.

۸۹- نمایندگان اوّلین دوره مجلس شورای ملی در قبال سیاست های استعماری روس و انگلیس چه تصمیماتی گرفتند؟
پاسخ: نمایندگان مجلس، به اتفاق آرا، قرارداد را رد کردند. مجلس، قبل از آن نیز دریافت وام از دولت های خارجی را رد و برای حلّ این مشکل، به تأسیس «بانک ملی» اقدام کرده بود. به علاوه، نوز بلژیکی را که پست مهمّ مالی ایران در دست او بود، اخراج کرده بود.

۹۰- چرا اقدام های انقلابی نمایندگان اوّلین دوره مجلس شورای ملی برای دولت های استعمارگر، زنگ خطر بود و چه واکنشی نشان دادند؟
پاسخ: زیرا در جهت خلاف هدف های استعماری آنان جریان داشت. به همین دلیل، برای سرکوب مجلس، به توافق رسیدند و هنگامی که محمّدعلی شاه ساختمان مجلس را به توپ بست، روسیه از آن حمایت کرد و انگلیس نیز با سکوت خود، به آن رضایت داد.

۹۱- چرا محمدعلی شاه میرزا علی اصغرخان امین السلطان را به ریاست دولت (نخست وزیری) انتخاب کرد؟
پاسخ: میرزا علی اصغرخان امین السلطان از مخالفان جدّی مشروطه بود تا به کمک وی، دوباره نظام استبدادی را حاکم سازد.

۹۲- چرا میرزا علی اصغرخان امین السلطان ترور شد؟
پاسخ: او که در دوره نخست وزیری خود، سیاستی دوگانه در پیش گرفته بود، سرانجام توسّط یکی از طرفداران مشروطه ترور شد.

۹۳- محمد علی شاه قاجار چه واقعه‌ای را برای به توپ بستن مجلس و سرکوب مشروطه خواهان بهانه قرار داد؟
پاسخ: او در یکی از خیابان های تهران مورد سوء قصد قرار گرفت، ولی آسیبی ندید. او این اقدام را به مشروطه خواهان نسبت داد و به همین بهانه، تصمیم گرفت مجلس را برای همیشه تعطیل کند.

۹۴- چگونگی به توپ بستن مجلس توسط محمدعلی شاه را توضیح دهید؟
پاسخ: درتیر ، ۱۲۸۷ یعنی دو سال پس از استقرار مشروطه، محمدعلی شاه با تشویق سفارت روسیه دستور حمله به مجلس شورای ملّی را صادر کرد. لیاخوف روسی فرمانده نیروهای قزاق به فرمان محمّدعلی شاه با نیروهای خود به مجلس حمله کرد و بخشی از ساختمان مجلس را با گلوله های توپ تخریب کرد.

۹۵- پس از به توپ بسته شدن مجلس توسط محمدعلی شاه، چه رفتاری علیه مشروطه خواهان صورت گرفت؟
پاسخ: به دنبال آن، تمام خانه های مشروطه خواهان غارت شد و مأموران به دست گیری آنان پرداختند. آیت الله سیّد محمّد طباطبایی و سیّدعبدالله بهبهانی، توسّط قزاق ها دست گیر، شکنجه و تبعید شدند. به دستور شاه، میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل، ملک المتکلّمین و سیّدجمال الدین واعظ اعدام شدند. بعضی از نمایندگان نیز که مورد تعقیب قرار گرفته بودند ( از جمله تقی زاده )، به سفارت انگلیس پناه بردند.

۹۶- کدام یک از نمایندگان بعد از به توپ بستن مجلس اعدام شدند؟
پاسخ: میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل، ملک المتکلّمین و سیّدجمال الدین واعظ.

۹۷- بعد از به توپ بسته شدن مجلس، چه دوره‌ای در تاریخ مشروطه‌ی ایران آغاز می‌‌شود؟
پاسخ: استبداد صغیر.

۹۸- به چه دوره‌ای در انقلاب مشروطه ایران استبداد صغیر می‌‌گویند؟
پاسخ: از به توپ بستن مجلس توسط محمدعلی شاه که باعث انحلال مجلس شورای ملی شد و بار دیگر استبداد برقرارشد. این دوره که حدود یک سال طول کشید را استبداد صغیر می‌‌گویند.

