سوالات درس دوازدهم جامعه شناسی دهم - همیار آموزش

سوالات جامعه شناسی دهم درس ۱۲ با جواب

سوالات متن جامعه شناسی  دهم / در بخش زیر برای شما عزیزان سوالات درس دوازدهم جامعه شناسی دهم را قرار داده ایم.

درس: ۱۲- تحولات هویتی جهان اجتماعی (علل بیرونی)

ارتباط جهان های اجتماعی و تحولات فرهنگی

۱- شکل های مختلف روابط جهان های اجتماعی با یکدیگر را بنویسید.
پاسخ:
روابط جهان های اجتماعی با یکدیگر می‌‌تواند شکلهای متفاوتی داشته باشد که هر کدام از آنها آثار هویتی متفاوت به دنبال می‌‌آورد. این روابط گاهی در محدوده‌ی هنجارها و نمادها یا در شیوه های زندگی است و گاهی در سطح عقاید، آرمان ها و ارزش های اجتماعی است.

۲- روابط جهان های اجتماعی با یکدیگر به چه اشکالی میتواند وجود داشته باشد؟
پاسخ: ۱- گاهی در محدوده هنجارها و نمادها یا در شیوه های زندگی است
۲- گاهی در سطح عقاید، آرمان ها و ارزش های اجتماعی است.

۳- انواع ارتباطات بین فرهنگی را توضیح دهید و مثال بزنید:
پاسخ:
۱- ارتباط بین دوفرهنگ درمحدوده هنجارها وشیوه های زندگی (لایه های سطحی دو فرهنگ تماس با یکدیگر دارند ودرعقاید اصلی خود استوار باقی می‌‌مانند. (مانند ارتباط جهان اسلام با فرهنگ یونان و روم درسده های نخستین رویارویی دو فرهنگ.
۲- ارتباط بین دو فرهنگ در محدوده ارزش ها و آرمان های اجتماعی (لایه های عمیق دو فرهنگ با یک دیگر تماس دارند و داد و ستد فرهنگی به لایه های عمیق آنها سرایت می‌کند و به مرور موجب تحولات هویتی آن فرهنگ
ها می‌‌شود. (مانند رویارویی فرهنگ اعراب مسلمان با ایرانیان باستان
۳- در رویارویی دو فرهنگ یکی از آنها کاملا مقهور و تسلیم فرهنگ دیگر می‌‌شود و خلاقیت و فعالیت خود را از دست می‌‌دهد و دچار خود باختگی می‌‌شود.) مانند جوامع غرب زده در برابر غرب

۴- در چه صورتی ارتباط جهان های اجتماعی به تحولات فرهنگی منجرمی شود؟
پاسخ: درصورتی که داد و ستد و نفوذ فرهنگی به لایه های عمیق فرهنگ سرایت کند و فرهنگ را دچار تغییرات بنیادین کند.

۵- جهان های اجتماعی چگونه زمینه‌ی گسترش و پیشرفت خود را فراهم می‌‌کنند؟
پاسخ: اگر جهان اجتماعی با حفظ عقاید، آرمان ها و ارزش های خود، با جهان های اجتماعی دیگر تعامل و داد و ستد داشته باشد و در محدوده هنجارها و شیوه زندگی ، عناصری را از جهان اجتماعی دیگر بگیرد و درصورت لزوم، تغییرات لازم را در آنها پدید آورد، زمینه‌ی گسترش و پیشرفت خود را فراهم می‌‌آورد.

۶- جهان اسلام در سده های نخستین رویارویی با جهان های اجتماعی دیگر چگونه با آن ها به تعامل پرداخت و چه عناصری را از آن ها گرفت؟
پاسخ: جهان اسلام در سده های نخستین رویارویی با جهان های اجتماعی دیگر، با حفظ هویت فرهنگی خود به عامل با آنها پرداخت و به همین دلیل، عناصر سازگار با هویت خود را از آنها گرفت و در موارد مورد نیاز، به بازسازی آن عناصر پرداخت.

۷- چرا جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ یونان و روم تنها عناصر عقلی آن ها را اخذ کرد؟
پاسخ: به دلیل اهمیتی که اسلام برای عقل و عقلانیت قائل است، جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ یونان و روم، تنها عناصر عقلی این دو فرهنگ را اخذ کرد.

