سوالات درس سیزدهم جامعه شناسی دهم - همیار آموزش

سوالات جامعه شناسی دهم درس ۱۳ با جواب

سوالات متن جامعه شناسی  دهم / در بخش زیر برای شما عزیزان سوالات درس سیزدهم جامعه شناسی دهم را قرار داده ایم.

درس ۱۳: هویت ایرانی

* هویت فردی و هویت اجتماعی

۱- در ابتدا برای درک بهتر مفهوم هویت، به تفکیک ابعاد این مفهوم می‌‌پردازیم.
الف) هویت فردی:
یعنی: کیستیِ فردی، یعنی تمام آن چیزهایی که یک فرد خود را با آنها می‌‌شناسد و به دیگران معرفی می‌‌کند. مانند: قد، قیافه، نام و نام خانوادگی، پوشش، ثروت، قدرت، تبار خانوادگی، مهارت، علاقه، هنر، خُلق، ایمان، اعتقاد و…
ب) هویت جمعی:
یعنی: کیستیِ جمعی؛ یعنی تمام آن چیزهایی که یک گروه، قوم، ملت، امت و… خود را با آنها می‌‌شناسد و به دیگران معرفی می‌‌کند. مانند: سرزمین، تاریخ، جمعیت، اقتصاد، سیاست، فرهنگ، دین، زبان و….

۲- افراد معمولاً خود را با چه ویژگی هایی معرفی می‌‌کنند؟
پاسخ: با ویژگی هایی مانند نام، سن، شغل، ثروت، قدرت، تبار خانوادگی، مهارت ها، علایق ، هنر ها ، دانش، خلق، ایمان و اعتقاد می‌‌شناسند و به دیگران معرفی می‌‌کنند.

۳- گروه، اقوام، ملت ها و امت ها نیز خود را با چه و یژگی هایی می‌‌شناسند و به د یگران معرفی می‌‌کنند؟
پاسخ: با ویژگی هایی همچون سرزمین ، فرهنگ، تاریخ، جمعیت، اقتصاد و سیاست

۴- مضمون ابیات فردوسی (در متن کتاب) چه تصو یری از هویت ایرانی ارائه می‌‌کنند
پاسخ: هنرمند بودن، خداپرست و یکتا پرستی، همدلی، شجاع و مقاوم، ظلم ستیزی، وطن دوست و حماسه آفرین و نترس.

* هویت ایرانی

۵- ویژگی های هویت ایرانی قبل از ورود اسلام به ایران چیست؟
• ایران سرزمینی است که بیش از ۷ هزار سال قدمت و سابقه دارد.
• در سرزمین ایران همواره اقوام مختلفی در کنار هم زندگی کرده‌اند.
• هویت ایرانی قبل از ظهور اسلام، هویتی توحیدی – دینی و در مواردی آمیخته با اساطیر (اُسطوره ها و افسانه ها (بود.) در شاهنامه فردوسی این هویت قابل ملاحظه است).
• زبان فارسی دَری؛ به عنوان زبان سیاسی دربار پادشاهی ایران؛ زبان مشترک اقوام مختلف ایرانی بود.) البته اقوام مختلف ترکی، کردی و… زبان محلی خودشان را داشتند، اما از آنجائیکه زبان سیاسی دربار، زبان فارسی دَری بود، به همین دلیل فارسی دَری، به عنوان زبان سیاسیِ مشترک در میان اقوام مختلف محسوب می‌‌شد.)
• اقوام مختلف ایرانی با آنکه هویت های اجتماعی متفاوتی داشتند؛ بواسطه آیین زرتشت، هویت فرهنگی واحدی پیدا کردند. (آیین زرتشت؛ عامل اصلی شکل گیری هویت فرهنگی واحد در سرزمین ایران بوده است.)

۶- هویت ایرانی قبل از ظهور اسلام چه نوع هویتی بود روایتی از این هویت را کجا می‌‌توان یافت؟
پاسخ: هویتی توحیدی، دینی و در مواردی آمیخته با اساطیر بود. روایتی از این هویت را در شاهنامه فردوسی می‌‌توان یافت.

