سوالات درس ۳ تاریخ دوازدهم با جواب - همیار آموزش

سوالات درس سوم تاریخ دوازدهم انسانی

سوالات متن تاریخ دوازدهم  / درس سوم : سیاست وحکومت در عصر قاجار

۱- آقامحمدخان که بود؟
پاسخ: پسر بزرگ محمد حسن خان قاجار بود که پس از کشته شدن پدرش به عنوان گروگان در شیراز پایتخت کریم خان زند به سر می‌‌برد و حتی مورد مشورت کریم خان قرار می‌‌گرفت. او پس از مرگ کریم خان فرصت را غنیمت شمرد و از شیراز به استرآباد رفت و با متحد کردن افراد ایل قاجار، آماده رویارویی با زندیان شد.

۲- اقدامات آقامحمدخان قبل از تاجگذاری چه بود؟
پاسخ: ۱- نواحی شمالی و مرکزی ایران را تصرف کرد و تهران را پایتخت خود قرار داد
۲- سپس با غلبه بر لطفعلی خان زند و سرکوب طغیان حاکم گرجستان، در سال ۱۲۱۰ق/ ۱۱۷۴ش. در تهران تاجگذاری کرد.

۳- هدف اصلی آقامحمدخان قاجار از سفر به خراسان پس از تاجگذاری چه بود؟
پاسخ: ۱- برچیدن بساط حکومت جانشینان نادرشاه
۲- دستیابی به غنایم و گنجینه جواهرات نادر.

۴- چرا آقامحمدخان به منطقه قفقاز لشکرکشی کرد؟
پاسخ: به منظور برقرار کردن نظم و امنیت.

۵- کدام یک از اقدامات آقامحمدخان درخور ستایش است؟
پاسخ: سخت کوشی و تلاش های بی وقفه آقامحمدخان برای ایجاد یکپارچگی سیاسی و بازگرداندن حاکمیت دولت مرکزی به سرتاسر قلمرو ایران.

۶- چه عواملی سبب شد تا در تاریخ از آقامحمدخان به نکویی نام برده نشود؟
پاسخ: بی رحمی و کینه توزی وی در برخورد با مخالفان و رقیبان خود که تا حدودی ریشه در ستم هایی داشت که در زمان کودکی و نوجوانی بر او رفته بود.

۷- پس از مرگ آقامحمدخان چه کسی زمام امور را به دست گرفت؟
پاسخ: برادرزاده اش فتحعلی شاه.

۸- سال های نخست سلطنت فتحعلی شاه چگونه گذشت؟
پاسخ: به سرکوب شورش های داخلی و تحکیم پادشاهی در خاندان قاجار گذشت.

۹- در دوران سلطنت نسبتاً طولانی فتحعلی شاه حکومت قاجار با چه مسائلی مواجه شد؟
پاسخ: ۱- تهاجم نظامی گسترده روسیه
۲- رقابت دولت های انگلستان و فرانسه برای نفوذ سیاسی و اقتصادی در ایران.

۱۰- عملکرد فتحعلی شاه را در دو بعد داخلی و خارجی مقایسه کنید.
فتحعلی شاه در حفظ یکپارچگی کشور و سامان دادن به اوضاع داخلی موفق بود، اما در مقابله با تهاجم نظامی و نفوذ سیاسی کشور های اروپایی ناکام بود.

۱۱- محمدشاه با تدابیر چه کسی به تخت پادشاهی نشست؟
پاسخ: قائم مقام فراهانی.

۱۲- چرا قائم مقام فراهانی از مقام وزارت معزول و مقتول شد؟
پاسخ: ایستادگی او در مقابل زیاده خواهی های انگلیسی ها و تلاش برای کاستن از دخالت ناروای محمدشاه و درباریان در امور کشور، اسباب دسیسه گری مخالفانش را فراهم آورد و شاه را نسبت به این وزیر بزرگ بدبین کرد.

