سوالات درس ششم جامعه شناسی دهم ۱۴۰۱ - همیار آموزش

سوالات جامعه شناسی دهم درس ۶ با جواب

سوالات متن جامعه شناسی دهم / در بخش زیر برای شما عزیزان سوالات درس ششم جامعه شناسی دهم را قرار داده ایم.

درس ششم: پیامدهای جهان اجتماعی

آیا جهان اجتماعی صرفا تابع خواست و اراده افراد است؟

۱- افراد انسانی چگونه در ساختن جهان اجتماعی و تداوم آن مشارکت می کنند؟
پاسخ: افراد انسانی با آگاهی و اراده خود به کنش اجتماعی می پردازند و با همین کنش ها در ساختن جهان اجتماعی و تداوم آن مشارکت می‌کنند.

۲- آیا پیامد های جهان اجتماعی وابسته به قرارداد و اراده تک تک افراد است؟
پاسخ: خیر، جهان اجتماعی با آگاهی و ارادۀ افراد انسانی پدید می‌آید. ولی این پدیده، پس از آنکه با کنش انسان تحقق پیدا کرد، پیامدها و الزام‌هایی را به دنبال می‌آورد که وابسته به قرارداد و اراده تک‌تک افراد نیست. این پیامدها خود، موقعیت جدیدی (فرصت‌ها و محدودیت‌ها) را برای کنش‌ها و انتخاب‌های بعدی ما فراهم می‌آورد.

۳- یکی از تفاوت های انسان ها با حیوانات در ………. آشکار می شود.
پاسخ: خانه سازی

۴- مهمترین تفاوت خانه سازی انسان و حیوان در چیست؟
پاسخ: مهم‌ترین تفاوت خانه‌سازی انسان و حیوان در این است که انسان پس از ساختن خانه‌اش ناچار می‌شود متناسب با شرایط خانه، در خود و شیوۀ زندگی‌اش تغییر ایجاد کند. به همین دلیل شیوۀ زندگی انسان کوچ نشین، یک جانشین و شهرنشین متفاوت می‌شود.

۵- به چه دلیل شیوه زندگی انسان کوچ نشین، یک جانشین و شهرنشین متفاوت می شود؟
پاسخ: نسان پس از ساختن خانه‌اش ناچار می‌شود متناسب با شرایط خانه، در خود و شیوۀ زندگی‌اش تغییر ایجاد کند. به همین دلیل شیوۀ زندگی انسان کوچ نشین، یک جانشین و شهرنشین متفاوت می‌شود.

۶- انسان ها درقبال جهان اجتماعی که توسط گذشتگان پدید آمده و به آن ها منتقل شده است چگونه عمل می کنند؟
پاسخ: ما انسان‌ها در جهانی دیده می‌گشاییم که توسط گذشتگان ما پدید آمده است؛ جهانی که باورها، ارزش‌ها، هنجارها و نمادهای آن شکل گرفته‌اند و به فعّالیت اجتماعی ما شکل می‌د‌هند؛ امّا هر یک از ما صرفاً کنش‌گری منفعل نیستیم بلکه می‌توانیم یا در جهت تداوم، گسترش و پیشرفت این جهان حرکت کنیم یا در مسیر حرکت به سوی جهان اجتماعی جدیدی گام برداریم

7- ساختن جهان اجتماعی جدید نیازمند چیست؟
پاسخ: ساختن جهان اجتماعی جدید، نیازمند پیدایش و گسترش آگاهی و اراده‌ای نوین است

۸- تا چه زمانی پیامدهای جهان اجتماعی پا برجاست و چه زمانی دچار تغییر می‌شود؟
پاسخ: هر جهان اجتماعی تا زمانی که از طریق مشارکت اجتماعی افراد پابرجاست، پیامدهای آن نیز باقی است. با تغییر جهان اجتماعی موجود، و در پی آن، برداشته شدن الزام‌هایش، جهان اجتماعی جدیدی شکل می‌گیرد و الزام‌های دیگری به دنبال می‌آورد که بر فعّالیت اجتماعی اعضای آن تأثیر می‌گذارد.