۸- چرا جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ یونان و روم عناصر مشرکانه و اساطیری آن ها را اخذ نکرد؟
پاسخ: جهان اسلام در مواجهه با فرهنگ یونان و روم، تنها عناصر عقلی این دو فرهنگ را اخذ کرد و به تناسب جهان شناسی توحیدی خود در دانش های مختلف آنها دخل و تصرف کرد و عناصر اساطیری و مشرکانه‌ی آنها را نپذیرفت.

۹- با ذکر نمونه ای مشخص کنید که جهان اسلام عناصر عقلی را پذیرفت ولی عناصر مشرکانه را نپذیرفت؟
پاسخ: مسلمانان عناصر عقلی مثل آثار فلسفی، پزشکی، ریاضی و نجوم یونان و روم را ترجمه کردند ولی عناصر مشرکانه و اساطیری مثل آثار تاریخی ، ادبی، افسانه ها و اسطوره های آنها را رها کردند.

۱۰- در چه صورتی داد و ستد فرهنگی به لایه های عمیق آن سرایت می‌‌کند؟
پاسخ: اگر جهان اجتماعی در تعامل با جهان های دیگر، بر عقاید و ارزش های خود پا فشاری نکند، داد و ستد فرهنگی به لایه های عمیق آن سرایت می‌‌کند.

۱۱- یک جهان اجتماعی چه زمانی دچار تحولات هویتی می‌‌شود؟
پاسخ: اگر جهان اجتماعی در تعامل با جهان های دیگر، بر عقاید و ارزش های خود پافشاری نکند، داد و ستد فرهنگی به لایه های عمیق آن سرایت می‌‌کند و درصورتی که به مرور زمان، به عقاید و آرمان های خود پشت کند، دچار تحولات هویتی می‌‌شود.

۱۲- چگونه ارتباطات فرهنگی منجربه تحولات فرهنگی می‌‌شود؟ مثال بزنید.
پاسخ: هر گاه در تعاملات فرهنگی یک فرهنگ بر عقاید و ارزش های خود پافشاری نکند و داد و ستد فرهنگی به لایه های عمیق آن سرایت کند و به مرور به عقاید خود پشت کند و عقاید فرهنگ دیگر را بپذیرد و به فرهنگ دیگر ملحق شود دچار تحولات فرهنگی می‌‌شود. مثال: جهان غرب در طی جنگ های صلیبی پس از رویارویی با فرهنگ اسلامی دچار تحولات هویتی شد.

۱۳- یک جهان اجتماعی چه زمانی به جهان اجتماعی دیگری ملحق می‌‌شود؟
پاسخ: اگر جهان اجتماعی در مسیر تحولات هویتی خود، ارزش ها و عقاید جهان اجتماعی دیگری را قبول کند، به آن جامعه ملحق می‌‌شود.

۱۴- جهان اسلام در رویارویی با فرهنگ های دیگر چه تغییری در هویت آن ها پدید آورد؟
پاسخ: جهان اسلام در رویارویی با فرهنگ های دیگر، زمینه‌ی تحولات هویتی آن ها را پدید آورد. بسیاری از فرهنگ ها همانند مصر و ایران و… در تعامل با جهان اسلام، عقاید و ارزش های توحیدی آن ر ا پذیرفتند و به آن ملحق شدند.

۱۵- مواجهه جهان اسلام با دیگر فرهنگ ها چگونه بود؟ در چه سطحی ارتباط فرهنگی داشتند؟
پاسخ: جهان اسلام با حفظ اصول خود به تعامل با آنها پرداخت و عناصر سازگار با اصول خود را از آن فرهنگ ها اخذ کرد و درصورت نیاز به بازسازی آنها پرداخت. ارتباط در محدوده‌ی هنجار ها بود و عقاید و ارزش های خود را حفظ کرد.