۱۳- پس از قائم مقام فراهانی چه کسی به صدارت محمد شاه منصوب شد؟
پاسخ: حاجی میرزا آقاسی.

۱۴- در دوران صدارت حاجی میرزا آقاسی، حکومت قاجار تحت نفوذ چه قدرت هایی قرار گرفت؟
پاسخ: روسیه و انگلستان.

۱۵- ناصرالدین شاه در آغاز سلطنتش چه کسی را به مقام صدراعظمی برگزید؟
پاسخ: میرزا تقی خان فراهانی را با لقب امیرکبیر به مقام صدراعظمی برگزید.

۱۶- امیر کبیر با استفاده از تجربیات سیاسی ارزشمند خود دست به چه اقداماتی زد؟
پاسخ: علاوه بر سامان دادن اوضاع کشور، برنامه منسجمی را برای اصلاح امور سیاسی و اقتصادی کشور تهیه کرد و بخشی از آن را به اجرا درآورد.

۱۷- برنامه های اصلاحی امیرکبیر را نام ببرید؟
پاسخ: ۱- تنظیم امور اداری و مالیاتی
۲- نشر روزنامه
۳- ایجاد مدرسه دارالفنون
۴- جلوگیری از دخالت عناصر خارجی در امور داخلی ایران
۵- تلاش در جهت استقلال اقتصادی کشور.

۱۸- چرا اصلاحات مورد نظر امیرکبیر به سرانجام مطلوب نرسید؟
پاسخ: زیرا با توطئه و دسیسه مخالفان داخلی و خارجی به سرنوشت قائم مقام دچار شد.

۱۹- میرزا حسین خان سپهسالار چه نقشی در دوران حکومت ناصرالدین شاه داشت؟
پاسخ: نقش مؤثری در تشویق شاه برای سفر به فرنگ، اخذ تمدّن اروپایی و ترغیب وی به دادن امتیازهای فراوان به انگلیس و روس تزاری داشت.

۲۰- چرا اصلاحات میرزاحسین خان سپهسالار، یکی از صدراعظم های عصر ناصری، به نتیجه نرسید؟
پاسخ: به دلیل مخالفت های داخلی و تردیدهای شاه.

۲۱- چرا ناصرالدین شاه با وجود درک ضرورت اصلاحات، از انجام اصلاحات به شدت وحشت داشت؟
پاسخ: زیرا از نتایج سیاسی آن که کاهش قدرت و اختیارات نامحدود شاه بود، به شدت وحشت داشت.

۲۲- چرا اصلاحات زمان ناصرالدین شاه قاجار منجر به تغییرات اساسی نشد؟
پاسخ: زیرا از نشر اندیشه سیاسی جدید و ترویج افکار مشروطه طلبی و جمهوری خواهی در ایران سخت بیمناک بود.

۲۳- از زمان کدام شاه قاجار دولت های روسیه و انگلستان و یا اتباع آنان برای کسب امتیازات اقتصادی در کشور ما به رقابت پرداختند؟
پاسخ: ناصرالدین شاه.

۲۴- ناصرالدین شاه توسط چه کسی کشته شد؟
پاسخ: توسط میرزا رضا کرمانی.

۲۵- نظام حکومتی ایران در دوران پیش از انقلاب مشروطه را با خواسته ایرانیان از انقلاب مشروطه مقایسه کنید.
نظام حکومتی ایران تا پیش از انقلاب مشروطه به صورت پادشاهی استبدادی بود. در چنین نظامی، شاه در رأس هرم قدرت قرار داشت و از اختیارات نامحدود برخوردار بود در این شرایط مردم ایران خواهان تغییر شیوه اداره کشور شدند و در صدد برآمدند حکومت خودکامه شاه قاجار را به سلطنتی مشروطه، در چارچوب قانون و تحت نظارت نمایندگان خویش در مجلس شورای ملی درآورند.

۲۶- نظام حکومتی ایران تا پیش از انقلاب مشروطه چگونه بود؟
پاسخ: به صورت پادشاهی استبدادی بود.