پیامدهای جهان اجتماعی فرصت‌اند یا محدودیت؟

۹- فرصت ها و محدودیت های قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی برای انسان چیست؟
پاسخ:
فرصت: رفت و آمد ایمن و سریع، جلوگیری از تصادف و هرج و مرج و …
محدودیت: اتلاف وقت، بعضی اوقات دیر رسیدن، طولانی تر شدن مسیر و …

۱۰- فرصت ها و محدودیت های زبانی که مردم یک جامعه با آن صحبت می کنند چیست؟
پاسخ:
محدودیت: این زبان، دستور و قواعد پیچیده‌ای دارد. مردمی که با آن سخن می‌گویند، باید قواعدش را بیاموزند و در چارچوب آن حرف بزنند. آنها نمی‌توانند هرگونه که دلشان بخواهد صداها، حرف‌ها، کلمات و جملات را به کار ببرند.
فرصت: زمینه ارتباط باهم زبانان و مبادله معانی پیچیده را فراهم میاورد.

۱۱- رابطه فرصت ها و محدودیت ها، در بخش های مختلف جهان اجتماعی چگونه می باشد؟
پاسخ: بخش‌های مختلف جهان اجتماعی، فرصت‌ها و محدودیت‌هایی دارند. فرصت‌ها و محدودیت‌ها به یکدیگر وابسته‌اند و هیچکدام بدون دیگری محقق نمی‌شوند. به عبارت دقیق‌تر، فرصت‌ها و محدودیت‌ها، دو روی یک سکه‌اند.

۱۲- هر جهان اجتماعی بر چه اساسی افق ها و ظرفیت های جدیدی برای انسان فراهم می کند؟
پاسخ: هر جهان اجتماعی نیز براساس عقاید و ارزش‌های خود، افق‌ها و ظرفیت‌های جدیدی برای انسان فراهم می‌کند و ممکن است ظرفیت‌ها و توانمندی‌های دیگر بشر را نادیده بگیرد.

۱۳- جهان های اجتماعی مختلف را بر چه اساسی می توان ارزیابی کرد؟
پاسخ: جهان‌های اجتماعی مختلف را می‌توان براساس آرمان‌ها و ارزش‌های آنها و نیز فرصت‌ها و محدودیت‌هایی که به دنبال می‌آورند، ارزیابی کرد.

۱۴- برخورد برخی از جهان های اجتماعی، با توجه به آرمان ها و ارزش هایشان، نسبت به ابعاد وجودی ، ظرفیت و استعداد انسان چگونه است؟
پاسخ: برخی از جهان‌های اجتماعی، استعدادها و سرمایه‌های معنوی انسان را نادیده می‌گیرند یا فرصت شکوفایی فطرت آدمی را فراهم نمی‌آورند. برخی دیگر، مانع بسط ابعاد دنیوی وجود انسان می‌شوند و نسبت به نیازهای مادی و دنیوی انسان بی‌توجه‌اند و با رویکرد دنیاگریز خود، از توانمندی‌های آدمی برای آباد کردن این جهان استفاده نمی‌کنند.

۱۵- فرصت ها و محدودیت های یا باید ها و نباید های جهان اجتماعی چگونه ظاهر می‌شوند؟
پاسخ: فرصت‌ها و محدودیت‌ها یا بایدها و نبایدهای جهان اجتماعی به‌صورت حقوق و تکالیف افراد ظاهر می‌شوند. حقوق و تکالیف، به یکدیگر وابسته‌اند و هیچ‌کدام بدون دیگری محقق نمی‌شوند.

فرصت‌ها و محدودیت‌های جهان متجدّد کدام‌اند؟

۱۶- منظور از جهان متجدّد چیست؟
پاسخ: منظور از جهان متجدّد، غرب بعد از رنسانس یعنی جهان غرب چهار صد سال اخیر است.

۱۷- جهان های اجتماعی را براساس فرهنگ آنها به چند نوع تقسیم می کنند؟
پاسخ: جهان های اجتماعی را براساس فرهنگ آنها به دو نوع دنیوی و معنوی تقسیم می‌کنند.

۱۸- به فرهنگ دنیوی فرهنگ می گویند.
پاسخ: سکولار

۱۹- منظور از فرهنگ دنیوی یا سکولار چیست؟
پاسخ: جهان دنیوی دارای فرهنگ دنیوی است. به فرهنگ دنیوی «فرهنگ سکولار» نیز می‌گویند و منظور از آن، فرهنگی است که عقاید و ارزش‌های آن، مربوط به همین جهان است. در این فرهنگ، جهانِ دیگر انکار می‌شود یا در محدودۀ منافعی که برای خواسته‌های این جهانیِ بشر دارد، پذیرفته می‌شود.

