سوالات درس دهم جامعه شناسی دهم - همیار آموزش

سوالات جامعه شناسی دهم درس ۱۰ با جواب

سوالات متن جامعه شناسی  دهم / در بخش زیر برای شما عزیزان سوالات درس دهم جامعه شناسی دهم را قرار داده ایم./ درس دهم

۱- منظور از موقعیت اجتماعی چیست؟
پاسخ: جایگاهی است که فرد در جامعه یا دریک گروه اجتماعی دارد.

۲- شناخت موقعیت اجتماعی فرد چه کاربردی دارد؟
پاسخ: ما با شناخت موقعیت اجتماعی فرد، درباره او اطلاعاتی بدست می‌‌آوریم؛ مانند اینکه با چه کسانی در ارتباط است؛ چه انتظاراتی باید از او داشته باشیم ؛ چگونه باید با او رفتار کنیم و…

۳- کسب هویت های اجتماعی جدید، با تغییراتی در موقعیت اجتماعی افراد همراه است.

۴- افراد چگونه هویت اجتماعی انتسابی و اکتسابی خود را بدست می‌‌آورند؟
پاسخ: افراد در بدو تولد، هویت اجتماعی اتسابی خود را بصورت انفعالی (خودشان در به دست آوردن نقشی ندارند) در محیط خانواده و…. می‌‌پذیرند. با گذر زمان، آنها به گونه ای فعال، با محیط اجتماعی خود برخورد می‌‌کنند؛ هویت اکتسابی خود را بدست می‌‌آورند و متناسب با این هویت اجتماعی جدید، از موقعیت اجتماعی جدیدی برخوردار می‌‌شوند.

۵- تحرک اجتماعی چیست؟
پاسخ: جابجایی افراد از یک موقعیت اجتماعی به موقعیت اجتماعی دیگر را تحرک اجتماعی می‌‌گویند.

۶- تحرک اجتماعی بر چند نوع است؟ نام برده برای هریک مثال بیاورید.
پاسخ: صعودی، نزولی و افقی.
کارمند یک اداره هنگامی که مدیر بخشی از اداره می‌‌شود یا مدیر یک بخش، هنگامی که مدیر کل می‌‌شود، تحرک اجتماعی صعودی پیدا کرده است.
مدیر اداره هنگامی که از مدیریت عزل می‌‌شود و به صورت کارمند عادی به کار خود ادامه می‌‌دهد، تحرک اجتماعی نزولی دارد.
شخصی شغل خود را تغییر می‌‌دهد، در صورتی که شغل جدید، موقعیت اجتماعی او را تغییر ندهد، تحرک اجتماعی افقی دارد. مانند کارمندی که از یک بخش اداره به بخش دیگر منتقل می‌‌شود.

۷- رده بندی مشاغل در جوامع چگونه است؟
پاسخ: در همه کشورها رده بندی مشاغل وجود دارد ولی رده بندی در کشور های مختلف یکسان نیست. برخی مشاغل در بعضی کشورها از اهمیت بیشتری برخوردارند و بالعکس.

۸- آیا موقعیت اجتماعی افراد صرفا تابع شغل آنهاست؟
پاسخ: موقعیت اجتماعی افراد صرفا تابع مشاغل آنها نیست؛ بلکه به عوامل دیگری مانند علم، ایمان، تقوا، هنر، احترام و… نیز بستگی دارد.

«بخوانیم وبدانیم»

۹- منظور از انسداد اجتماعی چیست؟
پاسخ: مسدود بودن راه ارتقا و تحرک اجتماعی صعودی را انسداد اجتماعی می‌‌گویند.

۱۰- انسداداجتماعی بیشتر در چه جوامعی وجود دارد؟
پاسخ: انسداد اجتماعی بیشتر در جوامعی وجود دارد که موقعیت اجتماعی افراد براساس ویژگی های انتسابی مانند وراثت، نژاد و… تعیین می‌‌شود؛ ولی در بیشتر جوامع که مبتنی بر ویژگی های اکتسابی هستند، نیز شرایط به گونه ای است که در عمل، راه تحرک اجتماعی بر محرومان جامعه بسته می‌‌شود. مثال در جوامعی که رده بندی موقعیت های اجتماعی براساس سرمایه اقتصادی است، محرومان با انسداد اجتماعی مواجه اند.