۷- هویت مشترک اقوام ایرانی پیش از ظهور اسلام چه بود؟
پاسخ: پیش از اسلام، اقوام مختلف ایرانی با آنکه هویت های قومی متفاوتی داشتند، در عقاید و ارزش های زرتشتی که با باورهای اساطیری درآمیخته بود، مشترک بودند. و بر این اساس، هویت فرهنگی واحدی پیدا کرده بودند.

۸- ویژگی های هویت ایرانی بعد از ورود اسلام به ایران را توضیح دهید.
• ایرانیان پس از آشنایی با اسلام؛ عناصر مشرکانه و اساطیری هویت خود را کنار گذاشتند و به تفسیر توحیدی از هویت خود دست یافتند.
• عقاید و ارزش های توحیدی جهان اسلام؛ ایران را به جهان اسلام ملحق ساخت و هویت ایرانی به صورت بخشی از هویت اسلامی درآمد. (پس از الحاق فرهنگی ایران به جهان اسلام؛ هویت ایرانی به زیر مجموعه ای از هویت اسلامی تبدیل شد.)
• زبان فارسیِ دری به عنوان زبانِ سیاسی مشترک اقوام مختلف ایرانی، به دلیل مشارکت فعال ایرانیان در حیات فکری جهان اسلام؛ از محدوده زبان سیاسیِ مشترکِ اقوام ایرانی فراتر رفت و به عنوان زبان دوم جهان اسلام شناخته شد.) ایرانیان دانش ها و هنرهایی تولید می‌‌کردند که سایر مسلمانان برای دستیابی به آنها نیازمند یادگیری زبان فارسی بودند. حکیمان و شاعران ایرانی مانند: مولوی، سعدی، حافظ و… خدمات بی نظیری انجام دادند که موجب گسترش زبان فارسی در جهان اسلام شد. ( ؛ مرزهای امپراتوری های گورکانی و عثمانی را در نوردید و در مناظق مختلف نکته زبان فارسی به عنوان زبان دوم جهان اسلام جهان اسلام از هندوستان و تبت تا آسیای صغیر و شبه جزیره بالکان گسترش یافت.

۹- هویت ایرانی بعد از ظهور اسلام چگونه بود؟ یا (اسلام چه تأثیری بر هویت ایران داشت؟) 
پاسخ: ایرانیان پس از آشنایی با اسلام، عناصر مشرکانه و اساطیری خود را کنار گذاشتند، به تفسیر توحیدی از هویت خویش دست یافتند و با پذیرش عقاید و ارزشهای اسلامی ، ایران به جهان اسلام ملحق گردید و هویت ایرانی بخشی از هویت جهان اسلام شد.

۱۰- هویت ایران چگونه بخشی از هویت اسلام شد؟
پاسخ: ایران پس از آنکه عقاید و ارزش های توحیدی اسلام، را پذیرفت به صورت بخشی از هویت جهان اسلام درآمد.

۱۱- زبان سیاسی دربار ایرانیان که زبان مشترک اقوام مختلف ایرانی بود چه نام داشت؟
پاسخ: فارسی دَری

۱۲- زبان فارسی دَری در چه مناطقی از جهان گسترش یافت؟
پاسخ: مرزهای امپراتوری های گورکانی و عثمانی را در نوردید و در مناطق مختلف جهان اسلام، از هندوستان و تبت تا آسیای صغیر و شبه جزیرهی بالکان، گسترش یافت.

۱۳- چند نفر از شاعران و حکیمان ا یران که خدمات بی نظیری انجام دادند و موجب گسترش زبان فارسی درجهان اسلام شدند را نام ببرید؟
پاسخ: فردوسی، مولوی، سعدی و حافظ و دیگر حکیمان و شاعران ایرانی

۱۴- جوامع اسلامی از جمله ایران در برخورد با هجوم مغوالن و جنگ های صلیبی چه نوع برخوردی داشتند؟
پاسخ: مسلمانان در سده های مختلف، یا مانند آنچه در جنگهای صلیبی گذشت، مهاجمان را دفع کردند و یا مانند آنچه در حمله مغول رخ داد، مهاجمان را درون فرهنگ خود جذب و هضم کردند.