۲۷- در نظام حکومتی ایران تا پیش از انقلاب مشروطه چه کسی در رأس هرم قدرت قرار داشت؟
پاسخ: شاه.

۲۸- شاه در نظام حکومتی ایران تا پیش از انقلاب مشروطه از چه جایگاهی برخوردار بود؟
پاسخ: عزل و نصب مقام های حکومتی و اعلان جنگ و صلح از جمله اختیارات اساسی او به شمار می‌‌رفت. در واقع شاه هر سه قوه قانون گذاری، اجرایی و قضاوت را در انحصار خود داشت. شاهان قاجار خود را مالک جان و مال ایرانیان می‌‌شمردند و انتظار داشتند که همگان از صدراعظم تا مردم عادی فرمانشان را بی چون و چرا اطاعت کنند.

۲۹- چرا شاهان قاجار در عمل نمی توانستند به طور کامل و همیشه قدرت استبدادی و اختیارات نامحدود خود را به کار ببندند؟
پاسخ: ۱- فاقد ابزارهای لازم، مانند نظام اداری کارآمد و ارتش ثابت و حرفه‌ای برای اعمال قدرت مطلقه
۲- نفوذ اجتماعی و دینی روحانیت و مراجع شیعه
۳- قدرت سیاسی و نظامی ایلات
۴- نفوذ و دخالت قدرت های استعمارگر.

۳۰- در نظام سیاسی و اداری ایران تا قبل از انقلاب مشروطه چه کسی بعد از شاه قرار داشت؟
پاسخ: وزیر اعظم یا صدر اعظم.

۳۱- صدراعظم چه جایگاه و اختیاراتی در دوره قاجار داشت؟
پاسخ: صدر اعظم بر پایه اختیاراتی که شاه به او می‌‌داد می‌‌توانست در تمام امور کشور اظهار نظر و مداخله کند، به حضور شاه برسد و برای وی نامه بنویسد. این صاحب منصب عالی مرتبه همچنین فرصت داشت تا از موقعیت خویش در جهت اصلاح امور کشور، رونق کسب و کار و رفاه مردم بهره ببرد.

۳۲- والیان و حاکمان ایالات و ولایات، شهرها و روستاها عمدتاً از میان چه کسانی برگزیده می‌‌شدند و چه اختیاراتی داشتند؟
پاسخ: از میان خاندان های زمین دار، اعیان یا بزرگان محلی، سران ایلات و عشایر و شاهزادگان قاجاری برگزیده می‌‌شدند. حاکمان ایالات و ولایات تا حدودی خودمختار بودند و بخش اعظم درآمد حوزه تحت فرمان خویش را برای خود نگاه می‌‌داشتند.

۳۳- شاهان قاجار از طریق برقراری پیوند ازدواج با خاندان های زمین دار، بزرگان محلی و مقام های بلند پایه حکومتی به دنبال چه هدفی بودند؟
پاسخ: به دنبال گسترش نفوذ و استحکام سلطنت خود بودند.

۳۴- اداره ایلات آذربایجان به مرکزیت شهر تبریز بر عهده چه کسی بود؟
پاسخ: بر عهده ولیعهد بود.

۳۵- نظام اداری ایران در اوایل عصر قاجار چگونه بود؟
پاسخ: بسیار کوچک بود و به چهار وزارتخانه مالیه، جنگ، عدلیه و امور خارجه محدود می‌‌شد.

۳۶- تشکیلات اداری تا زمان ناصرالدین شاه چگونه بود؟
پاسخ: در دوران ناصرالدین شاه و تحت تأثیر مواجهه ایران با تمدن غربی وزارتخانه های دیگری به تشکیلات اداری افزوده شد. در آن زمان وزارت خانه ها اغلب، مکان و تجهیزات، کارکنان حقوق بگیر، دوایر محلی و حتی بایگانی منظم نداشتند و دامنه فعالیت این وزارتخانه ها به ندرت از پایتخت فراتر می‌‌رفت. اداره این نهادها اغلب به شکل موروثی در اختیار خانواده های سرشناسی بود که با یکدیگر رقابت داشتند و گاه سمت های اداری را میان خود خرید و فروش می‌‌کردند.