۱۶- تحولات هویتی جهان های اجتماعی به چند شکل می‌‌باشد؟
پاسخ: به دو شکل:
۱- یک جهان اجتماعی ممکن است که ارزش ها و عقاید جهان اجتماعی دیگری را قبول کند و به آن ملحق شود. مانند جامعه مصر در تعامل با جهان اسلام و پذیرش عقاید و ارزشهای توحیدی آن، دچار تحولات هویتی شد و به آن ملحق گردید.
۲- ممکن است یک جهان اجتماعی در مواجهه با جهان اجتماعی دیگر، ضمن پذیرش بخش هایی از آن، هویت جدیدی به دست آورد و بدون اینکه به جهان اجتماعی مقابل ملحق شود، دچار تحولات هویتی گردد. مانند جهان غرب طی جنگهای صلیبی، پس از رویارویی با فرهنگ اسلامی و پذیرش برخی لایه های آن، بدون اینکه به جهان اسلام بپیوندد، تحولات هویتی پیدا کرد.

۱۷- چگونه ارتباطات فرهنگی منجربه هویت جدید می‌‌شود؟
پاسخ: اگرفرهنگی از مسیرابداعات و نوآوری های درونی عبور کند هویت جدیدی مناسب با ان نوآوری ها به دست می‌‌آورد.
مثال جهان غرب پس از رویارویی با فرهنگ اسلامی ازارزش های مسیحیت عبور کرد و به ارزش های سکولارروی آورد.

۱۸- جهان غرب بعد از قرون وسطی چه نوع هویتی پیدا کرد؟
پاسخ: جهان غرب با عبور از عقاید و ارزش های مسیحیت قرون وسطی، به عقاید و ارزش های دنیوی و سکولار روی آورد و هویت جدیدی پیدا کرد.

۱۹- جهان های اجتماعی چه زمانی با یگدیگر به دادو ستد و تعا مل می‌‌پردازند؟
پاسخ: جهان های اجتماعی هنگامی به داد و ستد و تعامل می‌‌پردازد که اعضای آن، به طور فعال و خالق براساس نیازها، مشکلات و مسائل خود، با جهان اجتماعی دیگر رویارو شوند.

۲۰- جهان غرب در قرون وسطی پس از مواجهه با فرهنگ اسلامی کدام بخش را پذیرفت و کدام بخش را نپذیرفت؟
پاسخ: اعتقادات اصلی جهان اسلام مانند توحید (عدم تثلیث) را نپذیرفت ولی موسیقی و مبانی پزشکی را پذیرفت.

* تبیین کنید:
جوامع غرب زده برای دست یابی به تعامل با جهان غرب باید چه مسیری را به پیمایند؟
پاسخ: تعامل سازنده با اتکا و آگاهی نسبت به فرهنگ خود و مرعوب نشدن در برابر غرب. یعنی به جای فرصت دادن به تهاجم فرهنگی غرب، با غرب به مبادله فرهنگی بپردازند و ارتباط فرهنگی آنها یک سویه نباشد. خودباوری، بازگشت به خویشتن ، شناخت میراث فرهنگی خود، شناخت نیازهای مادی و معنوی خود

* از خودبیگانگی فرهنگی

۲۱- یک جهان اجتماعی چگونه دچار «خود باختگی فرهنگی» می‌‌شود؟
پاسخ: اگر اعضای یک جهان اجتماعی مبهوت و مقهور جهان اجتماعی دیگر شوند و در نتیجه، حالت فعال و خالق خود را در گزینش عناصر فرهنگی دی گر از دست بدهند، دچار خود باختگی فرهنگ ی م ی شوند.

۲۲- جهان اجتماعی خودباخته (خود باختگی فرهنگی) چه ویژگی هایی دارد؟
پاسخ: ۱- عناصر فرهنگی جامعه دیگر را بدون تحقیق و گزینش و بهصورت تقلیدی فرا می‌‌گیرد.
۲- جهان اجتماعی خود باخته، به روش تقلیدی عمل می‌‌کند.
۳- ارتباطش را با فرهنگ و تاریخ خود از دست می‌‌دهد.
۴- نمی تواند فرهنگ گذشته‌ی خود را تداوم ببخشد یا گسترش دهد.
۵- نمی تواند آن را رها کند و از آن بگذرد و به جهان اجتماعی دیگری که مبهوت و مقهور آن شده است، ملحق شود.