۹۹- چرا دوران پس از تعطیلی مجلس توسط محمدعلی شاه را استبداد صغیر نامیدند؟
پاسخ: چون بار دیگر استبداد به جای مشروطیت حاکم شد.

۱۰۰- استبداد صغیر با چه رویدادی آغاز شد و با کدام رویداد این دوره خاتمه یافت؟
پاسخ: با به توپ بسته شدن مجلس توسط محمدعلی شاه آغاز شد و با فتح تهران توسط طرفداران مشروطه خواهان و عزل محمدلی شاه از سلطنت خاتمه یافت.

۱۰۱- پس از به توپ بستن مجلس به دستور محمد علی شاه ، کدام دوره سیاسی در ایران آغاز شد و نخستین بار مردم چه شهری دست به اعتراض و مقاومت زدند؟
پاسخ: دوره استبداد صغیر آغاز شد و نخستین بار مردم شهر تبریز دست به اعتراض و مقاومت زدند.

۱۰۲- مقاومت اصلی مردم علیه استبداد محمدعلی شاه پس از به توپ بستن مجلس از کجا و به رهبری چه کسانی آغاز شد؟
پاسخ: از تبریز به رهبری ستارخان و باقرخان.

۱۰۳- چه عاملی موجب پا برجا نگاه داشتن هدف مردم تبریز علیه استبداد محمدعلی شاه بود؟
پاسخ: حمایت مراجع تقلید مقیم نجف از مشروطه بود.

۱۰۴- کدام یک از مراجع تقلید مقیم نجف از مشروطه خواهان در برابر حکومت استبدادی محمدعلی شاه حمایت کردند؟
پاسخ: آیت الله محمّدکاظم خراسانی، آیت الله سیّدعبدالله مازندرانی و آیت الله حاج میرزاحسین فرزند میرزاخلیل تهرانی.

۱۰۵- با مقاومت مردم تبریز و ایستادگی رهبران دینی و ملّی، مردم کدام شهرها و مناطق وارد صحنه مبارزه شدند و حکومت استبدادی را سخت در تنگنا گذاشتند؟
پاسخ: مردم فارس، اصفهان، قزوین، کرمانشاه، گیالن، همدان.

۱۰۶- چگونه حکومت استبدادی محمدعلی شاه به پایان رسید؟
پاسخ: محمّدعلی شاه که در برابر مقاومت مردم تبریز درمانده بود، با فراگیر شدن خیزش، ناتوان تر شد. سرانجام نیروهای مردمی هوادار مشروطه از اصفهان و بختیاری و گیالن، راهی تهران شدند. سرانجام در تیر سال ۱۲۸۸ هواداران مشروطه به تهران رسیدند و با پناهنده شدن محمّدعلی شاه به سفارت روسیه، حکومت استبدادی او به پایان رسید.

۱۰۷- سیاست روس و انگلیس در زمان استبداد صغیر در ایران چه بود؟
پاسخ: سیاست آنان در این زمان، مبتنی بر حفظ محمّدعلی شاه بود.

۱۰۸- دوره دوم مشروطه با چه حادثه‌ای آغاز شد؟
پاسخ: فتح تهران توسط طرفداران مشروطه.

۱۰۹- ویژگی ها ی بارز دوره دوم مشروطه چه بود؟
پاسخ: ۱- اختلافات شدید بین طرفداران مشروطه
۲- مداخالت آشکار و سلطه گرانه روس و انگلیس درایران.

۱۱۰- احمد شاه چگونه به سلطنت رسید؟
پاسخ: پس از فتح تهران مجلسی فوق العاده، مرکب از سران و رؤسای مجاهدان، شاه زادگان، اعیان و وکلای سابق مجلس شورای ملّی، تشکیل شد و به اتفاق آرا، محمّدعلی شاه از سلطنت خلع، و پسر دوازده ساله او، احمد میرزای ولیعهد، به مقام سلطنت برگزیده شد.

۱۱۱- چرا پس از فتح تهران توسط مشروطه خواهان و تشکیل دولت جدید، مشروطه خواهان تبریز ناخشنود و معترض بودند؟
پاسخ: چون جمعی از مستبدّان و مرتجعان به وزارت و حکمرانی و سایر مقام های دولتی رسیدند. ستارخان و باقرخان و جمعی دیگر از طرفداران مشروطه که برای نهضت فداکاری و مجاهدت کرده بودند، چون ملاحظه کردند که مستبدان دوره استبداد و دشمنان دیروز مشروطه، دوباره زمام دار مملکت شدند، بسیار ناخشنود و معترض بودند. آنان هم چنین خواستار اخراج افراد تندرو و افراطی نظیر تقی زاده از مجلس بودند.