۱۵- در نخستین رویارویی ها بین جوامع غربی و اسلامی چه عاملی باعث خودباختگی فرهنگی جوامع اسلامی شد؟
پاسخ: قدرت سیاسی و نظامی جوامع غربی.

۱۶- چه عاملی باعث شد تا تصویری که شرق شناسان و تاریخ نگاران غربی از هویت کشورهای اسلامی القا می‌‌کردند. در بین جوامع اسلامی رواج یابد؟ 
پاسخ: در نخستین رویارویی ها، قدرت سیاسی و نظامی جوامع غربی، جوامع اسلامی را به خود باختگی فرهنگی دچار ساخت و این امر سبب شد، تصویری که شرق شناسان و تاریخ‌نگاران غربی از هویت جوامع اسلامی القا می‌‌کردند، در بین جوامع اسلامی و از جمله در جامعه ایران رواج پیدا کند.

۱۷- نحوه مواجهه یا استراتژی های جهان اسلام از جمله ایران اسلامی در برابر تهاجمات اقوام مختلف چه بود؟
پاسخ: الف) استراتژی دفع مهاجمان:
مانند جنگ های صلیبی میان مسلمانان و مسیحیان که طی آن مسلمانان به دفع متجاوزان مسیحی پرداختند.
ب) استراتژی جذب و هضم متجاوزان:
مانند آنچه در حمله قوم مغول رخ داد که طی آن جوامع اسلامی و بویژه ایران، مغولان را در فرهنگ ایرانی – اسلامی خود، جذب و هضم کردند.

۱۸- نحوه مواجهه جهان اسلام از جمله ایران اسلامی در برابر تهاجمات جهان متجدد غرب:
الف) دچار شدن برخی از جوامع اسلامی از جمله ایران به خود باختگی فرهنگی در برابر جهان غرب
ب) نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب و تلاش برای بازگشت به هویت ایرانی – اسلامی

۱۹- مُسْتَشْرِقان یا شرق شناسان به چه کسانی می‌گویند؟
پاسخ: به جمعی از محققان غربی گفته می‌‌شود که به مطالعه جوامع شرقی و میراث فرهنگی آنها می‌‌پردازند. نکته کلیدی در خصوص این محققان این است که؛ آنها از دیدگاه جهان غرب و با اهداف سلطه گرانه غربی این مطالعات را انجام می‌‌دهند و در واقع بجای بازخوانی و مطالعه بی طرفانه فرهنگ جوامع شرقی به بازسازی و خلق هویت شرقی از منظر جهان غرب می‌‌پردازند. (مستشرقان، جوامع شرقی را جوامعی عقب مانده معرفی می‌‌کردند که می‌‌بایست برای پیشرفت، دنباله رو غرب باشند.)

۲۰- ناسیونالیسم چیست؟
پاسخ: ناسیونالیسم به مجموعهای از باورها و نمادها گفته می‌‌شود که دلبستگی و تعلق به ملت، سرزمین، نژاد، قوم و زبان را اصل قرار می‌‌دهد و صرفاً تعلق خاطر به چنین عناصری را آرمان اساسی انسان ها و تعیین کننده هویت ملت ها می‌‌داند.

۲۱- مستشرقان، فرهنگ اصیل اسال می‌‌را چگونه معرفی کردند؟
پاسخ: آنها فرهنگ اصیل اسلامی را به عنوان عنصری هویت بخش برای جوامع اسلامی ، نادیده گرفتند؛ هویت فرهنگی این جوامع را به ابعاد تاریخی و جغرافیایی محدود ساختند و امت و ملت اسلامی را به اقوام مختلف نظیر ترک و عرب و فارس تقسیم کردند.

۲۲- متفکران ایرانی از دهه شمسی به بعد، در نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب و هویت های کاذب چه آثاری تدوین کردند؟
پاسخ: غرب زدگی، بازگشت به خویشتن، خدمات متقابل اسلام و ایران و فطرت.

* تأثیر انقلاب اسلامی در هویت ایرانی

۲۳- انقلاب ها از مهم ترین تحولات در هر جهان اجتماعی محسوب می‌‌شوند.

۲۴- یکی از مهم ترین بحث ها درباره انقلاب، دستاوردها و پیامدهای آن می‌‌باشد.