«فرصت ها و محدودیت های تغییرات هویتی کدامند؟»

۱۱- درجوامع فئودالی غربی، موقعیت اجتماعی افراد گونه تعیین می‌‌شد؟
پاسخ: در جوامع فئودالی غربی، موقعیت اجتماعی افراد به رابطه آنها با زمین بستگی داشت.

۱۲- جامعه فئودالی به چند طبقه تقسیم می‌‌شد و شامل چه گروه هایی بودند؟
پاسخ: به سه طبقه.
برخی ارباب و گروهی رعیت بودند. در این جوامع، طبقه ای از مردم عادی هم وجود داشت که نه اشراف بودند و نه رعیت. به همین دلیل از آنها به طبقه سوم یاد می‌‌شد که شامل صراف، بنا، کفاش و… بود.

۱۳- طبقه سوم در جامعه فئودالی چه موقعیتی داشت؟
پاسخ: این طبقه هویت منفی و پست داشت و از نظر قانونی و اجتماعی از هیچ اهمیت و اعتباری برخوردار نبود؛ ولی به علت فواید و کارکرد هایی که داشت، تحمل می‌‌شد.

۱۴- طبقه سوم در جامعه فئودالی جهت کسب اعتبار برای خود چه کرد؟
پاسخ: این طبقه همان طبقه متوسط بود که جهت کسب اعتبار برای خودش، به ارزیابی گروه های دیگر براساس مفید بودن یا نبودن آنها پرداخت وبا ارزیابی اشراف با معیار فایده مندی ، آنها را بی اعتبار ساخت، زیرا خود را تولید کننده و مفید، و اشراف را مصرف کننده و سربار جامعه معرفی می‌‌کرد.

۱۵- پذیرش فرهنگ فایده مندی توسط مردم، منجر به پیدایش چه فرهنگ ونیز چه جوامعی شد؟
پاسخ: پذیرش این معیار توسط مردم، به پیدایش فرهنگ فایده گرایی منجر شد که همه انسان ها را صرفا براساس همین مالک ارزیابی می‌‌کرد. این روند به شکل گیری جوامعی انجامید که در آنها وضعیت اقتصادی افراد، موقعیت اجتماعی آنها را معین می‌‌کرد و سایر ویژگی های هویتی به آن وابسته می‌‌شد

۱۶- تحرک اجتماعی در جوامع مختلف، بر چه اساس صورت می‌‌گیرد؟
پاسخ: در جهان های اجتماعی مختلف، فرصت های پیش روی افراد برای تحرک اجتماعی و کسب هویت اجتماعی متفاوت است. هر جامعه ای به تناسب عقاید و ارزش هایی که دارد، برخی تغییرات هویتی و تحرک های اجتماعی را تشویق و برخی دیگر را منع می‌‌کند.

۱۷- تحرک اجتماعی در جامعه نژادی چگونه است؟
پاسخ: جامعه ای که براساس ارزش های نژادی شکل می‌‌گیرد، صرفا برای یک نژاد خاص، امکان تحرک اجتماعی صعودی را فراهم می‌‌آورد. (جامعه آپارتاید یا جدا نژادی)

۱۸- تحرک اجتماعی در جامعه ای که قواعدوروابط آن براساس ارزش های اقتصادی است، چگونه است؟
پاسخ: تحرک اجتماعی صعودی را تنها برای کسانی ممکن می‌‌سازد که منابع ثروت را در اختیار دارند.

۱۹- تحرک اجتماعی در جهانی که حول ارزش های دنیوی شکل می‌‌گیرد، چگونه است؟
پاسخ: جهانی که حول ارزش های دنیوی و این جهانی شکل می‌‌گیرد، تحرک اجتماعی را در محدوده همان ارزش ها به رسمیت می‌‌شناسد.

۲۰- در جهان سکولار ، چه هویتی اجازه بروز و ظهور ندارد؟ مثال بیاورید.
پاسخ:دریک جهان سکولار، هویت دینی و معنوی افراد نمی تواند بروز و ظهور اجتماعی داشته باشد. در این جهان فعالیت هایی که هویت دینی افراد را آشکار می‌‌کند، منع می‌‌شوند. برای نمونه، می‌‌توان به جلوگیری از تحصیل دختران محجبه در برخی جوامع غربی اشاره کرد.