۳۷- پرسابقه ترین و گسترده ترین وزارتخانه در دوره ناصرالدین شاه چه وزارتخانه‌ای بود و چگونه اداره می‌‌شد؟
پاسخ: وزارت مالیه به ریاست مستوفی الممالک بود که در پایتخت و مراکز ولایات توسط مستوفیانی که نسل اندر نسل به شغل مستوفی گری اشتغال داشتند، اداره می‌‌شد.

۳۸- مستوفیان چه مسئولیتی بر عهده داشتند؟
پاسخ: مسئولیت محاسبه و گردآوری مالیات ها و نظارت بر املاک دیوانی و سلطنتی (خاصه) را برعهده داشتند.

۳۹- سازمان قضایی عصر قاجار از چند گونه محاکم تشکیل می‌‌شد چه وظایفی داشتند و توسط چه کسانی اداره می‌‌شد؟
پاسخ: ۱- محاکم عُرف که به تخلفات و جرایم سیاسی و امنیتی مانند شورش، سرقت، نزاع و عدم پرداخت مالیات رسیدگی می‌‌کرد. این محاکم توسط قضات و مأمورانی که از مقام های حکومتی فرمان می‌‌بردند و حقوق می‌‌گرفتند، اداره می‌‌شد.
۲- محاکم شرع که دعاوی مدنی مانند دعواهای خانوادگی، ملکی و ارث را حل و فصل می‌‌کردند. در این محاکم روحانیان به قضاوت می‌‌پرداختند و هزینه های رسیدگی برعهده طرفین دعوا بود.

۴۰- ارتش قاجار در دوره آقا محمد خان قاجار به چه سلاح هایی مجهز بود؟
پاسخ: تیر و کمان، گرز، شمشیر و تفنگ های فتیله‌ای و به ندرت از توپخانه.

۴۱- چرا عباس میرزا، درصدد برآمد ارتش ایران را تجدید سازمان و مجهز به سلاح های مدرن کند؟
پاسخ: چون ارتش ایلیاتی قاجار در جنگ با ارتش های اروپایی و به خصوص ارتش روسیه که ارتشی حرفه ای، آموزش دیده و مجهز به سلاح های آتشین جدید بود، ناکارآمدی خود را نشان داد.

۴۲- عباس میرزا، درصدد برآمد با استفاده از دانش و تجربیات کارشناسان کدام کشورها، ارتش ایران را تجدید سازمان و مجهز به سلاح های مدرن کند؟
فرانسه و انگلستان.

۴۳- چرا تلاش های عباس میرزا برای تجدید سازمان و مجهز کردن ارتش ایران به سلاح های مدرن بی نتیجه ماند؟
پاسخ: به دلیل پیمان شکنی دولت فرانسه و بدعهدی دولت انگلیس و موانع و مشکلات داخلی.

۴۴- در اوایل عصر ناصری، چه کسی با جدیت تمام برای تشکیل ارتش حرفه‌ای و دائم اقداماتی انجام داد؟
پاسخ: امیرکبیر.

۴۵- یکی از مقاصد امیرکبیر از تأسیس مدرسه دارالفنون چه بود؟
پاسخ: اخذ و اشاعه دانش نظامی جدید و تقویت توان جنگی و دفاعی کشور بود.

۴۶- امتیاز تأسیس بریگاد قزاق را چه کسی به روسیه واگذار کرد؟
پاسخ: ناصرالدین شاه.

۴۷- نیروی قزاق زیر نظر چه کسانی فعالیت می‌‌کرد؟
پاسخ: تحت فرماندهی افسران روسی.