۱۱۲- سرنوشت محمدعلی شاه پس از فتح نهران چه شد؟
پاسخ: محمّدعلی شاه با حمایت روس و انگلیس، بدون محاکمه و حتی با پرداخت حقوق سالیانه راهی بندر اُدسا در روسیه شد.

۱۱۳- پس از فتح تهران تنها کسی که به پای میز محاکمه رفت و اعدام شد که بود؟
پاسخ: شیخ فضل الله نوری.

۱۱۴- چرا شیخ فضل الله نوری توسط مشروطه خواهان اعدام شد؟
پاسخ: زیرا به دفاع از «مشروطه مشروعه» و قانون اساسی بر پایه ارزش های اسلامی، با مشروطه اقتباس شده از غرب، مخالفت کرده بود.

۱۱۵- پس از پیروزی انقلاب مشروطه، شیخ فضل الله نوری خواستار استقرار چه نوع حکومتی شد؟
پاسخ: مشروطه مشروعه.

۱۱۶- سفارت کدام کشور به شیخ فضل الله نوری پیشنهاد داد که او را در پناه بگیرد؟
پاسخ: سفارت روسیه.

۱۱۷- واکنش شیخ فضل الله نوری در پاسخ پناه سفارت روسیه و پناهند شدن به بیگانه چه بود؟
پاسخ: شیخ فضل الله نوری هیچ یک از این ها را نپذیرفت: و گفت: «در مقابل مشیت و اراده الهی، تسلیم صرف است».هم چنین، در پاسخ برخی از کسانی که به او پیشنهاد می‌‌کردند که به بیگانه پناهنده شود، اظهار داشت: «من راضی هستم که صد مرتبه زنده شوم و کشته شوم امّا پناهنده به اجنبی نشوم و بر خلاف امر شارع مقدس اسلام رفتاری نکرده باشم».

۱۱۸- چه کسی مأمور دست گیری شیخ فضل الله نوری شد؟
پاسخ: یپرم خان ارمنی.

۱۱۹- به نظر بسیاری از مورخان فجیع ترین عمل مشروطه خواهان چه بود؟
پاسخ: شهادت شیخ فضل الله نوری.

۱۲۰- مورخان کدام رویداد را انتقام استعمار از روحانیت ایران برای جبران شکست در نهضت تحریم تنباکو و پیش گیری از تکرار مقاومت های مشابه آن می دانند؟
پاسخ: اعدام شیخ فضل الله نوری توسط مشروطه خواهان.

۱۲۱- نظر برخی از مورخان، اعدام شیخ فضل الله نوری برای انتقام استعمار از کدام شکست خود از روحانیت بود؟
پاسخ: شکست در نهضت تحریم تنباکو و پیشگیری از تکرار مقاومت های مشابه آن می‌‌دانند.

۱۲۲- پس از کدام وقایع، اختلاف و درگیری میان مشروطه خواهان شدت گرفت؟
پاسخ: به دنبال اعدام شیخ فضل الله نوری و تشکیل دومین دوره مجلس شورای ملّی.

۱۲۳- موضوع مورد اختلاف مشروطه خواهان پس از تشکیل دومین دوره مجلس شورای ملی چه بود؟
پاسخ: رابطه دین و سیاست.

۱۲۴- گروه های مشروطه خواه پس از تشکیل دور دوم مجلس، در رابطه دین و سیاست چه اختلاف نظرهایی داشتند؟
پاسخ: از نظر عده ای، مذهب سدی محکم در برابر بی عدالتی و استبداد بوده و بیگانگان را از دخالت در امور کشور باز می‌‌داشت و از نظر عده‌ای دیگر، دین باید از سیاست جدا شده و نهضت مشروطه از جنبه های دینی تهی گردد.

۱۲۵- شدت گرفتن تقابل فکری و سیاسی در گروه های مشروطه خواه، چه پیامدهایی داشت؟
پاسخ: به تدریج جوّ وحشت و ترور بر جامعه حاکم شده و رهبرانی از هر دو گروِه فوق، به قتل رسیدند.