۲۰- جهان دنیوی، ظرفیت و استعداد انسان را در خدمت چه اهدافی به کار می‌گیرد؟
پاسخ: جهانِ دنیوی همۀ ظرفیت‌ها و استعدادهای انسان را در خدمت دنیا به کار می‌گیرد و ظرفیت‌ها و خواسته‌های معنوی انسان‌ها را به فراموشی می‌سپارد.

۲۱- منظور از فرهنگ معنوی چیست؟
پاسخ: جهانِ معنوی، فرهنگ معنوی دارد. این فرهنگ، هستی را فراتر از طبیعت می‌بیند و زندگی این جهان را در سایۀ حیات برتر، مقدّس و متعالی می‌گرداند. انسان در این فرهنگ از محدودۀ مرزهای این جهان عبور کرده، چهره‌ای آسمانی و ملکوتی پیدا می‌کند.

۲۲- جهان معنوی به چند نوع تقسیم می شود؟
پاسخ: جهان معنوی دو نوع توحیدی و اساطیری دارد.

۲۳- منظور از فرهنگ جهان توحیدی چیست؟
پاسخ: رهنگ اسلام و انبیای الهی که تفسیری توحیدی و الهی از انسان ارائه می‌دهند، فرهنگ جهان توحیدی است

۲۴- منظورازجهان اساطیری چیست؟
پاسخ: جهان اساطیری، فرهنگِ اساطیری دارد که به خداوندگاران و قدرت‌های فوق طبیعی قائل است و محصول انحراف بشر از فرهنگ توحیدی است.

۲۵- جهان اساطیری محصول چیست؟
پاسخ: محصول انحراف بشر از فرهنگ توحیدی است.

۲۶- نگاه جهان اجتماعی دنیوی، به طبیعت چگونه است؟
پاسخ: در جهان اجتماعی دنیوی، طبیعت هیچ گونه معنا، هدف و غایتی ندارد و صرفاً ماده خامی در اختیار انسان است که می تواند به میل خود در ان دخل و تصرف کند. بهره‌‌وری های بی نظیر کنونی و بحران های زیست محیطی کنونی در دنیا محصول همین دیدگاه است.

۲۷- نگاه جهان اساطیری، به طبیعت چگونه است؟
پاسخ: جهان اساطیری طبیعت را قلمرو قدرت های فوق طبیعی و محصور رازها و افسون های آنها می بیند و با طرد دانش ابزاری متناظر با طبیعت، امکان بهره‌وری معقول انسان از طبیعت را دور از دسترس می سازد. منع انسان از تناول گیاهان و حیوانات، نمونه ای از این محدودیت هاست.

۲۸- نگاه جهان توحیدی، به طبیعت چگونه است؟
پاسخ: در جهان توحیدی، طبیعت موجودی زنده و آیت و نشانه خداوند حکیم و به خواست او مسخر انسان است و انسان خلیفه الهی و مسئول عمران و آبادانی طبیعت است. تصرفات انسان در طبیعت مقید به ارادۀ حکیمانه الهی است.

۲۹- کدام متفکر درباره ویژگی های جهان متجدّد اندیشیده و فرصت ها و محدودیت هایی را برای جهان متجدّد بر می‌شمارد؟
پاسخ: ماکس وبر آلمانی

۳۰- ماکس وبر چه ویژگی هایی را برای جهان متجدّد بر می‌شمارد؟
پاسخ: ۱- رویکرد دنیوی و این جهانی
۲- بسط و توسعه عقلانیت ابزاری (گسترش دانش وسایل)
۳- غلبه کنش های عقلانی که اهداف دنیوی را تعقیب می کنند.
۴- قفس آهنین
۵- افسون زدایی
۶- زوال عقلانیت ذاتی (از دست رفتن دانش اهداف و ارزش ها)

۳۱- منظور از «رویکرد دنیوی و این جهانی» به عنوان یکی از ویژگی های جهان متجدّد چیست؟
پاسخ: جهان متجدّد، رو یکرد دنیوی و این جهانی دارد و در جهت برخورداری از زندگی دنیوی و تسلط انسان بر این عالم گام برمی‌دارد.