۴۸- بریگاد قزاق چه نیرویی بود؟
پاسخ: یک واحد نظامی حرفه‌ای که تشکیلات نظامی منسجم و منظمی داشت و در دوره ناصرالدین شاه امتیاز تأسیس آن به روسیه واگذار شده و تحت فرماندهی افسران روس بودند.

۴۹- چرا نیروی قزاق در دوره قاجار کارایی چندانی نداشت؟
پاسخ: بیشتر به عنوان نیروی نگهبان شخص شاه و خاندان سلطنت و دفع شورش ها و اعتراض های داخلی عمل می‌‌کرد و در حفظ مرزها و مقابله با هجوم خارجی کارآیی چندانی نداشت.

۵۰- هم زمان با شکل گیری حکومت قاجار در ایران، کدام قدرت های اروپایی رقابت شدیدی را برای تسلط بر دیگر کشورها از جمله ایران آغاز کردند؟
روسیه، انگلستان و فرانسه.

۵۱- چرا زمامداران و مردم ایران در مقابل هجوم اروپایی ها به نوعی غافلگیر شدند و آمادگی لازم را برای مقابله با چنین رویارویی سنگینی نداشتند؟
زیرا که از تغییر و تحولات و پیشرفت های جوامع و کشورهای اروپایی ناآگاه و کم اطلاع بودند.

۵۲- دولت روسیه از زمان چه کسی سیاست توسعه طلبانه‌ای را با هدف تسلط بر سرحدات شمالی ایران و عثمانی آغاز کرد؟
پاسخ: از زمان پتر کبیر.

۵۳- کدام اقدام سرآغازی بر جنگ های ایران و روسیه به حساب می‌‌آید؟
پاسخ: در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار و پس از آنکه حاکم گرجستان خود را تحت حمایت دولت روسیه قرار داد، روس ها به منطقه قفقاز لشکرکشی و گرجستان را تصرف کردند.

۵۴- دلایل شکست ایران در دور اول جنگ های ایران و روس چه بود؟
پاسخ: ۱- عدم توازن قدرت نظامی و اقتصادی دو کشور
۲- ضعف سیاسی حکومت قاجار
۳- پیمان شکنی دولت های فرانسه و انگلستان.

۵۵- جنگ های دور اول ایران و روس با انعقاد کدام معاهده به پایان رسید؟
پاسخ: معاهده گلستان.

۵۶- فرمانده سپاه ایران در جنگ های دور اول و دوم ایران با روس که بود؟
پاسخ: عباس میرزا.

۵۷- علل شروع جنگ های دور دوم ایران و روس را بنویسید؟
پاسخ: ۱- مشخص نبودن خطوط مرزی در عهدنامه گلستان
۲- ادعاهای ارضی جدید روس ها
۳- فریاد کمک خواهی مردم مسلمان شهرها و روستا هایی بود که به واسطه معاهده گلستان تحت سلطه و ستم روس ها قرار گرفته بودند.

۵۸- چه عاملی حکومت قاجار را ترغیب به اقدام نظامی برای آزادی سرزمین های ایرانی در معاهده گلستان کرد؟
پاسخ: صدور فتوای جهاد برخی از علما.

۵۹- جنگ های دور دوم ایران و روس با انعقاد کدام معاهده به پایان رسید؟
پاسخ: معاهده ترکمانچای.

۶۰- چه عواملی در شکست ایران در دوره دوم جنگ با روس ها تاثیر گذار بود؟
پاسخ: ۱- ناتوانی فتحعلی شاه در تأمین تدارکات سپاه
۲- بی کفایتی و سستی برخی از فرماندهان مانند آصف الدوله
۳- اعتماد به وعده ها و قدرت خارجی.