۲۵- پیامدها و دستاوردهای انقلاب را دسته بندی کنید
پاسخ: پیامدهای انقلاب را به شیوه های مختلفی دسته بندی می‌‌کنند؛ مثلاً پیامدهای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت، یا پیامدهای اقتصادی، سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی.

۲۶- یکی از مهمترین پیامدهای هر انقلاب؛ تحولات هویتی است.

۲۷- انقلاب اسلامی ایران حاصل یک سده(یک قرن) مقاومتِ هویت اسلامی در برابر هجوم سیاسی و اقتصادی جهان غرب بود.

۲۸- مهمترین تأثیر انقلاب اسلامی بر هویت ایرانی؛ بازگشت ایران به اسلام و هویت اسلامی یا همان بازگشت به خویشتن الهی و توحیدیِ خود بود.

۲۹- بازگشت ایران به هویت اسلامی یا خویشتن الهی و توحیدی در جریان انقلاب اسلامی، به رهبری امام خمینی و با استفاده از آموزه های قرآن و اهل بیت ، صورت گرفت.

۳۰- انقلاب اسلامی ایران حاصل چیست؟
پاسخ: انقلاب اسلامی ایران حاصل یک قرن مقاومت هویت اسلامی ایرانی جامعه ما در برابر هجوم فرهنگی، سیاسی و اقتصادی غرب بود.

۳۱- بازگشت ایران به اسلام به چه معناست؟
پاسخ: بازگشت ایران به اسلام، صرفاً بازگشت به هویت تاریخی و جغرافیایی نبود بلکه بازگشت به هویت توحیدی و معنوی خویش بود.

۳۲- نقش امام خمینی در هویت جامعه ایرانی چگونه بوده است؟
جامعه ایران به رهبری امام خمینی و با تکیه بر آموزه های قرآن و اهل بیت به هویت اسلامی خود بازگشت؛ تاریخ و جغرافیای خود را ذیل آسمان معنوی توحید قرار داد و به این ترتیب از مرزهای جامعه ایمانی خود و در برابر جهانی که در مقابل او صف کشیده بود، به مدت هشت سال دفاع کرد

۳۳- اسلام چگونه به عنوان یک قطب فرهنگی جدید در جهان ظاهر شد؟
پاسخ: جوامع اسلامی دیگر با الهام گرفتن از انقلاب اسلامی ایران ، هویت خود را بیرون از تصاویری که فرهنگ غربی القا می‌‌کرد، جست و جو می‌کنند و به این ترتیب، اسلام به عنوان یک قطب فرهنگی جدید در جهان ظاهر می‌‌شود.

۳۴- انقلاب اسلامی چه تاثیری بر هویت ایران و ایرانی داشته است؟
پاسخ: ۱- انقلاب اسلامی ایران حاصل یک قرن مقاومت هویت اسلامی ایرانی جامعه ما در برابر هجوم فرهنگی، سیاسی و اقتصادی غرب بود.
۲- بازگشت ایران به اسلام، صرفا بازگشت به هویت تاریخی و جغرافیایی نبود بلکه بازگشت به هویت توحیدی و معنوی خویش است.
۳- جامعه ایرانی به رهبری امام خمینی و با تکیه بر آموزه های قرآن و اهل بیت به هویت اسلامی خود بازگشت؛ تاریخ و جغرافیای خود را ذیل آسمان معنوی توحید قرار داد و از مرز های جامعه ایمانی خود به مدت هشت سال دفاع کرد.
۴- جامعه ایران با بازگشت به هویت اسلامی خود، که هویتی مستقل، فعال و اثر گذار است، به قلب تپنده بیداری اسلامی تبدیل شد.