۲۱- آیا در جوامع سکولار ، امکان رأی دادن به قوانین الهی وجود دارد؟ مثال بیاورید.
پاسخ:در جوامع سکولار و دنیوی امکان رأی دادن به قوانین الهی وجود ندارد. اکثریت مردم الجزایر درسال۱۹۹۱م به حاکمیت اسلامی رأی دادند، اما کودتای نظامی مانع از اجرای نتایج انتخابات شد. رئیس جمهور وقت آمریکا در دفاع از این کودتا گفت که مردم الجزایر نیاز به دموکراسی کنترل شده دارند.

۲۲- در جهان معنوی چه هویت هایی به رسمیت شناخته نمی‌شود؟
پاسخ: دریک جهان دینی و معنوی ، هویت هایی که ابعاد متعالی و الهی انسان را نفی کنند، به رسمیت شناخته نمی‌شود.

«بخوانیم و بدانیم»

۲۳- به چه دلیل امروزه شغل اهمیت فزاینده ای پیدا کرده است؟
پاسخ: در جامعه سرمایه داری ، مالکیت ثروت همراه با شغل از پایه های اساسی هویت یابی هستند. به همین دلیل امروزه ، شغل اهمیت فزاینده ای پیدا کرده است

۲۴- درجهان اسلام، چه مشاغلی حرام، مکروه و مستحب هستند؟
پاسخ: در جهان اسلام برخی مشاغل مانند رباخواری و… حرام‌اند و انسان مسلمان نباید به آنها نزدیک شود. برخی مشاغل نیز با اینکه حرام نیستند، ولی از مسلمانان خواسته شده آنها را نپذیرند. این مشغل مکروه‌اند مانند دلالی. در مقابل، این جهان بعضی مشاغل و حرفه ها را تشویق و افراد را برای اشتغال به آنها ترغیب می‌‌کند. این دسته مشاغل مستحب‌اند؛ مانند زراعت.

۲۵- یکی از عوامل تأثیرگذار در تربیت و هویت یابی انسان چیست؟
پاسخ: شغل

۲۶- اساس منع وترغیب اسلام نسبت به مشاغل و حرفه ها چیست؟
پاسخ: آثار مخرب یا سازنده این حرفه ها بر تربیت و هویت انسان هاست. اسلام، برخی شغل ها را تحسین می‌‌کند؛ زیرا انسان سازند و برخی حرفه ها را مذمت می‌‌کند؛ زیرا مخرب انسان‌اند.

۲۷- اگر تغییرات هویتی مطابق عقاید و ارزش های جامعه نباشد و فراتر از فرصت هایی باشد که در یک جهان اجتماعی وجود دارد، چه اتفاقی رخ می‌‌دهد؟
پاسخ: تعارض فرهنگی بوجود می‌‌آید.

۲۸- چه موقع تغییرات هویتی افراد مورد تشویق و نیز تأئید جامعه قرار می‌‌گیرد؟
پاسخ: مادامی که هویت اجتماعی افراد در چارچوب عقاید و ارزش های اساسی جامعه شکل می‌‌گیرد، تغییرات هویتی افراد و گروه ها با هویت جهان اجتماعی سازگار است و مورد تشویق و تأئید جامعه نیز قرار می‌‌گیرد. فردی که با تلاش و پشتکار خود، در یکی از عرصه های اجتماعی دست به نوآوری می‌‌زند واز این طریق، موقعیت اجتماعی خود و بخشی از افراد جامعه را ارتقا می‌‌بخشد، مورد تأئید جامعه واقع می‌‌شود.

۲۹- تعارض فرهنگی چیست؟ و چه پیامدی به دنبال دارد؟
پاسخ: تغییرات هویتی افراد، گاه از مرزهای مورد قبول جهان اجتماعی فراتر می‌‌رود. اگر تغییرات هویتی بیرون از مرزهای مقبول جهان اجتماعی رخ دهد و شیوه هایی از زندگی را که با عقاید و ارزش ها در تقابل هستند به دنبال بیاورد، به تعارض فرهنگی منجر می‌‌شود که اضطراب و نگرانی های اجتماعی فراوانی به همراه دارد.

۳۰- علل تعارض فرهنگی چه می‌‌باشد؟
پاسخ: تعارض فرهنگی:
گاه ناشی از علل درونی است و به نوآوری ها و فعالیت های اعضای جهان اجتماعی باز می‌‌گردد و
گاه ناشی از علل بیرونی است و پیامد تأثیر پذیری از جهان های اجتماعی دیگر است