۶۱- نتایج قراردادهای گلستان و ترکمانچای چه بود؟
پاسخ: ۱- مناطق وسیعی از سرزمین های حاصلخیز ایران در غرب دریای کاسپی(خزر) که شامل ولایات گرجستان، داغستان، ارمنستان، نخجوان و اران با شهرها و روستاهای آباد و پرجمعیت می‌‌شد، به روسیه واگذار گردید
۲- رود ارس مرز دو کشور قرار گرفت
۳- ایران در عهدنامه گلستان از داشتن کشتی جنگی در دریای کاسپی(خزر) محروم شد
۴- در معاهده ترکمانچای متعهد به پرداخت ۵ میلیون تومان غرامت به دولت روسیه شد
۵- در معاهده ترکمانچای حق مصونیت قضایی(کاپیتوالسیون) به اتباع روسیه داد.

۶۲- دو عهدنامه گلستان و آخال را از نظر مناطقی که از ایران به روسیه واگذار شد با هم مقایسه کنید؟
پاسخ: روس ها در عهدنامه گلستان مناطق وسیعی از سرزمین های حاصلخیز غرب دریای مازندران شامل ولایات گرجستان، داغستان، ارمنستان، نخجوان واران با شهرها و روستاهای آباد و پرجمعیت را تصرف کردند اما در قرارداد آخال آنان مناطق وسیعی از سرزمین های ایران در شرق دریای مازندران مثل خوارزم و ماوراءالنهر را تسخیر کردند.

۶۳- دست اندازی روسیه به خاک ایران بعد از معاهده ترکمانچای چگونه ادامه یافت؟
پاسخ: روس ها مناطق وسیعی از سرزمین های ایرانی در شرق دریای خزر (خوارزم و ماوراءالنهر) را تسخیر و عهدنامه آخال را بر حکومت قاجار تحمیل کردند.

۶۴- در قرارداد آخال روس ها کدام مناطق را از ایران جدا کردند؟
پاسخ: مناطق وسیعی از سرزمین های ایرانی در شرق دریای خزر (خوارزم و ماوراءالنهر).

۶۵- نتیجه قرارداد تجاری روس ها که ضمیمه عهدنامه ترکمانچای بود را ذکر کنید؟
پاسخ: نتیجه آن گسترش نفوذ اقتصادی آنان در ایران و تسلط بر بازار نیمه شمالی کشور ما بود.

۶۶- روسیه در رقابت با انگلستان کدام امتیازات را در دوره قاجاری ه از ایران گرفت؟
پاسخ: تأسیس بانک استقراضی، شیلات شمال و نیروی قزاق.

۶۷- چه عاملی در سده ۱۸م، موجب توجه بیشتر انگلیسی ها به ایران شد؟
پاسخ: سلطه استعماری انگلستان بر هندوستان.

۶۸- در اوایل دوره قاجار، دولت انگلیس چگونه کوشید نفوذ سیاسی و اقتصادی خود را در میهن ما گسترش دهد؟
پاسخ: با اعزام سفیران کارکشته به ایران و امضای معاهدات مُجمَل و مُفصَل.

۶۹- دولت انگلیس چگونه زمینه را برای گسترش نفوذ و دخالت سیاسی، نظامی و اقتصادی خود در خلیج فارس فراهم آورد؟
پاسخ: با حضور در خلیج فارس و تسلط بر برخی از جزایر ایرانی.

۷۰- از چه زمانی انگلیسی ها درصدد جدا کردن سرزمین های شرق ایران برآمدند؟
پاسخ: از اواخر حکومت فتحعلی شاه.

۷۱- هدف دولت انگلیس از جداکردن سرزمین های شرقی ایران چه بود؟
پاسخ: منطقه‌ای حائل و تحت نفوذ خود در مرزهای هندوستان به وجود آورد.

۷۲- دولت انگلستان برای جدا کردن سرزمین های شرقی ایران چه اقداماتی انجام داد؟
پاسخ: این دولت در زمان محمد شاه و ناصرالدین شاه به حمایت از حاکم نافرمان هرات و دیگر امیران شورشی افغان پرداخت و با اقدامات سیاسی و نظامی خود مانع سرکوب این شورش ها توسط سپاه ایران شد.