۲۳- ویژگی های جهان اجتماعی خود باخته چیست؟
پاسخ: ● به روش تقلیدی عمل می‌‌کند
● ارتباطش را با تاریخ و فرهنگ خود از دست می‌‌دهد
● دچار سردرگمی می‌‌شود. (از اینجا رانده و از آنجا مانده می‌‌شود (نه می‌‌تواند فرهنگ گذشته خود را تداوم ببخشد و نه میتواند آنرا رها کند و به جهان اجتماعی که مبهوت و مقهور آن شده است، ملحق شود.

۲۴- چرا بسیاری از جوامع غیر غربی در رویارویی با جهان غرب به خود باختگی فرهنگی گرفتار شدند؟
پاسخ: به دلیل اینکه مرعوب قدرت اقتصادی و سیاسی برتر غرب گشتند، به خودباختگی فرهنگ ی گرفتار شدند.

۲۵- «غرب زدگی» را تعریف کنید.
پاسخ:
(خود باختگی جوامع غیر غربی در برابر جوامع غربی)
مانند:
دست کم گرفتن خود و ستایش جهان غرب
با کلاس دانستن فرهنگ غربی و بی کلاس دانستن فرهنگ خودی

نکته
بسیاری از جوامع غیر غربی در مواجهه به جهان غرب، بدلیل اینکه مرعوب قدرت قدرت اقتصادی و سیاسی غرب شده‌اند، به خود باختگی فرهنگی گرفتار شده‌اند. خود باختگی جوامع غیر غربی در برابر جهان غرب را غرب زدگی مینامند.

۲۶- مثال هایی از غرب زدگی بزنید.
پاسخ:
– دست کم گرفتن غذاهای ایرانی و رواج غذاهای آماده و نوشیدنی های گاز دار ناسالم.
– رواج سبک نقاشی غربی در کاشی های ایرانی در کاخ گلستان تهران
– بی کلاس و قدیمی دانستن بسیاری از سنت ها و آداب و رسوم بومی و با کلاس دانستن سنت ها و آداب و رسوم غربی.

۲۷- غرب زدگی جوامع غیرغربی مهم ترین مانع تعامل (تعامل سازنده) آنها با جهان غرب است.

۲۸- تعامل سازنده را تعریف کنید.
پاسخ: تعاملی است که بطور فعال و خالق و بر اساس نیازها، مسائل و مشکلات خود، صورت می‌‌گیرد.

۲۹- از خودبیگانگی را تعریف کنید
پاسخ: وقتی که انسان یا جامعه با خودش بیگانه شود، به این وضعیت از خود بیگانگی می‌‌گویند.

۳۰- از خودبیگانگی فرهنگی را تعریف کنید.
پاسخ: گاهی اوقات نه تنها افراد، بلکه جهان های اجتماعی نیز ممکن است دچار از خودبیگانگی شوند که به آن از خودبیگانگی فرهنگی گویند.

۳۱- دو معنای متفاوت از خود بیگانگی فرهنگی را نام ببرید.
پاسخ:
الف: از خود بیگانگی تاریخی
ب: از خود بیگانگی حقیقی (فطری)

۳۲- از خود بیگانگی تاریخی چیست؟ 
پاسخ: اگر جهان اجتماعی، فرهنگ تاریخی خود را فراموش کند، دچار از خودبیگانگی تاریخی می‌‌شود. جوامع خود باخته‌ای که در مواجهه با فرهنگ دیگر، هویت خود را از یاد میبرند، به این معنای از خودبیگانگی گرفتار می‌‌شوند.

۳۳- از خود بیگانگی حقیقی یا فطری چیست؟
پاسخ: اگر عقاید و ارزش های یک جهان اجتماعی، مانع آشنایی اعضای آن با حقیقت انسان و جهان شود، آن جهان دچار از خود بیگانگی حقیقی یا فطری می‌‌شود

۳۴- کدام جهان های اجتماعی مانع شناخت انسان از عالم و آدم می‌‌شوند؟
پاسخ: جهان های اجتماعی که براساس فطرت انسان شکل نگرفته‌اند و از عقاید و ارزشهای حق برخوردار نیستند، مانع از آن می‌‌شوند که انسان ها به شناخت و تفسیری صحیح از عالَم و آدم برسند.