۳۲- «بسط وتوسعه عقلانیت ابزاری» به عنوان یکی از ویژگی های جهان متجدّد را توضیح دهید.
پاسخ: در این جهان اجتماعی، آدمیان متوجه اهداف دنیوی‌اند و برای رسیدن به این اهداف، از علوم تجربی استفاده می‌کنند. این علوم با روش تجربی و فنّاوری حاصل از آن، قدرت پیش‌بینی و پیشگیری از حوادث و مسائل طبیعی همانند بیماری، زلزله، سیل و… و مسلط شدن بر آنها را به انسان می‌دهد.

۳۳- «غلبه کنش های عقلانی که اهداف دنیوی راتعقیب می کنند» به عنوان یکی از ویژگی های جهان متجدّد را توضیح دهید.
پاسخ: در جهان متجدّد، کنش‌هایی که اهداف دنیوی را به وسیلۀ علوم تجربی تعقیب می‌کنند، به شدت رواج می‌یابند. رواج این دسته از کنش‌های حسابگرانۀ معطوف به دنیا، عرصه را بر سایر کنش‌های انسانی، مانند کنش‌های عاطفی و اخلاقی تنگ می‌کند.

۳۴- «قفس آهنین» به عنوان یکی از ویژگی های جهان متجدّد را توضیح دهید.
پاسخ: رواج کنش های حساب گرانه معطوف به دنیا، عرصه را بر سایر کنش های انسانی، مانند کنش های مانند کنش‌های عاطفی و اخلاقی تنگ می‌کند. این وضعیت، افراد خواهان تسلط براین جهان را به تدریج، اسیر نظام اجتماعی پیچیده‌ا‌ی می‌سازد که مثل قفس آهنین، همۀ ابعاد وجود آنان را احاطه می‌کند و فرصت رهایی از این قفس خود ساخته را از آنان می‌گیرد. از این روند، به از دست رفتن اراده و آزادی انسان‌ها یاد می‌شود.

۳۵- «افسون زدایی» به عنوان یکی از ویژگی های جهان متجدّد را توضیح دهید.
پاسخ: در جهان متجدّد، عناصر معنوی و مقدس طرد می‌شوند و جهان، از هیچ گونه قداستی برخوردار نیست. جهان صرفا از مواد و موجودات خامی ساخته شده است که همه در اختیار و کنترل بشرند؛ به وسیلۀ او به کار گرفته می‌شوند، دگرگون می‌شوند و به مصرف می‌رسند و هیچ گونه قداستی ندارند.

۳۶- این بیت «در نگاهش آدمی آب و گل است *** کاروان زندگی بی‌منزل است» از اقبال لاهوری، به کدام ویژگی جهان متجدّد اشاره دارد؟
پاسخ: افسون زدایی

۳۷- «زوال عقلانیت ذاتی» به عنوان یکی از ویژگی های جهان متجدّد را توضیح دهید.
پاسخ: جهان متجدّد فقط علومی را که با روش‌های تجربی به‌دست می‌آیند، علم می‌داند و علومی را که از روش‌های فرا تجربی (عقلانی و وحیانی) استفاده می‌کنند، علم نمی‌شناسد. با افول این دسته از علوم، امکان ارزیابی ارزش‌ها و آرمان‌های بشری – که پدیده‌های فرا تجربی‌اند و با علوم تجربی قابل مطالعه نیستند – از دست می‌رود و داوری دربارهٔ این امور، به تمایلات افراد و گروه‌های متفرّق سپرده می‌شود.

۳۸- با افول علوم عقلانی و وحیانی در جهان متجدّد ، داوری درباره ارزش هاوآرمان های بشری چه سرنوشتی پیدامی کند؟
پاسخ: با افول این دسته از علوم، امکان ارزیابی ارزش‌ها و آرمان‌های بشری – که پدیده‌های فرا تجربی‌اند و با علوم تجربی قابل مطالعه نیستند – از دست می‌رود و داوری دربارهٔ این امور، به تمایلات افراد و گروه‌های متفرّق سپرده می‌شود.

نمودار فرصت‌ها و محدودیت‌های جهان متجدد از نگاه وبر

سوالات جامعه شناسی درس ۶

مشاهده نمایش

دریافت