۷۳- انگلستان چگونه افغانستان، هرات و مناطقی از سیستان و بلوچستان را از ایران جدا کردند؟
پاسخ: با تحمیل معاهده پاریس به حکومت قاجار، افغانستان و هرات را از ایران جدا کرد. سپس با قرارداد گلداسمیت مناطقی از سیستان و بلوچستان را نیز از ایران جدا و ضمیمه خاک هندوستان که خود بر آن فرمان می‌‌راندند، کردند.

۷۴- مهم ترین امتیازات اقتصادی که انگلیسی ها در دوره قاجاریه از ایران گرفتند را نام ببرید؟
پاسخ: امتیازهای رویتر، بانک شاهنشاهی و توتون و تنباکو(تالبوت).

۷۵- پیامد واگذاری امتیازات به بیگانگان در دوره قاجار چه بود؟
پاسخ: موجب نگرانی مردم به ویژه بازرگانان و روحانیان نسبت به تسلط بیگانگان بر اقتصاد و منابع تولید کشور شد و اعتراضات و جنبش هایی را برانگیخت.

۷۶- مهم ترین جنبشی که در زمینه واگذاری امتیازات به بیگانگان صورت گرفت چه جنبشی بود؟
پاسخ: جنبش تنباکو.

۷۷- قرارداد تالبوت ( امتیاز توتون و تنباکو) چه بود و با چه شرایطی واگذار شد؟
پاسخ: ناصرالدین شاه در برابر دریافت مبلغی ناچیز و یک چهارم سود سالانه، انحصار خرید و فروش تنباکو و توتون در داخل و خارج ایران را به مدت پنجاه سال به یک انگلیسی به نام تالبوت واگذار کرد.

۷۸- چرا امتیاز توتون و تنباکو را قرارداد تالبوت و رژی می‌‌نامند؟
پاسخ: زیرا به یک انگلیسی به نام تالبوت واگذار شد و چون نام شرکت تالبوت، رژی بود این عهدنامه را نیز رژی می‌‌نامند.

۷۹- چه عاملی باعث گردید ناصرالدین شاه مجبور به لغو امتیاز توتون و تنباکو (تالبوت) شود؟
پاسخ: مردم ایران که می‌‌دیدند این قرارداد نوعی استثمار اقتصادی است، شروع به قیام و اعتراض نسبت به این قرارداد کردند. علما و روحانیون، رهبری این اعتراضات را به دست گرفتند و در نهایت مرجع بزرگ شیعه آیت الله میرزای شیرازی حکم تاریخی خود را صادر کرد: « بسم الله الرحمن الرحیم، الیوم استعملا تنباکو و توتون بأیّ نحوٍ کان، در حکم مبارزه با امام زمان عج الله تعالی فرجه است. این فتوا در کنار اعتراضات مردم، در نهایت شاه را مجبور به لغو قرارداد کرد.

۸۰- چه کسی فتوای تحریم توتون و تنباکو را صادر کرد؟
پاسخ: میرزا حسن شیرازی(میرزای شیرازی).

۸۱- همزمان با روی کار آمدن قاجارها در ایران در فرانسه چه اتفاقی رخ داد؟
پاسخ: ناپلئون بناپارت در فرانسه قدرت گرفت.

۸۲- بزرگترین مانع اهداف توسعه طلبانه ناپلئون در اروپا و جهان کدام کشور بود؟
پاسخ: انگلستان.

۸۳- چرا ناپلئون بناپارت تصمیم گرفت که به مستعمرات انگلستان حمله کند؟
پاسخ: به دلیل جزیره‌ای بودن و برخورداری از نیروی دریایی قدرتمند انگلستان توان رویارویی مستقیم با آن را نداشت. بنابراین تصمیم گرفت رقیب خود را با هجوم به مستعمراتش از پای در آورد.

۸۴- ناپلئون برای مقابله با انگلستان چه سیاستی در پیش گرفت؟
پاسخ: تصمیم گرفت رقیب خود را با هجوم به مستعمراتش از پای درآورد. از این رو، نخست مصر را تصرف کرد و سپس در صدد حمله به هندوستان برآمد.