۳۵- انقلاب اسلامی ایران و تأثیرگذاری های منطقه ای و جهانی آن:
پاسخ:
• تبدیل شدن جامعه ایران به قلب تپنده بیداری اسلامی در جهان اسلام.) جامعه ایران بواسطه بازگشت به هویت اسلامی خود، که هویتی مستقل، فعال و اثرگذار است، به صورت قلب تپنده بیداری اسلامی درآمد.)
• معرفی دین اسلام به عنوان یک قطب فرهنگی جدید در سراسر جهان (قطب و کانون فرهنگی که می‌‌تواند پاسخگوی پرسش ها و نیازهای معرفتی و معنوی مردم سراسر جهان باشد.) جهان اسلام با الهام گرفتن از انقلاب اسلامی ایران، هویت خود را بیرون از تصاویری که جهان غرب القاء می‌‌کرد، جست و جو می‌‌کند و به این ترتیب اسلام به عنوان یک قطب فرهنگی جدید ظاهر می‌‌گردد.)
• گشودن افق های جدید به روی اندیشمندان جهان غرب و فراخواندن آنها به تأمل و بازبینی در نظریات پیشین خود. (نظریه پردازانی که طی قرن ۲۰ میلادی، سکولاریسم و دنیوی شدن را سرنوشت مشترک و حتمی تمامی جوامع و بشریت می‌‌دانستند.)
در مقابل گسترش ارزش های اسلامی در جوامع غربی، مانع تراشی کند. نکته جهان غرب به اشکال گوناگون سعی می‌‌کند تصویب قوانین مربوط به منع حجاب زنان؛ در این راستا قابل ارزیابی است.

۳۶- انقلاب اسلامی چه تاثیر هویتی بر جهان داشته است؟
پاسخ: ۱- جامعه ایران با بازگشت به هویت اسلامی خود، که هویتی مستقل، فعال و اثر گذار است، به قلب تپنده بیداری اسلامی تبدیل شد. اینکه جوامع اسلامی با الهام گرفتن از انقلاب اسلامی ایران هویت فرد را بیرون از تصاویری که فرهنگ غربی القا می‌‌کند جستجو می‌کنند. اسلام به عنوان یک قطب فرهنگی جدید ظاهر شد
۲- انقلاب اسلامی ایران افق های جدیدی را به روی اندیشمندان جهان غرب نیز گشود و نظریه پردازان غربی را که طی قرن بیستم؛ دنیوی شدن همه فرهنگ را سرنوشت مشترک می‌‌دانستند به تامل و بازبینی در نظریات
پیشین خود فراخوانده است.

۳۷- اسلام چگونه به عنوان یک قطب فرهنگی جدید ظاهر شد؟
پاسخ: جامعه ایران با بازگشت به هویت اسلامی خود که هویتی مستقل، فعّال و اثرگذار است، به صورت قلب تپنده بیداری اسلامی درآمد. جهان اسلام اینک با الهام گرفتن از انقلاب اسلامی ایران، هویت خود را بیرون از تصاویری که جهان غرب القا می‌‌کرد، جست و جو می‌‌کندو به این ترتیب، اسلام به عنوان یک قطب فرهنگی جدید ظاهر می‌‌گردد.

۳۸- جامعه ایران چگونه ، به قلب تپنده بیداری اسلامی تبدیل شد؟
پاسخ: با بازگشت به هویت اسلامی خود، که هویتی مستقل، فعال و اثر گذاراست.

۳۹- حیات معنوی اسلام، چه تأثیری بر روی اندایشمندان غرب داشته است؟
پاسخ: حیات معنوی اسلام، افق های جدیدی را اندیشمندان جهان غرب به روی اندیشمندان جهان غرب نیز گسترده است و نظریه پردازان غربی را که طی قرن بیستم، سکولاریسم و دنیوی شدن را سرنوشت مشترک و حتمی بشریت می‌‌دانستند، به تأمّل و بازبینی نظریات پیشین خود فراخوانده است.

۴۰- نظریه پردازان غربی در قرن بیستم، سرنوشت مشترک و حتمی بشریت را چه می‌‌دانستند؟
پاسخ: دنیوی شدن همه فرهنگ ها.

۴۱- عاملی باعث شد تا نظریه پردازان غربی به تأمل در نظریات پیشین خود و بازبینی آن ها فراخوانده شوند؟
پاسخ: انقلاب اسلامی ایران افق های جدیدی را به روی اندیشمندان جهان غرب نیز گشود و نظریه پردازان غربی را که طی قرن بیستم؛ دنیوی شدن همه فرهنگ را سرنوشت مشترک می‌‌دانستند به تامل و بازبینی در نظریات پیشین خود فراخوانده است