۳۵- جهان هایی که دچار از خود بیگانگی حقیقی یا فطری شده‌اند چه پیامد هایی برای انسان دارند؟
پاسخ: ۱- انسان‌ها به شناخت و تفسیری صحیح از عالَم و آدم نمی‌رسند
۲- انسان ها از حقیقت خود و هستی دور می‌‌مانند.
۳- تصویری که از انسان ارائه می‌‌شود، سرابی از حقیقت است.
۴- فطرت آدمی در این جهان به آرامش نمی‌رسد.
۵- به اضطراب و تشویش گرفتار می‌‌شود.
۶- و در نهایت، سر به عصیان و اعتراض بر می‌‌دارد.

۳۶- از نظر قرآن انسان چه هنگامی‌‌ به شناخت حقیقت خود و جهان می‌‌رسد؟
پاسخ: از نظر قرآن، انسان هنگام ی به شناخت حقیقت خود و جهان می‌‌رسد که با نگاه توحیدی به خود و جهان بنگرد.

۳۷- مطابق قرآن کریم خداوند چه چیز را سبب فراموشی انسان از خود می‌‌داند؟ آیه مربوطه را بنویسید
پاسخ: از نظر قرآن کریم عامل فراموشی انسان از خود عبارت است از: فراموش کردن خداوند ، در سوره حشر آیه نوزدهم می‌‌فرماید: همچون کسانی نباشید که خداوند را فراموش کردند و سپس خداوند آن ها را از یاد خودشان برد.

۳۸- بر اساس نگاه توحیدی قرآن کریم، تنها جهان اجتماعی………………. است که درهای آسمان و ز مین را به روی انسان می‌‌گشاید و او را با حقیقت خود و جهان هستی آشنا می‌‌کند. 
پاسخ: توحیدی

۳۹- انسانی که به خودآگاهی می‌‌رسد. چه برتری هایی (امتیاز هایی) پیدا می‌‌کند؟
پاسخ: انسانی که به خودآگاهی می‌‌رسد، خویش و جهان را آیات و نشانه های خداوند می‌‌یابد و همواره انیس و همنشین خداوند است.

۴۰- کدام یک از جهان ها ی اجتماعی آدمی را از حقیقت جهان و حقیقت خود بیگانه می‌‌کنند؟
پاسخ: جهان اجتماعی مشرکانه‌ی اساطیری و جهان اجتماعی سکولار و دنیوی.

۴۱- از نظر قرآن؛ انسان هنگامی به شناخت حقیقت خود و جهان می‌‌رسد که با نگاه توحیدی به خود و جهان بنگرد.
مقایسه سه جهان اجتماعی مختلف از نگاه قرآنی:
• جهان اجتماعی توحیدی ← نگاه توحیدی انسان‌ها ← خودآگاهی حقیقی و فطری انسان‌ها (شناخت حقیقت خود و جهان هستی)
• جهان اجتماعی اساطیری ← نگاه مشرکانه انسان‌ها ← از خود بیگانگی حقیقی و فطری انسان‌ها
• جهان اجتماعی سکولار ← نگاه دنیوی انسان‌ها ← از خودبیگانگی حقیقی و فطری انسان ها

* تحلیل کنید:
از خود بیگانگی تاریخی با از خود بیگانگی فطری(حقیقی) چه ارتباطی دارد؟ یعنی آیا اگر جهان اجتماعی به یکی از معانی از خود بیگانگی دچار شود ناگزیر به دیگری هم مبتلا می‌‌شود؟ یا آیا ممکن است جامعه ای دریک معنا از خود بیگانه نباشد ولی در معنای دیگر از خود بیگانه باشد؟
پاسخ: تاریخ هویت اجتماعی انسان ها ریشه در حقیقت جویی و هویت عالم دارد. بنابراین گم کردن حقیقت انسان و جهان آفرینش با گم کردن تاریخ هویت اجتماعی انسان ها همراه و مرتبط است. یعنی تاریخ بشریت ، تاریخ حقیقت جویی و فطرت جویی است و فراموشی هریک به فراموشی دیگری منجر می‌‌شود