۱۲۶- مشکلات حکومت مشروطه پس از برپایی مجدد را بنویسید؟
پاسخ: ۱- تفرقه میان گروه ها و ناامنی
۲- دولت و مجلسِ جدید، ابزارهای لازم برای اداره کشور را در اختیار نداشتند
۳- وزرای جدید انتخاب شده بودند، ولی وزارت خانه و تشکیلات منسجمی برای اجرای قوانین وجود نداشت
۴- خزانه تقریباً خالی بود و دولت نمی توانست وزارت خانه ها را راه‌اندازی و اصلاحات را آغاز کند
۵- گردآوریِ درآمدهای حکومتی با مشکل مواجه بود.

۱۲۷- مجلس دوم پس از برقراری مجدد مشروطه، برای حل مشکلات کشور چه اقداماتی انجام داد؟
پاسخ: چندین کارشناس آمریکایی برای اصلاح امور اداری مالی و تعدادی کارشناس نظامی سوئدی برای تأسیس نیروی ژاندارمری استخدام شدند.

۱۳۰- مورگان شوستر آمریکایی چه اقداماتی انجام داد؟
پاسخ: با اختیارهای وسیعی که مجلس به او داد، شروع به انجام اصلاح هایی دامنه دار در امور مالی و گمرک ها کرد.

۱۳۱- چرا حضور مورگان شوستر آمریکایی در ایران عصر قاجار باعث خشم دولت های روس و انگلیس شد؟
پاسخ: چون با اختیارهای وسیعی که مجلس به شوستر داد، شروع به انجام اصلاحاتی دامنه دار در امور مالی و گمرک ها کرد. این اقدام او سبب منظم شدن دستگاه اقتصاد کشور می‌‌شد. همین باعث خشم دولت های روس و انگلیس شد.

۱۳۲- دولت روسیه در اخطاری که در سال ۱۲۹۰- ش. به ایران داد چه خواسته هایی را مطرح کرد؟
پاسخ: ۱- اقدامات مورگان شوستر متوقف و از ایران اخراج شود
۲- دولت ایران بدون موافقت روس و انگلیس از استخدام اتباع خارجی خودداری کند
۳- دولت ایران هزینه لشکرکشی قوای روسیه به ایران را بپردازد.

۱۳۳- واکنش ایران در برابر اخطار روسیه مبنی بر اخراج مورگان شوستر چه بود؟
پاسخ: بحرانی بزرگ در کشور ایجاد کرد. بین مجلس و دولت، بر سر پذیرفتن یا رد کردن آن، اختلاف افتاد. هیجان عمومی و احساسات مردمی، اوج گرفت. مجلس اخطار روسیه را رد کرد ولی صمصام السلطنه، نخست وزیر، از ترس اشغال پایتخت، تسلیم شد و مجلس شورای ملّی را منحل کرد.

۱۳۴- واکنش مردم و علمای مذهبی نسبت به اخراج مورگان شوستر و منحل کردن مجلس شورای ملی توسط دولت ایران چه بود؟
پاسخ: به دنبال این اقدام، انبوه تظاهر کنندگان مردمی، به خصوص زنان، با شعار «یا مرگ یا استقلال» به مجلس حمله کردند. علمای مذهبی در ایران و عتبات عالیات، طی تلگراف هایی، مردم را به مقاومت دعوت کردند. آیت الله آخوند خراسانی، مرجع بزرگ شیعه مقیم عراق، تصمیم گرفت به سوی ایران حرکت کند، تا مردم را برای مقاومت در برابر زورگویی بیگانه، بسیج کند.

۱۳۵- نیروهای نظامی روس و انگلیس بعد از انعقاد قرارداد ۱۹۰۷- م. به چه اقداماتی در ایران دست زدند؟
پاسخ: روس ها با استفاده از فرصت به دست آمده، کانون های مقاومت تبریز و مشهد را سرکوب کردند؛ مرقد مطهّر امام هشتم را به توپ بستند؛ از آذربایجان تا خراسان، نیروهای خود را مستقر ساختند و منطقه زیر نفوذشان را طبق قرارداد ۱۹۰۷ اشغال کردند. در این زمان، انگلیس نیز برای اشغال منطقه زیر نفوذ خود، قوایی از هندوستان وارد جنوب ایران کرد.