۸۵- علت اساسی توجه فرانسه به ایران در زمان ناپلئون چه بود؟
پاسخ: زیرا ایران مناسب ترین راه دستیابی ناپلئون به هند بود، بنابراین نمایندگان او یکی پس از دیگری راهی دربار قاجار شدند.

۸۶- چرا فتحعلی شاه از پیشنهاد ناپلئون، برای برقراری رابطه استقبال کرد؟
پاسخ: چون درگیر جنگ با روسیه بود و به متحد قدرتمندی نیاز داشت.

۸۷- فتحعلی شاه و ناپلئون چه عهدنامه‌ای را با یکدیگر منعقد کردند؟
پاسخ: عهدنامه فین کنشتاین.

۸۸- پس از عهدنامه فین کنشتاین چه اقداماتی صورت گرفت؟
پاسخ: هیئتی نظامی از سوی فرانسه برای تعلیم و تجهیز سپاه به ایران آمد و در مدت کوتاهی اقدامات مفیدی در این خصوص انجام شد.

۸۹- چرا اتحاد سیاسی و نظامی ایران و فرانسه در زمان فتحعلی شاه دوام زیادی نیاورد؟
پاسخ: زیرا ناپلئون اندکی بعد تمام تعهدات خود در پیمان با ایران را زیر پا گذاشت و با روسیه صلح کرد، هیئت نظامی فرانسوی را از ایران فرا خواند و حکومت قاجار را در مقابل روس ها تنها گذاشت.

۹۰- روابط ایران و فرانسه پس از لغو قرارداد فین کنشتاین در چه زمینه هایی ادامه یافت؟
پاسخ: در حوزه قراردادهای بازرگانی و همکاری های فرهنگی به خصوص در زمینه واگذاری امتیاز کاوش های باستان شناختی ادامه یافت.

۹۱- چرا در عصر قاجار ایران و عثمانی مجال کمتری برای دشمنی و جدال با یکدیگر داشتند؟
پاسخ: به سبب درگیری و گرفتاری مستمر با دولت های اروپایی.

۹۲- علت بروز تنش های میان ایران و عثمانی در زمان فتحعلی شاه و محمدشاه چه بود؟
پاسخ: ۱- اختلافات مرزی
۲- بدرفتاری عثمانیان با زائران ایرانیِ عتبات عالیات
۳- مشکلات تجاری.

۹۳- تنش های میان ایران و عثمانی در دوره قاجار چگونه پایان یافت؟
پاسخ: با وساطت دولت های انگلستان و روسیه مذاکراتی میان ایران و عثمانی صورت گرفت و قراردادهای صلح ارزنه الروم اول و دوم میان آنها بسته شد و به کشمکش ها پایان داد.

۹۴- در اواخر دوره قاجار، دولت عثمانی چگونه توانست بخشی از اندیشمندان ایرانی را به سمت خود جلب نماید؟
پاسخ: با شکل گیری دسته بندی های سیاسی نظامی تازه در اروپا و نفرت تاریخی مردم ایران از انگلستان و روسیه، عثمانی توانست با شعار اتحاد اسلام بخشی از اندیشمندان ایرانی را به سمت خود جلب نماید.

۹۵- چرا حکومت قاجاریه تلاش هایی را برای برقراری ارتباط با کشورهای دیگر مانند آمریکا، اتریش، ایتالیا، بلژیک و…. انجام داد؟
پاسخ: به منظور کاستن از نفوذ و دخالت های روزافزون روسیه و انگلستان در امور ایران.

۹۶- چرا حکومت قاجار در برقراری ارتباط با کشورهایی نظیر آمریکا، اتریش و ایتالیا موفقیت چندانی به دست نیاورد؟
پاسخ: ۱- سنگ اندازی روس ها و انگلیسی ها
۲- بی رغبتی این کشورها.